Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2016/17383 · K. 2020/1470

1. Hukuk Dairesi         2016/17383 E.  ,  2020/1470 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ DAVACILAR : ... VD. DAVALILAR : ... VD. DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü; -KARAR- Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Mahkemece, temlikin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. 1902 doğumlu mirasbırakan ...'ın 25.02.1982 tarihinde ölümüyle geride mirasçı olarak davacı kızları ..., ..., ... ve kendinden sonra ölen kızı ...'den olma davacı torunu ... ve dava dışı torunları ..., ... ile kendinden sonra ölen oğlu ... mirasçıları davalılar ..., ..., ..., ..., ... ile kendinden sonra ölen kızı ...'dan olma dava dışı torunları ... ve ...'i bıraktığı, mirasbırakanın 434 m2 bahçeli ev nitelikli 172 ada 91 parsel sayılı taşınmazın maliki iken 1/2 payını dava dışı ...'na 06.05.1966 tarihinde satış suretiyle temlik ettiği, ...'nun da temlik aldığı payın tamamını mirasbırakanın oğlu ve davalıların mirasbırakanı Vahap'a satış suretiyle temlik ettiği, mirasbırakanın kalan 1/2 payının 1/2'sini üzerinde bırakarak kalan 1/2'sini dava dışı eşi Hatice'ye 12.05.1971 tarihinde satış suretiyle temlik ettiği, Vahap'a ait 440 ada 112 parsel ile 172 ada 91 parsel sayılı taşınmazların 31.10.1972 tarihindeki tevhidi ile çekişme konusu 440 ada 114 parsel sayılı taşınmazın oluştuğu kayden sabittir. ./.. Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir. Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler. Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır. Öte yandan, muvazaa iddiasına dayalı davalarda mirasbırakanın kastının açık bir şekilde saptanması gerekmektedir. Bu kapsamda HMK 190. madde ve TMK 6. madde gereğince herkes iddiasını ispatla mükelleftir. Somut olaya gelince, dinlenen davacı tanıkları doğum tarihleri itibarıyla 1966 yılında yapılan temlikin muvazaalı olduğunu bilebilecek yaşta değillerdir. Kaldı ki taşınmazın 1/2 payı dava dışı yaşar'a temlik edilmiş olup Yaşar'a yapılan temlikin muvazaalı olduğu hususu kanıtlanmış değildir. Toplanan tüm deliller yukarıdaki ilkelerle değerlendirildiğinde muvazaa iddiasının kanıtlandığı söylenemez. Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir. Davalılar vekilinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3. maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz eden davalılara geri verilmesine, 02.03.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.