Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2016/3288 · K. 2017/6953

21. Hukuk Dairesi         2016/3288 E.  ,  2017/6953 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Davacı murisinin, askerlik borçlanmasıyla birlikte ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi. K A R A R Dava, davacıların murisi....'nun 27/04/1982 tarihinde Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile yapılan askerlik borçlanmasının kabul edilerek davacılara ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile davacılar murisi....'nun 27/04/1982 tarihinde ... 1479 ve 5510 sayılı Yasanın 4/1-b maddesi kapsamında Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, yasal şartları oluştuğu anlaşıldığından davacılara muris....'ndan dolayı aylık tahsis talep tarihini (11/06/2015) tarihini takip eden aybaşı olan 01/07/2015 tarihinden itibaren ölüm aylığı (dul/yetim) bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir. Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıların murisi....'nun 29/11/1983 tarihinde vefat ettiği, murisin 01/09/1979-30/01/1982 tarihleri arasında 2 yıl 5 ay 5434 sayılı Yasa kapsamında çalışmasının bulunduğu, 27/04/1982 tarihinde Köfte Salonu işletmeciliği faaliyetinden dolayı vergi mükellefiyetinin bulunduğu, ancak bu mükellefiyetinin aynı tarihte son bulduğu, murisin söz konusu faaliyetinden dolayı 27/04/1982 tarihi itibariyle Bağ-Kur sigortalılık tescilinin yapıldığı, faaliyetinin aynı gün son bulduğunun anlaşılmasından dolayı aynı tarih itibariyle sigortalılığının sonlandırıldığı, davacıların murislerinin askerlik hizmetini Bağ-Kur sigortalılığı kapsamında borçlanmak istedikleri, ancak murisin Bağ-Kur hizmetinin bulunmaması dolayısıyla bu taleplerinin Kurum tarafından kabul edilmediği, davacılar tarafından 05/06/2015 tarihinde 1 günlük Bağ-Kur sigortalılığı ile 240 gün askerlik borçlanması karşılığında gerekli primin Kuruma ödendiği ve Kurumun söz konusu ödemeyi geçici teminat hesabında beklettiği, davacıların 11/06/2015 tarihli tahsis taleplerine Kurum tarafından verilen cevapta murisin Bağ-Kur hizmeti bulunmadığından askerlik borçlanması yapabilmelerinin mümkün olmadığının ve ölüm aylığı bağlanabilmesi için gerekli prim gün sayısı koşulunun oluşmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır. 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasanın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür. Somut olayda, muris....'nun köfte salonu işletmeciliğinden dolayı vergi mükellefiyetinin aynı gün içinde son bulduğu anlaşıldığından murisin faaliyetinin olduğundan söz etmek mümkün değildir. Faaliyeti olmayan bir kişinin de yukarıda açıklanan yasal mevzuat doğrultusunda sigortalılığı kabul edilemez. Yapılacak iş, muris....'nun vergi mükellefiyetine ilişkin terk dayanak ve belgelerini ilgili vergi dairesinden getirtmek, murisin faaliyetinin ne zaman ve ne şekilde son bulduğunu belirlemek, faaliyetinin bulunmaması halinde sigortalı kabul edilemeyeceğini göz önünde bulundurarak oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 28/09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.