Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2016/5290 · K. 2017/3859

21. Hukuk Dairesi         2016/5290 E.  ,  2017/3859 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacı, Kuruma borçlu olmadığının tespitiyle, tahakkuk ettirilen borcun iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve davalı Kurum'a borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir. Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ...'nin 19/10/2000 tarihinde eşi Necip İnce'den boşandığı, aylık aldığı babasının 28/09/2001 tarihinde vefat ettiği, 30/10/2001 tarihli tahsis talebine istinaden aylık bağlandığı, 27/02/2012 tarihinde eski eşiyle tekrar evlendiği, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 30.10.2013 tarih ve 2013/ 206 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşi Necip İnce'nin uzun zamandır aynı evde birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından Etiler Mah. 1463 Sk. No:10/2 Etimesgut/Ankara adresine gidildiği, Etiler Mahallesi Muhtarıyla görüşüldüğü, imzalı beyanında; ilgili kişilerin 20 yıldır birlikte yaşadığını, 2013/9. Ayda Niğde’nin Orhanlı kasabasına taşındıklarını beyan ettiği, ayrıca davacının oturduğu apartmanın yöneticisi ve komşusu Akif Kurt’un imzalı beyanında; şahısların 15 yıldır birlikte ikamet ettiğini ifade ettiği ve Mahkemede de tanık olarak beyanlarını yinelediği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, Kurumca 01/10/2008- 01/03/2012 tarihleri arası 14.947,51 TL asıl alacak ile 4.465,54 TL faiz tahakkuk ettirildiği, anlaşılmıştır. Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir. Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Tüm bu nedenler ile davacının 27/02/2012 tarihinde eski eşiyle tekrar evlenmesi, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 30.10.2013 tarih ve 2013/ 206 sayılı rapor, rapor içeriğinde; davacının oturduğu apartmanın yöneticisi ve komşusu Akif Kurt’un imzalı beyanında; şahısların 15 yıldır 4 çocuklarıyla birlikte ikamet ettiğini,10. Ayın başı gibi Niğde ilinde bir yere taşındığını ifade etmesi ve Mahkemede de tanık olarak beyanlarını yinelemesi, Etiler Mahallesi Muhtarının beyanında; ilgili kişilerin 20 yıldır birlikte yaşadığını, 2013/9. Ayda Niğde’nin Orhanlı kasabasına taşındıklarını beyan etmesi, ayrıca 2007/2010/2011 yıllarında yapılan seçimlerde davacı ve eşinin aynı okulda oy kullanması, hususları birlikte değerlendirildiğinde davacı ve eşinin, boşandıkları süreçte de birlikte yaşamaya devam ettikleri sabit olup 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 11/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.