Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2018/2374 · K. 2018/7075

21. Hukuk Dairesi         2018/2374 E.  ,  2018/7075 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi TÜRK MİLLETİ ADINA Davacı, kesilen yetim aylığının yeniden bağlanmasına, borçlu olmadığının tespitine ve ödenmeyen aylıkların faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi. K A R A R Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca ........ eşi ile birlikte yaşadığı tespit edilen davacının, ........ aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile davacıya yeniden ........ aylığı bağlanmasına, ödenen aylıklar nedeniyle Kuruma borçlu olmadığının tespitine, kesilen aylıkların kesilme tarihleri ile birlikte işleyecek yasal faizi ile ödenmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir. Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ............ Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “........ ........ halde, ........ ........ fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle ........ sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ........ aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir. Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "........ ........ halde, ........ ........ fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ........ aylığına hak kazanmak amacıyla ........ ........", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla ........ ........", "gerçek ........ iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) ........ ........" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, ........ amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin ........ iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, ........nın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve ........ yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "........" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı ........" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, ........ tarihi itibariyle gerçek/samimi ........ iradelerine sahip olan (............ birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; davacı ...’ın 27.05.2009 tarihinde ........ ........, 11.03.1996 tarihinde vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, annesinin 13.02.2008 tarihinde vefat ettiği, Kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 07/03/2014 tarihli raporla, davacı ve eşinin boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam ettiklerinin tespit edildiği, bu rapora dayanılarak Kurum tarafından 17.07.2009-16.06.2014 tarihleri arasında davacıya ödenen aylıklar ve işleyen faiz tutarı toplamı olan 41.721,56 TL’nin borç çıkarıldığı,mahkemece “davanın reddine” dair ilk kararın Dairemizce yeterli araştırma yapılmadan karar verildiği gerekçesiyle bozulduğu, bozma sonrası davacının ve eşinin apartman komşuları ve oğlunun tanık olarak dinlendiği, genel olarak ayrı yaşadıklarını söyledikleri ancak komşulardan birinin “son 1 yılı bilmiyorum ama 4-5yıl önce birlikte yaşıyorlardı” diye beyanda bulunduğu, anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamı, denetmen raporunun içeriği, özellikle tutanak tanıklarının kurumda yazılı ve ayrıntılı olarak verdikleri ifadelerinin içeriği ve Mahkemede dinlenen tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacı ve eşinin, boşandıkları süreçte de birlikte yaşamaya devam ettikleri sabit olup 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04/10/2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.