Yargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2018/3399 · K. 2019/616

14. Hukuk Dairesi         2018/3399 E.  ,  2019/616 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacılar tarafından, davalılar aleyhine 08.03.2013 gününde verilen dilekçe ile mirasın hükmen reddi talebi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 16.06.2017 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... AŞ vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: K A R A R Davacılar, 29.04.2012 tarihinde vefat eden muris ...'ın terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, murisin kredi sözleşmesi sebebiyle mirasçılarına ihtarname gönderildiğini, mirasçıların ihtarnameye itiraz etmediğini, ... İcra Dairesi'nin 2013/308 sayısına kayıtlı icra takibinin yapıldığını, davacılardan ... ve ...'ın itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, itirazın iptali için ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/159 Esas sayılı davanın açıldığını, davacıların yine aynı mahkemenin 2012/537 Esas sırasına kayıtlı sigorta kaynaklı alacak talebinde bulunduğunu, bunun mirası kabullenme anlamına geldiğini, murisin bankanın ... Şubesine olan borcunu 25.09.2012 tarihinde mirasçılarının ödediğini, dava şartlarının oluşup oluşmadığının mahkemece araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı Türk Ekonomi Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, davaya bakma görevinin sulh hukuk mahkemesinde olduğunu, muris aleyhine ... 3. İcra Dairesi'nin 2011/4586 Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, bu dosya için ... İcra Müdürlüğü'nün 2011/569 talimat sayılı dosyasından davacılardan Münibe'nin emekli maaşından kesinti yapılması için muvafakat verdiğini, bu işlemin mirası kabullenme anlamına geldiğini, murise ait ... plakalı aracın araştırılması gerektiğini, dava şartlarının oluşup oluşmadığının mahkemece araştırılmasını talep ederek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece ilk olarak davanın reddine karar verilmiş, davacıların temyiz talebi üzerine Dairemizin, 22.10.2015 tarihli, 2015/2510-9374 E.K. sayılı ilamıyla hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmü, davalı ... A.Ş. vekili temyiz etmiştir. Dava, TMK'nun 605/2. maddesi gereğince açılan mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Mirasçılar Türk Medeni Kanunu'nun 610. maddesinde yazılı aykırılık da bulunmadıkça yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesinde belirtilen süre bu davada uygulanmaz. Dava alacaklılara husumet yöneltilerek görülür. Bu davada yetkili mahkeme ise alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgahı mahkemesidir. Ayrıca Türk Medeni Kanununun Velayet Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 39/2. fıkrası gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulması da zorunludur. Mahkemece, yapılan araştırma ve incelemeler hüküm kurmaya yeterli değildir. Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin murisin ölüm tarihinde borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak, bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler, tapu müdürlüğü v.b. Kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi, mirasçının mirası kabul anlamına gelen davranışlarda bulunup bulunmadığının araştırılması gerekir. Davacılardan ...'ın 08.09.2016 tarihli duruşma için mazeret dilekçesi verdiği, mahkemece mazeret dilekçesinin kabul edilerek 24.11.2016 tarihli duruşma gününün adı geçen davacıya tebliğine karar verildiği, duruşma gününe dair tebligatın 12.10.2016 tarihinde davacının eşine tebliğ edildiği, davacı ...'ın 24.11.2016, 16.03.2017, 07.04.2017 ve 26.05.2017 tarihli duruşmalara mazeretsiz katılmadığı anlaşıldığından, HMK' nın 150. maddesi gereğince davacı ... açısından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken bu durum gözetilmeden davanın bu davacı açısından da kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Davacılar ... ve ... açısından ise, mahkemece terekenin aktifi ve pasifi tespit edilirken ölüm tarihinin esas alınmadığı anlaşılmaktadır. O halde mahkemece yapılması gereken iş, murisin ölüm tarihi itibariyle adına kayıtlı gayrımenkul, araç ve mevduatının bulunup bulunmadığının araştırılması amacıyla ilgili tapu, emniyet ve banka müdürlüklerine yazı yazılmalı, murisin davalılara ölüm tarihi itibariyle borçlu olduğu miktarı tespit edilmeli, davalı Türk Ekonomi Bankası A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde belirttiği muris adına kayıtlı ... plakalı aracın ölüm tarihi itibariyle değerinin belirlenmesi için konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı, emniyet müdürlüğünün murisin sosyal ve ekonomik durumunun tespiti amacıyla hazırladığı yazıda murisin ölmeden önce Harun Gültekin isimli kişiyle birlikte 2008'de ... ... Halıcılık isimli işyerini çalıştırdığını, işyerinin 29.04.2012 tarihinden beri faal olmadığı belirtildiğinden, işyerinin kapanması aşamasında davacıların mirası kabul anlamına gelebilecek davranışlarda bulunup bulunmadıkları araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, belirtilen hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenlerle hükmün bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 21.01.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.