Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2021/17643 · K. 2022/12255

4. Hukuk Dairesi         2021/17643 E.  ,  2022/12255 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi MAHKEMESİ : Kadıköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacılar .... ve ... İnşaat Ve Tic. A.Ş vekilince istenmiş olmakla duruşma için Dairemizin daha önceden belirlenen 10.03.2021 duruşma günü yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar .... ve ... İnşaat ve Tic. AŞ’yi temlik alan ... San.Tic. Ltd. Şti. yetkilisi ... ve vekilleri Av. ... ve temlik alan ... Ltd.Şti. vekili Av.... ve davalı ... AŞ vekili Av. ... geldiler, diğer taraflar adına gelen olmadı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. -K A R A R- Davacı ... Tic. A.Ş. vekili asıl davada; müvekkiline ait, davalıya sigortalı iş yerinin çıkan yangın sonucunda hasara uğradığını açıklayıp; bina hasarı, emtia hasarı ile demirbaş hasarının tazmini için 8.410.138,97 TL’nin, birleştirilen davada ise 80.947,00 TL enkaz bedelinin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı ... Tic. Ltd. Şti. vekili birleştirilen davada; müvekkiline ait, davalıya sigortalı iş yerinin çıkan aynı yangında hasar gördüğünü açıklayıp, 617.598,06 TL emtia hasarı ile 100.000,00 TL yoksun kalınan karın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş vekili birleştirilen davada; ... Tic. A.Ş.'nin müvekkiline borcu bulunduğunu, borçlarının bir kısmının ödenmesi amacıyla ve ifa uğruna edim niteliğinde olmak üzere, davalı ... nezdinde doğmuş ve doğacak alacaklarının 1.000.000,00 TL’lik kısmını müvekkiline temlik ettiğini, davalının dava dışı bankaya yaptığı ödemelerden 407.286,60 TL’nin tahsil edildiğini, bakiye alacağın ödenmediğini açıklayıp 592.713,40 TL’nin tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili, asıl ve birleşen davalarda davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti.'nin aktif husumet ehliyetinin olmadığını, dava konusu miktarın 5.044.599,00 TL’lik kısmını dava dışı kişilere temlik ettiğini, istenilen tazminatın fahiş olduğunu, gerçek zararın tevdi mahalli kararı uyarınca depo edildiğini, müvekkilince yapılan toplam 1.901.885,60 TL'lik ödemenin yok sayıldığını bildirerek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, bozma ilamı, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre asıl davada; 1.901.885,60 TL'lik bölüm ile ilgili olarak harç yatırılmadığından bu bölüme ilişkin davanın açılmamış sayılmasına, davadan önce yapılmış ve ödenmemiş temlik tutarı toplamı 2.550.000,00 TL düşüldükten sonra bakiye 2.037.140,97 TL'lik bölüm için davanın kabulü ile bunun 420.000,00 TL'sinin bu dosyanın davalısı Sompo Japon A.Ş.'den 06/08/2007 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte alınarak temlik alan Citibank A.Ş.'ye verilmesine, bakiye 1.617.140,97 TL'nin 06/08/2007 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı ... Japon A.Ş.'den alınarak davacı ... Tic. A.Ş.'ye verilmesine, aynı dava ile ilgili temlik edilen bölüme ilişkin davanın aktif dava ehliyeti bulunmaması nedeniyle reddine, birleştirilen Kadıköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/551 esas sayılı dosyası ile ilgili olarak önceki hüküm kesinleşmiş olduğundan yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen Kadıköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/136 esas sayılı dosyası ile ilgili olarak; davanın kısmen kabulü ile 75.367,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 16/04/2007 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı ... Japon A.Ş.'den alınarak bu dosyanın davacısı ... Tic. A.Ş.'ye verilmesine, birleştirilen Kadıköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2007/824 esas sayılı dosyası ile ilgili olarak; davacının isteyebileceği miktar temlik edilen alacaktan daha az olduğundan davacının aktif dava ehliyeti bulunmaması nedeniyle reddine, karar verilmiş, hüküm, davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ... Japan Sigorta A.Ş. vekilince temyiz edilmiş, hükmün Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25/10/2018 gün ve 2015/9761-2018/9631 E-K sayılı bozma ilamı ile bozulmasına karar verilmiş, bu kez davalı ... AŞ vekili, davalı ... AŞ vekili ve davacılar .... ve ... İnşaat Ve Tic. A.Ş vekilince karar düzeltme talep edilmiştir. 1-Davacılar .... ve ... İnşaat Ve Tic. A.Ş vekili karar düzeltme talepli dilekçe ile mahkemece verilen hükmün Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesinin talep edildiğini, temyiz duruşmasının gün ve saatini bildirir davetiyenin davacılar tarafından azledilen vekile çıkarıldığını, davacıyı temsile yetkili vekile davetiye çıkarılmayarak davacı tarafın yokluğunda mürafaa yapılarak davacı tarafın savunma hakkının kısıtlanmasına yol açıldığını belirterek kararın düzeltilmesini istemiş, Dairemizce yapılan inceleme sonucunda temyiz duruşma gününün davacıyı temsile yetkili vekile tebliğ edilmediği, yapılan tebligatın usulsüz olduğu anlaşılmakla adı geçen davacıların karar düzeltme taleplerinin kabulüne karar verilerek Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25/10/2018 gün ve 2015/9761-2018/9631 E-K sayılı bozma ilamının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Dosyanın temyiz incelemesinde; 2-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, bozma ilamının kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti vekili ile davalı ... Japan Sigorta A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. Davalı ... Japan Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede; 3-Asıl ve birleştirilen davalar, iş yeri sigorta poliçelerine dayalı sigorta tazminatı ile temlik alınan sigorta tazminatı alacağının tahsili istemlerine ilişkindir. Asıl davanın davacısı vekili adli yardım istemli asıl dava dilekçesinde kalem kalem açıklamada bulunmak suretiyle; emtia zararının 4.914.519,97 TL, elektronik cihaz, nakliyat, buzhane tesisatı, makine ve tesisatı ve kar kaydı ile demirbaş bedellerinin 547.250,00 TL, bina zararının 2.948.369 TL olmak üzere toplam 8.410.138,97 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini istemiş, mahkemece alınan raporda davacının bina ile ilgili zararının 1.580.586,89 TL, emtia ile ilgili zararının 4.917.236,68 TL, demirbaş dekorasyon zararının 94.895,22 TL, makine teçhizat zararının 177.923,93 TL olduğu tespit edilmiş, mahkemece bu rapor hükme esas alınarak hüküm kurulmuştur. Verilen karar dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Davacı vekilince dava dilekçesi ile emtia zararının 4.914.519,97 TL olduğu bildirildiğine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2011/1603 Esas, 2012/2348 Karar, 21.02.2012 tarihli bozma ilamına mahkemece uyulduğuna göre; dava dilekçesindeki talep (4.914.519,97 TL) aşılarak ve uyulmasına karar verilen bozma ilamının 3. nolu bendine aykırı olacak şekilde davacının emtia zararının 4.917.236,68 TL olduğu kabul edilerek karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle davalı ... Japan Sigorta A.Ş. yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir. Davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd.Şti vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede; 4-Asıl davanın davacısı vekili adli yardım istemli asıl dava dilekçesinde toplam 8.410.138,97 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiş, mahkemece davacının tüzel kişi olduğu gerekçesiyle davacının adli yardım talebinin reddedilmesi üzerine, kendisine harç yatırılması için verilen süre içinde davalı ..., zararın 1.901.885,60 TL’lik kısmını tevdii mahalli kararı uyarınca ödediğini açıklamış, davacı tarafça bu miktarın mahsubu ile 6.508.253,37 TL üzerinden harç yatırmak suretiyle zarar kalemlerinin tahsili istenmiş, mahkemece, tevdii mahalli kararı uyarınca ödenen 1.901.885,60 TL’lik kısımla ilgili olarak dava açılmadığı gerekçesi ile anılan meblağ itibariyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup dava ile talep edilmeyen ve açılmamış sayılmasına karar verilen 1.901.885,60 TL'lik miktar yönünden, davacı aleyhine olacak şekilde vekalet ücretine karar verilmesi de doğru görülmemiş, kararın asıl davanın davacısı yararına bozulması gerekmiştir. 5-Somut olayda, davacılara ait, davalılara sigortalı iş yerinde yangın hasarı meydana gelmiş, yangın sonucunda iş yerinde oluşan zararın tazmini davalı taraftan talep edilmiştir. Davacıların sigorta şirketlerinden olan alacaklarının bir kısmını alacağın temliki yoluyla dava dışı şirketlere temlik ettikleri uyuşmazlık konusu değildir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda tazminata hükmedilirken temlik edilen alacak kısımları yönünden davacıların aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş, hükmün temyizi aşamasında davacılar, temlik ettikleri alacaklar yönünden temlik alacaklılarından davaya muvafakat aldıklarını, temlik edilen miktarlar yönünden aktif husumet ehliyetlerinin kendilerinde bulunduğunu açıklayıp bu miktar tazminatın da lehlerine tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir. Hukuki bir işlem olan alacağın temliki sonrasında alacak üçüncü kişiye intikal etmektedir. Bu andan itibaren üçüncü kişi, borçlu karşısında alacaklı sıfatını kazanmaktadır. Niteliği itibari ile alacağın temliki, alacaklının tasarruf işlemidir, alacaklı; borç ilişkisinde taraf olmaktan çıkar. Dolayısı ile alacaklının, temlik ettiği alacak bakımından dava ve takip hakkı da temlik alacaklısına geçmektedir. Temlik edilen alacaklar bakımından yeniden tasarruf hakkının geri alınması, diğer bir ifade ile temlik edilen alacak yönünden dava ve takip hakkının yeniden kazanılabilmesi için temlik edilen alacakların yeni bir temlik sözleşmesi ile alınması gerekmektedir. Bu kapsamda, davacıların temlik ettikleri alacaklar yönünden yeniden taraf ehliyetlerini kazanmaları için temlik ettikleri alacakları yeni bir temlik sözleşmesi ile temlik alacaklılarından almaları gerekmektedir. Somut olayda, davacılar tarafından temlik edilen alacaklar yönünden bazı ödeme belgeleri ve davaya muvafakat belgeleri sunulmuş ise de anılan belgelerden hangi temlik alacaklısı için ne miktarda ödeme yapıldığı, hangi temlik alacaklısı tarafından davaya muvafakat verildiği anlaşılamamaktadır. Buna göre, temlik edilen alacaklar yönünden dava ve takip ehliyetinin yeniden kazanılabilmesi için temlik edilen alacakların yeniden temlik sözleşmesi ile temlik edilmesi gerekmekte olup bu kapsamda davacılara, sunulan ödeme belgeleri de irtibatlandırılarak temlik edilen alacakları geri aldığına dair ispat imkanı tanınarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmek üzere kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir. 6-Bozma ilamının neden ve şekline göre davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti vekilinin diğer, davalı ... AŞ ve davalı ... AŞ vekilinin tüm karar düzeltme itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25/10/2018 gün ve 2015/9761-2018/9631 E-K sayılı bozma ilamının KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti vekili ile davalı ... Japan Sigorta A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Japan Sigorta A.Ş. vekilinin, (4) ve (5) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, (6) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti vekilinin diğer, davalı ... AŞ ve davalı ... AŞ vekilinin tüm karar düzeltme itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 3.050,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacılar ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti'ye verilmesine, tashihi karar peşin harcın karar düzeltme isteyen davacılar .... Tic. A.Ş. ve ... Tic. Ltd. Şti ve davalılar Sompo Japan Sigorta A.Ş. ve Axa Sigorta A.Ş.'ye geri verilmesine 13.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.