İçtihatYargıtay4. Hukuk Dairesi07.02.2024

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2021/21272 · K. 2024/1239

4. Hukuk Dairesi 2021/21272 E. , 2024/1239 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/534 E., 2021/956 K. vekili Avukat ... DAVALILAR : 1- ... 2- ... 3- ... vekilleri Avukat ... 4- ... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 24.11.2017 HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2017/627 E., 2019/612 K. Taraflar arasındaki kurum zaranın tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 2010 yılı Dünya Halter Şampiyonasının, 2010 Eylül ayında Antalya'da yapıldığını, bu şampiyonaya ait organizasyon işlerinin ... tarafından yürütüldüğünü, Halter Federasyonu Başkanlığının, Dünya Şampiyonası müsabakalarının yapılabilmesi için ihtiyaç duyulacak mal ve hizmetlerin alımı için 05.04.2010 tarihinde Ankara'da ihaleye çıktığını, söz konusu ihaleye 8 firmanın teklif verdiğini, en avantajlı teklifi ...Turizm Ticaret Limited Şirketi vermiş olduğundan ihalenin bu firma üzerinde bırakıldığını, Halter Federasyonu ile ...Turizm Ticaret Limited Şirketi arasında 95 kalem mal ve hizmet üzerinden toplam 1.399.750 TL bedelli Birim Fiyat Sözleşmesi imzalandığını, yapılan bu ihaleden sonra Türkiye Halter Federasyonu Yönetim Kurulu'nun 19.08.2010 tarih ve 42 sayılı kararı ile Dünya Şampiyonası organizasyonun başlangıç tarihinin 11.09.2010, bitiş tarihinin ise 27.09.2010 olarak değiştirildiğini ayrıca 11 Eylül -17 Eylül tarihleri arasında ekstra ihtiyaç duyulacak mal ve hizmetlerin doğrudan temin yolu ile alınmasına karar verildiğini, Dünya Halter Şampiyonası organizasyonu esnasında ihtiyaç duyulan mal ve hizmetler için yapılan ihale ve doğrudan temin aşamasında yapılan mevzuata aykırılıklar ve fazla ödemeler nedeni ile davalıların kamu kaynağı kullanan müvekkili federasyonu zarara uğrattıklarını, bu kapsamda, şampiyona tarihi ve katılımcı sayıları netleştirilmeden gerçek ihtiyaç kalemleri ve miktarlarını tam olarak belirlenmeden ihale yapıldığından eksik mal ve hizmet alımı yapıldığını, şampiyona takviminin tarih olarak öne çekilmesinden doğan ekstra mal ve hizmetler aynı firmadan bu sefer doğrudan temin yolu ile alındığını, oysa ki ortaya çıkan yeni mal ve hizmet ihtiyaçları için de ihale yapılması gerektiğini, artan ihtiyaçlar için ihale yapılmadan doğrudan temin yolu ile 1.160.851 TL mal ve hizmet alındığını, ihale yapılıp rekabet ortamı yaratılmadığından ...Turizm Ticaret Limited Şirketinin verdiği rakamlar üzerinden mal ve hizmet alınmak zorunda kalındığını, bu durumda federasyon bütçesinden fazla para çıktığını, Federasyon başkanı olarak ...'un, federasyonu ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yönetmek ve temsil etmekle görevli olduğunu, yaşanan bu süreçte gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden doğan kurum zararından sorumluluğunun bulunduğunu, ihale birim fiyat cetveli incelendiğinde görüleceği üzere 94 madde halinde her mal ve hizmet kaleminin adı ve kısa açıklaması, adet/ miktarı ile birim fiyat ve toplam tutarının belirlendiği, 95 madde de ise "Diğer belirtilmeyen tüm giderler" başlığı adı altında herhangi bir mal- hizmet karşılığı olmayan soyut bir kalem için 300.000 TL birim fiyat verildiği ve bu birim fiyat üzerinden sözleşme imzalandığını, yapılan ihalenin, Birim Fiyat Hizmet -Mal Alımı İhalesi olduğu için nevi ve miktarı belli olmayan soyut bir kalem için ödeme yapılmasının ihale mevzuatına aykırı olduğunu, ihalenin yaklaşık maliyet tespit komisyonu üyelerinin ..., ... ve Federasyon Genel sekreteri ... olduğunu, Federasyon yönetim kurulunu ve 26.02.2010 tarih ve THF/101 sayılı başkanlık oluru ile ismi geçenlerin yaklaşık maliyet tespit komisyonunu teşkil ettiklerini, yaklaşık maliyet komisyonu üyelerinin herhangi bir mal veya hizmet karşılığı olmayan bu rakamı yaklaşık maliyete ekleyerek federasyonu zarara uğrattıklarını, firma ile imzalanan sözleşmenin eki olan Teknik Şartnamenin 36 ncı maddesinde alınmayan hiç bir mal ve hizmetin bedeli ödenmez hükmü yer almasına rağmen ...Turizm Ticaret Limited Şirketinden alınmayan mal ve hizmetler için ödeme yapıldığını,...Turizm Ticaret Limited Şirketinin, federasyon başkanlığına verdiği faturalar ile firmaya yapılan ödemeler arasında fark bulunduğunu, bu durumun ...Turizm Ticaret Limited Şirketinden mal ve hizmet alınmadan ödeme yapıldığını gösterdiğini, Spor Genel Müdürlüğü bütçesinden tahsis edilen kaynakları kullanan Türkiye Halter Federasyonun, Spor Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı müfettişlerince düzenli olarak teftiş edildiğini, Müfettişler tarafından 01.01.2010-31.12.2012 tarihleri arasındaki dönemin işlem ve faaliyetlerinin genel teftişi sonucu yapılan incelemede; Eylül 2010 yılında Antalya'da Dünya Halter Şampiyonasına ilişkin organizasyon işlemlerinde sözleşmelerde ve yaklaşık maliyet listelerinde yer alan tutarlar ile faturaların karşılaştırmalı olarak hesaplanması neticesinde ...Turizm Ticaret Limited Şirketine 468.930,00 TL fazla ve yersiz ödeme yapıldığının ve bu ödemeden sorumlu Federasyon Başkanı ..., yaklaşık maliyet tespit komisyonu üyeleri ..., ... ve Genel sekreter ...'ten tahsil edilmesi gerektiğinin tespit edildiğini, Teftiş Kurulu Başkanı tarafından Federasyona gönderilen 18.12.2016 tarih ve 28425751/664-2804 sayılı yazı ile bakanlık makamının 25.11.2016 tarihli ve 2613 sayılı oluru ile işleme giren 07.09.2016 tarihli ve 10-5,16-2 sayılı rapora istinaden bahsi geçen 468.930,00 TL miktarın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsil edilmesi istendiğini, belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 468.930,00 TL'nin ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1- Davalılar ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinin sorumluluk nedenlerinin ayrı ayrı açıklanması gerektiğini, aynı konu ile ilgili olarak, dava öncesi gönderilen yazışmalarda talep edilen alacak miktarı ile eldeki davada talep edilen alacak miktarının birbiri ile uyumlu olmadığını, müvekkillerinin davaya konu ihaledeki konumlarının birbirinden farklı olduğunu, davacının zarara uğratıldığı iddiasının gerçekte bağdaşmadığını, davacı tarafın dahi dava dilekçesinde ihaleye 8 firmanın teklif verdiğini ve dava dışı ...Turizm Ticaret Limited Şirketinin en avantajlı teklifi verdiğinin kabul edildiğini, ihalenin en avantajlı teklifi veren firmaya verildiği göz önünde tutulduğunda, davacının tarafın zarara uğramasının olanaklı olmadığını, dava dilekçesinde talep edilen 468.930,00 TL miktara nasıl ulaşıldığının açıklanması gerektiğini, diğer belirtilmeyen tüm giderler kalemi için, teftiş kurulu ve hukuk müşavirliği görüşleri doğrultusunda yükleniciye önce ödeme yapılmadığını, ancak yüklenici tarafından açılan dava kapsamında verilen mahkeme kararı gereğince ödeme yapılması zorunda kalındığını ve açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. 2- Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; öncelikle usule ilişkin olarak yetki, işbölümü, zamanaşımı, hak düşürücü süre, husumet ve görev itirazında bulunduklarını, müvekkili hakkında teftiş raporuna ve müfettiş görüşüne dayanılarak Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/582 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, HMK’nın 166 ncı maddesi gereğince dava dosyalarının birleştirilmesi gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise, müvekkilinin o tarihlerde federasyon genel sekreteri olarak görev yaptığını, müvekkilin görevi gereğince, federasyon başkanı ve yönetim kurulu tarafından alınan kararları uygulamak zorunda olduğunu, ihalenin en avantajlı teklifi veren ...Turizm Ticaret Limited Şirketine verildiğini, akabinde organizasyon tarihlerinin değiştiğini, organizasyon tarihlerinin değişmesinde federasyonun ya da müvekkilinin bir iradesinin söz konusu olmadığını, değişikliğin üst federasyonun talebi üzerine mücbir sebeple gerçekleştirildiğini, ihalede, yarışma için ilk öngörülen katılımcı sayısının 800 iken, daha sonra 1200'e yakın antrenör-sporcu, idareci, hakem ve benzeri katılımcı olması nedeniyle hem konaklama sayısının arttığını, hem de alınan hizmetlerde %50'ye yakın bir artış olduğunu ve ayrıca şampiyona sırasında diğer belirtilmeyen ek hizmetlerin alınması gerektiğini, şampiyonanın aynı zamanda olimpiyat kota müsakabası niteliğini taşıması ve organizasyon esnasında oluşabilecek ani talep ve eksikliklerin uluslararası düzeyde olumsuzluğa yol açmaması düşünülerek teknik şartnameye ''diğer belirtilmeyen giderler'' adı altında bir kalem eklendiğini, bu konuda teftiş kuruluna görüş sorulduğunu, teftiş kurulunun olumsuz görüş bildirmesi üzerine, müvekkilinin bu kez Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliğine görüş sorulduğunu, olumsuz görüş bildirilmesi üzerine, ...Turizm Ticaret Limited Şirketine ''diğer belirtilmeyen tüm giderler'' kapsamında 300.000,00 TL ödemenin yapılmadığını, ancak bu kez ...Turizm Ticaret Limited Şirketi tarafından Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/355 Esas ve 2012/26 Karar sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, mahkemece verilen kararın Ankara 32. İcra Dairesinin 2011/1526 sayılı dosyası üzerinden takibe konulduğunu, akabinde dava dışı ...Turizm Ticaret Limited Şirketine federasyon kararı ile ödeme yapıldığını, müvekkili tarafından yapılan işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, HMK 25/1 maddesine aykırı olan mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, davalıların ihale sürecinde ve doğrudan temin usulü ile yapılan mal ve hizmet alımlarında mevzuat hükümlerine aykırı davranarak müvekkilinin zarara uğramasına neden olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar dava dışı şirket ile yapılan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında birim fiyat teklif cetvelinin 95 inci sırasında belirtilen “diğer belirtilmeyen tüm giderler” bedeli olarak 300.000,00 TL ödenmesi, harcamanın denetlenebilirliği açısından uygun değil ise de dava dışı şirketten hiç hizmet alınmadığının ispatlanamadığı, bu bedelin federasyon tarafından ödenmemesi nedeni ile mahkeme kararı ile ödenmesine karar verildiği, ancak tüm yasal yollar tüketilmeden dava dışı şirket ile yönetim kurulu kararı gereğince uzlaşıldığı, Yönetim Kurulu’nun uzlaşmaya dair 28.06.2012 tarihli kararından sonra yapılan ilk olağan genel kurul olan 31.10.2012 tarihli genel kurulda yönetim kurulunun tüm faaliyetlerinin ibra edildiği ve yönetim kurulunun ibrasının borcu sona erdirici mahiyette olduğu, her ne kadar bir kısım davalılar yönetim kurulu üyesi değiller ise de söz konusu ibra ile artık yapılan ödemenin hukuka aykırılığı ortadan kalktığından bu kalem alacağın kurum zararı olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçeleriyle davacı tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; ibranın hak sahibi tarafından ileri sürülmediğini ve hâkimin re'sen göz önünde bulunduramayacağını, bir an için ibra işleminin doğru olduğu kabul edilse bile davalılardan bir kısmının yönetim kurulu üyesi olmadıklarını belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Dünya Halter Şampiyonası organizasyonu ihale işlemlerinde davalıların hatalı uygulamaları sonucunda fazladan hizmet alımı yapılan dava dışı firmaya yapılan karşılıksız ödeme nedeniyle federasyonun zarara uğratıldığı iddiasına dayalı kurum zararının tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 syılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu maddesi. 3. Değerlendirme Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; özellikle itirazın iptali istemiyle Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin davayı kabul kararı üzerine ödeme yapılmış olup bu aşamada 28.06.2012 tarihli yönetim kurulu kararı ile dava dışı şirket ile uzlaşmaya varılması, bu kapsamda kararın temyizinden feragat edilmesi ve tüm yasal yollar tüketilmeden dava dışı şirket ile yönetim kurulu kararı gereğince uzlaşılmış olmasına, yönetim kurulunun uzlaşmaya dair 28.06.2012 tarihli kararından sonra yapılan ilk olağan genel kurul olan 31.10.2012 tarihli genel kurulda yönetim kurulunun tüm faaliyetlerinin ibra edilmiş olmasına, her ne kadar bir kısım davalılar yönetim kurulu üyesi değiller ise de söz konusu ibra ile artık yapılan ödemenin hukuka aykırılığının ortadan kalkmış olmasına göre dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.