Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/5951 · K. 2023/699

11. Hukuk Dairesi         2021/5951 E.  ,  2023/699 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ...Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince 15.10.2021 tarihine kadar intifa hakkı tesis edildiğini, ancak Rekabet Kurulu kararları gereğince 10.11.2011 tarihinden itibaren sözleşme süresi uzatılmadığından intifa hakkının sonraki kısım için kullanılamadığını ileri sürerek 1.264.930,50 TL intifa ivaz alacağının ve 708,00 TL hizmet bedeli alacağının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekili cevap dilekçesinde; daha önce İstanbul 35. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davanın reddedildiğini, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların eksik ve yanıltıcı olduğunu, davacının iyiniyetli olmadığını, talebin haksız olduğunu, miktarın yüksek olduğunu, faiz talebinin yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile intifa bedelinin iadesi talebi yönünden, getirtilen tapu kaydında aynen "...taşınmaz üzerindeki lehdarı olduğum (...) intifa hakkının tamamından bedelini aldığımdan bedelsiz olarak, çıplak mülkiyet malikleri lehine terkinini talep ederim..." sözleri ile intifa hakkının terkininin sağlandığı, intifa hakkı, Omv Petrol Ofisi A.Ş.'nin talebi ile bedelsiz olarak terkin edildiğine göre artık bakiye intifa bedeli istenemeyeceği, hizmet bedeli alacağı yönünden ise davacı vekilince bu talepten 18.05.2017 tarihli dilekçe ile feragat edildiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) feragate ilişkin 307 ve devamındaki maddelerine göre feragatin, davacının, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı olmaksızın talep sonucundan kayıtsız, şartsız vazgeçmesi olup kesin hüküm gibi sonuç doğuracağı gerekçesiyle hizmet bedeli alacağı yönünden (708,00 TL) açılan davanın feragat nedeniyle reddine, intifa ivaz alacağı yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bayilik sözleşmesinin 2011 yılında sona ermesi nedeniyle 10 yıllık intifa hakkının hiç uygulanmadan geçersiz hale geldiğini, bu nedenle bakiye intifa bedeli olan 1.264.930,50 TL'nin taraflarına iadesinin gerektiğini, Mahkemece hükme dayanak yapılan Yargıtay kararıyla aksi yönde bulunan ve aynı daireye ait başka kararlar da bulunduğunu, bu nedenle emsal alınan kararın hükme dayanak yapılamayacağını, zira tapu kaydında yer alan ibarenin, intifa bedelinden feragat anlamında yorumlanamayacağını, böyle bir irade açıklamasının da bulunmadığını, feragat açıklamasının kuşkuya yer vermeyecek derecede açık olması gerektiğini, oysa somut olayda böyle bir durumun söz konusu olmadığını belirterek Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tapu sicil müdürlüğünün intifanın terkinine ilişkin 25.06.2013 tarihli ve 10055 yevmiye numaralı tescil istem belgesinde, davacının intifa hakkından, bedelini aldığını belirterek bedelsiz bir şekilde çıplak mülkiyet malikleri lehine terkin talep etmiş olduğu anlaşıldığından, işbu davada artık intifanın kullanılmayan kısmı için davacının hak talep edemeyeceği, Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin istikrar kazanmış uygulamalarının da bu yönde olduğu, (Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 2018/3497 E., 2020/522 K., 2019/396 E., 2019/1262 K. sayılı kararları), bu durumda İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine yönelik kararında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 1.Davalıların müvekkili şirket lehine tesis ettikleri ve intifa ivaz bedelini peşinen tahsil ettikleri ilave 10 yıllık intifa hakkı hiç uygulanamadan geçersiz hale geldiğinden, davalılara 10 yıllık intifa ivazı olarak ödenen 1.264.930,50 TL tutarındaki intifa ivazı bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesinin talep ve dava edildiğini, mahkemelerce intifanın terkin edilmesi davanın açılabilmesi için dava şartı olarak mütalaa edildiği için intifa hakkının tapu kaydından terkin edildiğini, 2.Terkin sırasındaki ‘bedelsiz terkin’ ifadesinin Mahkemece bakiye intifa alacağından feragat ettiği şeklinde yanlış yorumlandığını, intifa hakkının kullanılmayan süresine ilişkin iadesi gereken bedel ile uyuşmazlıkta söz konusu olmayan olasılıkla terkin karşılığında intifa hakkı sahibinin talep etmiş olabileceği bedelin birbirine karıştırıldığını, dolayısıyla intifa terkininin yasal bir zorunluluk olduğu, hak sahibinin özgür iradesinin bir sonucu olmadığını, bakiye bedel iadesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 77 nci maddesinde açıkça düzenlendiğinin göz önünde bulundurulmadığını, 3.Terkin işlemi açıklayıcı nitelikte olup bedel hakkı yasada açıkça düzenlenmiş olduğundan hak sahibinin terkin sonrasında herhalde bedel alacağı için dava açabileceğini, 4.Taraflar arasında intifanın bedel karşılığında terkin edilmesi konusunda bir anlaşmaları olmaması ve dahi gerekmemesi karşısında, resmi senetteki "bedelsiz terkin" ibaresinin intifa bedeli alacağından feragat edildiği şeklinde yorumlanamayacağını, zira müvekkili şirketin bakiye intifa ivazını talep ve dava edebilmesi için intifayı tek yanlı olarak tapuda terkin ettirmek dışında başka bir imkânı bulunmadığını, 5.Müvekkili şirketin en başından beri dava konusu talebini taraflar arasında imzalanan 23.01.2007 tarihli Protokol'ün "Feshin Sonuçları" başlıklı 12 nci maddesinin (b) bendinin (bb) alt bendine dayandırdığını, bu madde hükmüne göre bayilik sözleşmesinin süresinden önce sona ermesi ve buna bağlı olarak intifanın terkin edilmesi durumunda, müvekkili şirketin bakiye intifa süresi için daha evvel ödemiş olduğu intifa bedelinin iadesini talep edebileceğinin davalı tarafça da kabul edildiği belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle bakiye intifa bedeli istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.