Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/8800 · K. 2023/3510

11. Hukuk Dairesi         2021/8800 E.  ,  2023/3510 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/382 Esas, 2021/1026 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2015/192 E., 2017/162 K. Taraflar arasındaki Türk Patent Marka Kurumu (TPMK) faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının görme engelliler için metil metakrilat (çift kompenant) boyadan mamul durma ve yürüme yolları faydalı model buluşu olduğunu ve 15.07.2013 tarihinde 2012/07029 sayılı faydalı model belgesi verildiğini, faydalı modeline davacılar tarafından tecavüz edildiğini iddia ederek tespit yaptırdığını ayrıca İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/220 E. sayılı dosyası ile dava açtığını, dava sonrasında aldıkları marka ve patent vekili raporundan, davaya konu 2012/07029 sayılı faydalı modelin 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 155 inci maddesindeki alınabilirlik kriterlerini taşımadığının tespit edildiğini, ürünün yeni bir buluş olmadığını, 551 sayılı KHK'nın 155 inci maddesinde "Bu KHK'nın 6 ncı maddesinde belirtilen konuların yanı sıra usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilemez" hükmü uyarınca usulleri ve kimyasal maddeleri korumadığını, davalı adına tescilli 2012/07029 sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin "Engelli Vatandaşlar İçin Kılavuz Durma ve Yürüme Yolları" başlıklı buluşu için 2012/07029 başvuru numarası ile faydalı model belgesi aldığını, söz konusu faydalı modelin davacı Turrlent şirketi tarafından haksız tecavüz teşkil edecek şekilde uygulanması sebebiyle şirkete önce ihtarname gönderildiğini, sonuç alınamaması üzerine İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi aracılığıyla tespit yapıldığını, ancak bu tespitte kesin ve hükme esas teşkil edebilecek bir rapor sunulamaması nedeniyle İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/103 D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını, buradaki raporda bilirkişilerin Turlent şirketinin davalıya ait faydalı modele konu usulden fikir alarak yapıldığı ve benzerlik arz ettiğini tespit ettiğini, davalı müvekkilinin ilk kez ve tekniğin bilinen durumunu aşacak şekilde görme engelli kişilerin yürüme yollarında çift kompenant kullandığını, davacıların bu buluşun yeni olmadığını ispat etmek durumunda olduklarını, davacıların davalının uygulama usulünü de gerçekleştirdiğini ikrar ettiklerini, dava konusu faydalı modelin buluş, yeni ve tekniğin bilinen son durumunu aşan nitelikte olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalıya ait faydalı modelin daha önce uygulanan görme engelliler için kılavuz durma ve yürüme yollarının çift kompenant boya ile yapılmasına ilişkin olduğu, gerek bu yolların, gerekse çift kompenant olarak tanımlanan maddenin yeni bir buluş olmadıkları, bu kimyasal maddenin daha önce bilinen görme engelliler için kılavuz durma ve yürüme yollarının yapımında kullanılması usulünün faydalı model belgesi ile koruma altına alındığı, buna göre davaya konu 2012/07029 sayılı faydalı model belgesinin birinci ve ikinci istemleri ile bir usulün tarif edildiği, oysa 551 sayılı KHK'nın 155 inci maddesi uyarınca faydalı model belgeleri ile usullerin korunamayacağının belirtildiği, bu nedenle bu usulün yeni olup olmadığının araştırılmasına da gerek olmadığı, usule ilişkin faydalı modelin korunamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili başvuru yaptığında davacılar yada başkaca kişi ve kurumların faydalı model başvurusuna itiraz etmediklerini, müvekkilinin davacılar hakkında tespit isteyip rapor aldırdıktan sonra davalının tamamen kötü niyetli olarak somut davayı açtığını, hiçbir hukuk düzeninde kötü niyet korunamayacağından verilen kararın hukukun temel prensiplerine, usul ve kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiğini, davalının buluşunun “yeniliği” hususu araştırılmadan, buluşunun içinde yer alan "metil metakrilatin"in (Çift Kompenant) inceleme konusu yapıldığını, "metil metakrilatin"in (Çift Kompenant) müvekkilinin buluşunda kullanılan bir kimyasal madde olup sanayide birçok ürünün imalatında kullanıldığını, müvekkilinin buluşunun, tekniğin bilinen durumunun aşılması sonucunda elde edilen, sökme ve yapıştırma işlemine gerek kalmadan görme engelli vatandaşlar için yapılan yürüme yolları olduğunu, bilirkişiler ve Mahkemenin buluşun meydana gelmesinde kullanılan "metil metakrilatin'i (Çift Kompenant) yani kimyasal maddeyi buluş gibi değerlendirerek hatalı karar verdiğini, söz konusu buluşun malzemenin kimyasal tepkimeler sonucunda önce 50-55 dereceye kadar ısıtarak, 30 dakika sonra en az 5 yıl garanti verilebilecek şekilde dayanıklı bir ürün oluşmasını sağladığını, yapıştırma tekniğinin kullanılmadığını, bu nedenle müvekkilinin kaplamalarının yenilik arz ettiğini, tüm diğer engelli malzemeleri araç farı ile parlamadığı halde, müvekkilin malzemesinin reflektif olup, gece araç farı ile parladığını ve diğerlerinden ayrı olarak gece görünürlük sağladığını, diğer malzemeler boyanamazken müvekkilinin faydalı modeli boya kökenli olduğundan boyanabildiğini ve her boyamada tekrar kimyasal tepkimeye girerek yenilenip, ilk günkü haline geldiğini, hiçbir malzeme tpu (termo plastik ürünler)-beton-çelik gibi motor eğitimi almış engellilere anlaşılabilir akustik bir ses vermezken, müvekkilinin faydalı modelinde kullanılan malzemedeki cam kürecikler sayesinde bu özelliğin mümkün kılındığını, davalının kullandığı malzemelerdeki teknik farklılık nedeni ile yolların ıslanma, aşınma, kayma, yapıştırıcının çıkması gibi sorunların yaşanmadığını, uygulama yerinde sökme ve yapıştırma işlemine gerek kalmadan kılavuz katmanının mevcut zemin üzerine yönlendirme/klavuz katmanının, boya katmanı üzerine dökme ve serpme aparatları yardımı ile istenilen ölçülerde yerleştirilmesi imkanı olduğundan müvekkilinin modelinin yeni ve ayırt edici olduğunu, bilirkişi raporunda müvekkilinin buluşundaki yeniliklerin incelenmediğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2015/12139 E. ve 2017/1756 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, müvekkilinin faydalı modelinin yeni olup olmadığının teknik anlamda bir uzmana inceletilmesi gerektiğini, raporun 6 ncı sayfasında açıkça yenilik unsurunun incelenebilmesi için heyete teknik bilirkişinin dâhil edilmesi gerektiği belirtilmesine rağmen mahkemenin eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının dava açmakta hukuki yararının bulunduğu, faydalı model belgesine konu görme engelli yollarında davalı tarafça ilk defa kullanıldığı belirtilen Çift Kompenant (2K) yani metil metakrilat kimyasal maddesinin, sanayide daha önce kullanıldığı davalı tarafça kabul edildiği, çift kompenant (2K) (metil metakrilat)'ın kimyasal madde olduğu ve sanayide daha önce kullanıldığı, 2012/07029 sayılı faydalı model belgesinde iki istem bulunduğu ve her iki isteminde usule ilişkin olduğu bilirkişi raporu ile sübuta erdiğinden, 551 sayılı KHK'nın 155 inci maddesine göre usul ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler hakkında faydalı model belgesi verilemeyeceği, verilmiş olsa dahi 165 inci maddesi uyarınca iptal edileceği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 30 uncu maddesi uyarınca hakimin, yargılamanın makul süre içinde, düzenli biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğundan, 2012/07029 sayılı faydalı model belgesinin usule ilişkin olması sebebiyle belgeye konu ürünün yenilik vasfını taşıması mahkemece verilecek karara etkili olmadığından, mevcut bilirkişi raporu ile davada karar verilebilecek ise, 6100 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesindeki tasarruf ilkesi uyarınca sonuca etkili olmayacak teknik bilirkişiden rapor alınmadan karar verilmesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen ve re'sen dikkate alınacak sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davalı adına tescilli 2012/07029 sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 551 sayılı KHK'nin 154, 155, 156, 165 inci maddeleri. 3.Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.