Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/10168 · K. 2023/851

10. Hukuk Dairesi         2022/10168 E.  ,  2023/851 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2019/99 E., 2019/292 K. KARAR : Ret Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karar davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma kararına karşı direnilmiştir. Direnme kararı davalı ve feri müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi’nce direnme kararı yerinde görülmediğinden gerekli incelemenin yapılması için dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, “Direnme uygun bulunduğundan davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekillerinin sair temyiz itirazlarının incelenmesi” gerekçesiyle dosyayı Dairemize göndermiştir. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. Dava Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde 8 yıla yakın süre sekreter olarak tam zamanlı ve sürekli 08.30-18.00 saatleri arasında çalıştığını, davalı Üniversitenin iş kazaları ve meslek hastalıkları primi ödediğini ve 04.11.2002 tarihinde işe girişinin Kuruma bildirildiğini ileri sürerek 04.11.2002-30.06.2010 tarihleri arasında tam zamanlı olarak sigortalı çalıştığının tespitini talep etmiştir. II. Cevap Davalı ... (Üniversite) vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili nezdinde kısmî zamanlı öğrenci olarak çalıştığını, normal eğitim-öğretim süresi içerisinde öğrenim görüyor olma şartını taşımadığından 30.06.2010 tarihinde çalışmasının sona erdirildiğini, kısmî zamanlı çalışan öğrencilerin işçi olarak kabul edilmediğini, davacının bu durumu kabul ederek çalıştığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekili cevap dilekçesinde; davacının 04.11.2002-30.06.2010 tarihleri arasında kısa vadeli sigortalı kollarına tabi çalışarak buna göre bildirimlerinin yapıldığını ayrıca davanın hak düşürücü süreye uğradığını ve davanın reddi gerektiğini savunmuştur. III. Mahkeme Kararı Eskişehir 1. İş Mahkemesinin 23.03.2017 tarihli ve 2016/361 E., 2017/333 K. sayılı kararı ile; davacının Açıköğretim Fakültesi muhasebe ön lisans programına 01.07.2002 (doğrusu: 07.10.2002) tarihinde kayıt yaptırıp 08.09.2008 tarihinde mezun olduğu, daha sonra İşletme Fakültesi İşletme Lisans Programına dikey geçiş hakkı elde ederek 22.09.2008 tarihinde kayıt yaptırdığı ve 04.06.2012 tarihinde mezun olduğu, uzaktan eğitim sebebiyle okula devam zorunluluğunun bulunmadığı, davacının kısmî zamanlı işe alınmış olmasına rağmen aralıksız ve tam gün esası ile çalıştığı anlaşıldığı gerekçesiyle davacının 01.09.2007-14.09.2007 ve 07.05.2008-07.06.2008 tarihleri arasında Uslular İnşaat Şirketinde çalıştığı dönem ve puantaj kayıtlarına göre 15.10.2009-14.01.2010 tarihleri arasında davalı Üniversite bünyesinde çalıştığı dönem tespit dışı bırakılarak 04.11.2002-30.06.2010 tarihleri arasında davalı Üniversitede tam zamanlı sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar Eskişehir 1. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 11.04.2017 tarihli ve 2017/1209 E., 2017/1250 K. sayılı kararı ile; ilk derece mahkemesi kararındaki gerekçeye benzer yönde tespit ve değerlendirmeler yapılarak davalı ve fer’î müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. IV. Bozma ve Bozmadan Sonraki Yargılama Süreci A. İlk Bozma Kararı 1.... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 13.12.2018 tarihli ve 2017/4846 E., 2018/9298 K. sayılı kararı ile; “…Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 07.10.2002 tarihinde devam zorunluluğu bulunmayan TC Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Muhasebe Önlisans Programına kesin kaydının yapıldığı, 08.09.2008 tarihinde tamamladığı, 22.09.2008 tarihinde dikey geçiş ile Açıköğretim sistemine göre öğretim yapan ve devam zorunluluğu bulunmayan İşletme Fakültesi İşletme Lisans Programına kayıt yaptırdığı ve 04.06.2012 tarihinde tamamladığı, 12.08.1984 doğumlu davacı ... (Ünsal) Karaca'nın 04.11.2002 tarihinden itibaren 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 46'ncı maddesine göre iş kazaları ve meslek hastalıkları primi ödenmek üzere kısmi zamanlı olarak çalıştırılacağına dair sigortalı işe giriş bildirgesinin 01.11.2002 günü Kuruma verildiği, 01.07.2006-30.06.2007, 01.07.2007-30.06.2008, 01.07.2008-30.06.2009, 01.07.2009-30.06.2010 dönemini kapsayan kısmi zamanlı öğrenci iş sözleşmelerinin dosyada bulunduğu, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü Personel Dairesi Başkanlığının 28.06.2010 günlü yazısı ile davacıya 30.06.2010 tarihi itibariyle çalışmasının sona ereceğinin bildirildiği, davacının hizmet döküm cetvelinin incelenmesinde; 1005161.26 sicil sayılı Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü işyerinde 2008/10.ay - 2009/1.ay döneminde geçen hizmetinin ayda 12-18 arasında kısmen Kuruma bildirildiği, 1118682.06 sicil sayılı işyerinde 01.09.2007-14.09.2007 ve 1157522.06 sicil sayılı işyerinde 07.05.2008- 07.06.2008 tarihleri arasında geçen çalışmasının Kuruma bildirildiği, bu dönemlerle çakışacak biçimde davalı işyerinden kısa vadeli sigorta kolları primi kapsamında bildirimde bulunulduğu ve tanık dinlenildiği anlaşılmaktadır. Davanın yasal dayanağını oluşturan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 46. ncı maddesinin son fıkrasında “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından burs verilmekte olan veya burs alma şartlarını taşıyanlara öncelik verilmek suretiyle hizmetlerine ihtiyaç duyulan öğrenciler, öğrenim gördükleri Yükseköğretim kurumlarında kısmi zamanlı olarak geçici işlerde çalıştırılabilir. Bu şekilde kısmi zamanlı olarak çalıştırılan öğrenciler, bu çalışmalarından dolayı işçi olarak kabul edilmez...” denilmektedir. Bu kapsamda çalışan öğrenciler işçi olarak kabul edilmeseler de iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulaması kapsamında sigortalı sayılırlar. İş kazası ve meslek hastalığı sigorta kollarından sağlanan haklar; sigortalıya geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi, sürekli iş göremezlik halinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanması, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölüm halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlanması, cenaze ödeneği ödenmesi, hastalık ve analık hallerinde de kanunda sayılan diğer sosyal sigorta yardımlarının sağlanması olarak sıralanabilecektir. Bu durumda davacının çalışmalarının kısmi zamanlı olduğu ve yukarıda yapılan belirlemeler ışığında, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında kaldığı kabul edilmelidir. Yapılacak iş, yukarıda açıklanan yasal düzenleme uyarınca davanın reddine karar vermekten ibarettir” gerekçesiyle oy çokluğu ile karar bozulmuştur. B. Direnme Kararı : 12. Eskişehir 1. İş Mahkemesinin 19.03.2019 tarihli ve 2019/99 E., 2019/292 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir. Direnme Kararının Temyizi: 13. Direnme kararı süresi içinde davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri tarafından temyiz edilmiştir. C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.06.2022 tarihli, 2020/(21)10-599 - 2022/1085 sayılı ilamı ile "Direnme uygun bulunduğundan davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekillerinin işin esasına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Yargıtay 10. Hukuk Dairesine gönderilmesine" karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını talep etmişlerdir. Feri müdahil Kurum vekili usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını talep etmişlerdir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve hukuki nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ve fer’î müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VII. KARAR Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.