Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2022/10918 · K. 2023/440

5. Hukuk Dairesi         2022/10918 E.  ,  2023/440 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasında kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; İstanbul ili, ... Mahallesi 321 ada 23 parsel sayılı taşınmazdan kamulaştırma yapılmaksızın enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek irtifak hakkı karşılığının davalı idareden tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı yönünden incelenerek reddi gerektiğini, davacı tapu mâliki olmayıp husumetten reddi gerektiği, dava konusu taşınmaz üzerinden 154 kV. Ambarlı - Yıldıztepe II Enerji İletim Hattı ve 154 kV. Ambarlı - Davutpaşa Enerji İletim Hattı geçtiğini eski ana parseli ... ilçesi, ... köyü, ... köyü, ... Cilt, ... sayfa numarası ile 93 sıra numaralı zilyetlik olan taşınmaz, ... oğlu) adına kayıtlı olup bu kişi yönünden kamulaştırma işleminin tamamlanarak kesinleştiğini dava konusu edilen taşınmaz üzerinde daha önce herhangi bir kamulaştırma işleminin yapılıp yapılmadığının, üzerinde tesis edilmiş herhangi bir irtifak hakkı tesisinin mevcut olup olmadığı hususlarında araştırma yapılması gerektiğini ileri sürmüştür. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinden 154 kV. Ambarlı - Yıldıztepe II Enerji İletim Hattı ve 154 kV. Ambarlı - Davutpaşa Enerji İletim Hattı geçtiğini eski ana parseli ... iİlçesi, ... köyü, ... köyü, ... Cilt, ... sayfa numarası ile 93 sıra numaralı zilyetlik olan taşınmaz, ... adına kayıtlı olup bu kişi yönünden kamulaştırma işleminin tamamlanarak kesinleştiğini, taşınmazın yüzölçümü, enerji nakil hattı ile irtifak hakkının geçiş güzergahı, tel yükseklikleri, taşınmazın amacına uygun kullanımına etkisi, arta kalan kesimler ve geometrik konumu dikkate alındığında irtifak hakkı nedeniyle taşınmazda meydana gelen değer düşüklüğü çok az olmasına rağmen, yerleşik Yargıtay içtihatlarının aksine yüksek miktarda bedel tesis edilmesi ve düzenleme ortaklık payı düşülmemesi nedenleriyle belirlenen bedelin kabul edilemez olduğunu ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 154 kV. Ambarlı-Yıldıztepe II Enerji İletim Hattı (154 kV. Ambarlı-İkitelli 1-2 Enerji İletim Hattı) geçişi nedeniyle ana taşınmaz mâliki adına 20.564,00 TL kamulaştırma bedelinin 30.12.1970 tarihinde, 154 kV. Ambalı-Davutpaşa Enerji İletim Hattı (154 kV. Ambarlı -İkitelli 3-4 Enerji İletim Hattı) geçişi nedeniyle ise ana taşınmaz mâliki adına, 51.489,00 TL kamulaştırma bedelinin 23.02.1972 tarihinde yatırıldığını, 23.02.1972 ve 10.03.1972 tarihleri arasında 15 günlük ilânın da yapıldığı belirtilmiştir. Kamulaştırma evrakları incelendiğinde; iki belge üzerinde ...'ün adının karşına "ödendi" notunun yazılı olduğu görülmüş ise de dosyada kamulaştırma evraklarının o tarihteki zilyet veya mâlike tebliğ edildiğine dair belge bulunmamaktadır. Bu nedenle kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmadığı kabul edilmiştir. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kamulaştırma (2942 sayılı Kanun) Kanunu'nun değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dava konusu taşınmazın konum ve niteliğine göre belirlenen bedelin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, parselin tamamı üzerinden enerji nakil hattı geçtiğinden %50 değer kaybının yerinde olduğu, belirlenen bedelin de daha önce Dairemizden ve Yargıtay denetiminden geçen davalarda belirlenen bedeller ile uyumlu olduğu gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenleri tekrar etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu mâliki ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili hususundadır. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un geçici 6 ncı maddesinin birinci, ikinci ve altıncı fıkraları. 3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. 2942 sayılı Kanun’un 25 inci maddesi uyarınca hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işlemi, mal sahibi açısından, usulüne uygun olarak yapılan tebligatla başlar. Dosyaya sunulan kamulaştırma evraklarına göre usule uygun yapılmış bir tebliğat olmadığı gibi kamulaştırma bedelinin ödendiğine dair belge sunulamadığından kesinleşmiş bir kamulaştırmadan bahsedilemeyeceğinden, dosyanın esasına girilerek karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 3. Arsa niteliğindeki İstanbul ili, ... köyü 321 ada 23 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tespiti ve alınan rapor uyarınca bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir. 4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve Kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve Kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.