IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davacının, müvekkili Teşekkülün işçisi olmadığını, Teşekkül ile hizmet alım sözleşmesi yapan ve son olarak çalıştığı diğer davalı Şirketin işçisi olduğunu, Teşekkülün ve Kamu İşverenleri Sendikasının taraf olmadığı ve usule aykırı şekilde akdedilen toplu ... sözleşmesine dayalı olarak hak ve taleplerin dava edilmesi ve işbu davada Teşekkülün hasım gösterilmesinin hukuken mümkün olmadığını, toplu ... sözleşmesi taraflarının diğer davalı alt işveren ... Ltd. Şti. ile bu kapsamda çalıştırılan işçilerin üyesi bulundukları Belediye-... Sendikası olduğunu, Yüksek Hakem Kurulu tarafından bağıtlanan ve yürürlük süresi 01.05.2017-03.03.2019 tarihlerini kapsayan toplu ... sözleşmesinin, Kamu İşverenleri Sendikası tarafından yürütülmemesi ve Kamu İşverenleri Sendikası taraf olmaması nedeniyle toplu ... sözleşmesinden doğan haklardan müvekkili Kurumun sorumlu tutulamayacağını belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
"...
Anayasa’nın “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlığını taşıyan 53. maddesine göre işçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptir. Toplu ... sözleşmesi bağıtlayabilmek için tarafların toplu ... sözleşmesi yapma ehliyetinin yanında toplu ... sözleşmesi yapma yetkisine sahip olması gerekir.
Kural olarak toplu görüşme süreci, 6356 sayılı Kanunun 41. maddesine göre “yetki” ile ilgili koşulları sağlayan işçi sendikası ile işveren sendikası yahut sendika üyesi olmayan işveren arasında yürütülür. Ancak kanun koyucu, kamu kurumlarında hizmet alımı yolu ile faaliyet gösteren alt işverene ait işyerleri yönünden kısmen ayrıksı bazı düzenlemeler öngörmüştür. Bu düzenlemelere göre, kamu kurumu niteliğindeki asıl işverenin, alt işverenin taraf olduğu toplu ... sözleşmesinden doğan haklardan alt işveren ile birlikte sorumlu tutulabilmesi için kanunda ifade edilen şartların gerçekleşmesi gerekmektedir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8'inci maddesine 6552 sayılı Kanun ile eklenen fıkrada, “4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı ... Kanununun 2'nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran bu Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu ... sözleşmeleri; alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Toplu ... sözleşmesinin kamu işveren sendikası tarafından bu fıkraya göre sonuçlandırılması hâlinde, belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenir. Kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan toplu ... sözleşmeleri için fiyat farkı ödenemez, 4857 sayılı Kanunun 2'nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatından dolayı ücret farkına hükmedilemez ve asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenir.” kuralı getirilmiştir.
Bu madde doğrultusunda düzenlenen ve 22/1/2015 tarihli ve 29244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu ... Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik” ile de uygulamanın esasları ayrıntılı olarak tanzim edilmiştir.
Söz konusu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 4735 sayılı Kanunun 8'inci maddesindeki düzenlemeye paralel olarak, “(1) 4734 sayılı Kanunun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı ... Kanununun 2'nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran 4734 sayılı Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu ... sözleşmeleri; alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 6356 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Kamu işveren sendikalarınca yürütülen toplu ... sözleşmeleri için bir uyuşmazlık söz konusu olduğunda bu uyuşmazlığın 6356 sayılı Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılması halinde de fiyat farkı ödenir.” hükmü öngörülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un (20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 83 üncü maddesi ve 01/02/2018 tarihli 7079 Kanun’un 78 maddesi ile aynen kabul edilen) değişik 62. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ise, “(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, İl Özel İdareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası İl Özel İdareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz.” hükmü bulunmaktadır.
Yetkilendirmenin nasıl yapılacağı, Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Alt işveren, 4735 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince merkezi yönetim kapsamındaki kamu kuruluşlarının üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisini yetkilendirebilir. Bu yetkilendirmenin 6356 sayılı Kanunun 44 üncü maddesine göre verilen yetki belgesinin alt işverene tebliği tarihinden itibaren on gün içerisinde yapılması zorunludur. Bu süre içinde yetkilendirme yapılmadığı takdirde toplu ... sözleşmesi kamu işveren sendikasınca yürütülmez ve sonuçlandırılmaz. Kamu işveren sendikasının yetkilendirildiğine dair belgenin bir sureti aynı süre içerisinde alt işveren tarafından yetkili işçi sendikasına gönderilir. Yetkilendirmenin şekli ve içeriğine ilişkin hususlar, Maliye Bakanlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla, kamu işveren sendikalarınca müştereken belirlenir” hükmüyle düzenlenmiş olup sözkonusu hususlar Yargıtay emsal kararlarında da belirtilmiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2021 tarih ve 2021/4861 Esas, 2021/9135 Karar sayılı ilamı)
Somut olayda; davacının üyesi bulunduğu ... Sendikası ile davalı alt işveren arasında bağıtlanan Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığı'nın 25.01.2018 tarihli 2017/2800 E., 2018/156 K. sayılı kararı ile 01/05/2017-03/03/2019 yürürlük tarihli toplu ... sözleşmesinin bağıtlandığı görülmüştür.
Davalı alt işveren ... Şirketi tarafından açılan ... 7. ... Mahkemesi 2019/88 E, 2019/783 K sayılı dosyasında ehliyetsizlik nedeniyle Yüksek Hakem Kurulu kararının yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin davada, mahkemece "davalı şirketin 4735 sayılı Kanun'un 8.maddesi gereği kamu işveren sendikasını yetkilendirme şartını yerine getirmediğinden, kamu işveren sendikası ile temsil edilme zorunluluğunun bulunmadığı, Yüksek Hakem Kurulu kararlarının kesin nitelikte olduğu" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün istinaf incelemesi dairemizce yapılmış olup Dairemizin 2020/723 E.,2020/638 K. Sayılı karar ilamı ile ... bu dosyanın alt işvereni olan ... şirketinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Daire kararımızın temyizi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 17/12/2020 tarih ve 2020/2357 E.,2020/19084 K. sayılı ilamında "...davalı alt işveren şirketin 28/07/2017 tarihli yetkilendirme belgesi ile asıl işvereni yetkilendirdiği, ancak Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu ... Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmeliğin 4.maddesinin 3. fıkrasına göre aynı süre içinde kamu işveren sendikasının yetkilendirildiğine dair belgenin bir suretinin yetkili işçi sendikasına gönderilmediği" gerekçesi ile temyiz talebi ret olunarak Daire kararımız onanmıştır.
Emsal Yargıtay 9.H.D sinin 25.10.2021 tarih 2021/10561 E- 2021/14873 K sayılı ilamı "...Davacı 696 Sayılı KHK doğrultusunda sürekli işçi kadrosuna geçirilmeden önce, Sağlık bakanlığı Şırnak İl Sağlık Müdürlüğü 112 ambulans istasyonlarında 36 ay süreli 15 elemanlı ambulans şoförü hizmet alımı kapsamında çalışmıştır. Uyuşmazlık konusu toplu ... sözleşmesinin tarafın Sağlık ... Sendikasının 20.....2017 tarihli yetki tespit başvurusunda hizmet alım sözleşmesinin 4734 sayılı Kanunun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e ) bendi kapsamında olduğunu belirttiği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın sendikanın yetki tespit kararında; işyerinin 4735 Sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında bir işyeri olduğunu, 6356 sayılı 42. maddeye göre taraflara tespit yazısını gönderdiğini, 6356 Sayılı Kanun’un 44. maddesine göre Sağlık ... Sendikasının işyeri düzeyinde ... yapmaya yetkili olduğunun belirtildiği, Yüksek Hakem Kurulu’nun .../03/2018 tarih ve 2017/2890 Esas ve 2018/502 sayılı kararında açıkça hizmet alım sözleşmesinin 4734 sayılı Kanunun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e ) bendi kapsamında “personel çalıştırılmasına dayalı” olduğunun ifade edildiği, toplu ... sözleşmesinin taraflarının davalı şirket ile Sağlık ... Sendikası olduğu, Dairemizce 29.04.2021 tarihinde eksikliklerin giderilmesi için verilen geri çevirme kararı sonrası gönderilen müzekkere cevaplarında gerek şirket vekilinin gerekse Kamu işverenleri Kamu İşletmeleri Sendikası’nın “yetkilendirme” olmadığını ifade ettikleri görülmektedir. Davacının çalıştığı hizmet alım sözleşmesinin “personel çalıştırılmasına dayalı” olduğu açık olup 4735 Sayılı Kanun’un 8. maddesine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan toplu ... sözleşmeleri için 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemeyeceğinden davalı Sağlık Bakanlığı’nın davacının 696 Sayılı KHK’ya göre sürekli işçi kadrosuna geçirildiği 02.04.2018 tarihinden önceki dönem bakımından alt işveren tarafından bağıtlanan toplu ... sözleşmesine dayalı alacaklardan sorumlu tutulması mümkün değildir." şeklindedir.
Bu duruma göre, davalı alt işverence yukarıda belirtilen yasal mevzuata göre kamu işveren sendikasının yetkilendirme işleminin süresinde yetkili işçi sendikasına bildirilmediği ve yetkili işçi sendikasının kamu işveren sendikasının yetkilendirilmesine dair bilgi sahibi olmadığından , ... görüşme davetini alt işverene yaptığı, yine ... görüşmelerinin alt işverenle yapıldığı, tarafların mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesinin sorumluluğunu asıl işverene yüklemenin mümkün olmadığı anlaşılmakla, yetkilendirmeye konu olan işyerinde Yüksek Hakem Kurulu kararı ile bağıtlanan toplu ... sözleşmesinden kaynaklanan davacının ücret farkı ve diğer haklarıyla ilgili alacaklarından davalı ...Ş nin sorumlu tutulması isabetsiz olmuştur.
..." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) nci alt bendi gereğince kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden davanın reddine, davalı ... Ltd. Şti. yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.
