Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/12113 · K. 2023/1312

10. Hukuk Dairesi         2022/12113 E.  ,  2023/1312 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2020/173 E., 2022/115 K. ... KARAR : Karar Verilmesine Yer Olmadığına Taraflar arasındaki ödeme emri iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Kararın, davacı tarafından temyizi neticesinde kararın (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde yeniden davanın kabulüne karar verilmiş; bu kararın da (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince bozulması üzerine verilen direnme kararının davalı Kurum vekili tarafından temyizi neticesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.06.2020 gün, E.2017/21-3172, K. 2020/324 sayılı kararıyla davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen değişik nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429 uncu maddesi gereğince bozulması üzerine İlk Derece Mahkemesince davanın bir kısım ödeme emirleri açısından karar verilmesine yer olmadığına, bir kısım ödeme emirleri açısından davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı, davalı Kurum tarafından kendisine gönderilen ödeme emrinde talep edilen Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğinin (Spor Kulübü) 2007 yılının 6 ila 10. aylarına ilişkin prim, işsizlik, damga vergisi ve gecikme zammı borçlarından yöneticisi olduğu Spor Kulübünün değil sigortalıların çalıştığı Çankaya Belediye Başkanlığının sorumlu olduğunu, sigortalılar tarafından işçilik alacakları nedeniyle Spor Kulübüne ve Çankaya Belediye Başkanlığına karşı iş mahkemesinde açılan davalarda Spor Kulübü hakkındaki davaların pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiğini, yargı kararıyla sigortalıların gerçek işverenlerinin Çankaya Belediye Başkanlığı olduğu tespit edildiğinden ödeme emrinin iptalinin gerektiğini, ayrıca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanun'un mükerrer 35 inci maddesi uyarınca dernek yöneticilerinin şahsı hakkında takip yapılabilmesi için borçlu dernek hakkında takip yapılması ve yapılan takip nedeniyle alacağın tamamen veya kısmen tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması gerektiğini, borçların doğrudan kendisinden talep edilemeyeceğinden ödeme emrinin bu nedenle de iptalinin gerektiğini, diğer taraftan 12.09.2009 tarihi itibariyle Spor Kulübünün yönetim kurulunda görev almaya başladığını, ödeme emrinde talep edilen borçların ilişkin olduğu dönemlerde Spor Kulübünde yönetici olmadığını ve yetkisinin bulunmadığını, bu nedenle borçlardan sorumlu olmadığını, kendisinin yönetici seçildiği genel kurulda ödeme emrine konu borçların görüşülmediğini belirterek ödeme emrinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili, işveren Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneği hakkında 05.05.2008 tarihli ve muhtelif sayılı haciz bildirileri ile mevduat haczi, menkul ve gayrimenkul haciz bildirileri düzenlenerek haciz işlemlerine girişildiğini, sadece üç adet araca haciz şerhi işlenebildiğini ve bu araçlardan iki tanesinin ... 1. İcra Dairesi tarafından açık artırma ile satıldığını, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un mükerrer 35 inci maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 88 inci maddesi uyarınca spor kulüplerinde üst düzey yöneticilerin Kurum alacaklarından tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davacı sigortalıların Çankaya Belediye Başkanlığında çalıştığını iddia etse de çalıştırılan sigortalılara ait aylık hizmet bildirimlerinin Spor Kulübü tarafından düzenlendiğini ve Spor Kulübü tarafından yetkilendirilen kişiler tarafından internet ortamından bildirilmesiyle ilgili işlemlerin yapıldığını, ödeme emrinin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 24.05.2012 tarihli ve 2010/1200 E., 2012/426 K. sayılı kararı ile davacının bilirkişi ücretini avans olarak yatırması için verilen kesin sürede avansı ikmal etmediği, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanun'u (HMK)'nun 114 üncü maddesi gereğince avansın dava şartı olduğu gerekçesiyle dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. İlk Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 09.04.2013 tarihli ve 2013/5671 E., 2013/7102 K. sayılı kararı ile ; "... Dava, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, davacıya bilirkişi ücretini avans olarak yatırması için verilen kesin süreye rağmen, gider avansının yatırılmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 266 ncı maddesi uyarınca, mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir ve hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Somut olayda, dava ödeme emrinin iptaline ilişkin olup uyuşmazlığın özel veya teknik bir bilgiyi gerektirmediği, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesinin mümkün olduğu ayrıca ... 14. İş Mahkemesi'nin 2009/892 E. 2010/571 K. sayılı ilamının kesinleşip kesinleşmediği araştırılmadan ve diğer deliller toplanmadan dosyanın bilirkişiye verileceği yönündeki kararın hukuki sonuç doğurmayacağı göz önüne alınmadan bilirkişi ücretinin kesin süre içerisinde yatırılmaması gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..." gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 01.07.2014 tarihli ve 2013/1612 E., 2014/1459 K. sayılı kararı Özel Dairenin bozma kararına uyularak, ... 14. İş Mahkemesinin 2009/892 E. sayılı dosyasının (kararının) incelenmesinde ... tarafından Çankaya Belediye Başkanlığı ve Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Müdürlüğü aleyhine işçilik alacakları talebi ile dava açıldığı ve Spor Kulübü aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verildiği ve işçilik alacaklarından Çankaya Belediye Başkanlığının sorumlu tutulduğunun anlaşıldığı, yine eldeki dava ile aynı konuda açılmış bulunan davada ... 3. İş Mahkemesinin 18.12.2013 tarihli ve 2010/1240 E., 2013/1611 K. sayılı kararı ile davacı...'in dernek yönetim kurulu başkanı olarak sorumlu olmadığına karar verildiği, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi uyarınca dernek üst düzey yöneticileri veya yetkililerinin prim borçlarından sorumluluğu açık ise de Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü iş yerinde kayden çalışan işçilerin fiilen Çankaya Belediyesi işçileri olduklarının kesinleşmiş mahkeme kararları ile sabit olduğu, bu durumda Spor Kulübü yöneticisi olan davacının prim borçlarından sorumlu olmadığı gerekçesiyle davacıya gönderilen 17.12.2010 tarihli ve 19129212 sayılı ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir. C. 2'nci Bozma Kararı (Kapatılan) 21 .Hukuk Dairesinin 2 01.10.2015 tarihli ve 2015/11362 E., 2015/17460 K. sayılı kararı ile; "... Dava; dava dışı Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor K. Derneğinin prim borçlarından dolayı davacı aleyhine düzenlenen 2007/27067 vd. sayılı takiplerin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın kabulü ile 19.1.2.2010 tarihli ve 1912921 sayılı ödeme emri ile takiplerin iptaline karar verilmiştir. Dosyadaki kayıt ve belgelerden; dava dışı Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor K. Derneğinin 2006/7 ile 2010/7 aylar arasındaki prim borcu, işsizlik ve damga vergisi borcu nedeniyle toplam 1.787.585.44TL’nin tahsili için Kurum alacağı ile ilgili davacıya gönderilen ödeme emrinin 27.12.2010 tarihinde usulüne uygun olarak davacıya tebliğ edildiği, davanın ise 30.12.2010 tarihinde 7 günlük hak düşürücü süre içerisinde ikame edildiği anlaşılmaktadır. Ancak ödeme emrinde gönderilen borcun nereden kaynaklandığı, davacının hangi tarihlerde yönetim kurulu başkan yardımcısı olarak görev yaptığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. 506 sayılı Kanun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olup, 01.10.2008 tarihinden sonra tahakkuk eden prim borçları hakkında, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinin 1 inci fıkrasında “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıları çalıştıran işveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların prime esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu kanun gereğince hesaplanacak sigortalı hissesi prim tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara ekleyerek en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar öder”, yirminci fıkrasında "Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur." şeklinde paralel düzenlenme getirilmiştir. Somut olayda davacı adına gönderilen ödeme emrindeki borcun nereden kaynaklandığı açıklığa kavuşturulup, takiplere konu bütün evraklar getirtilip ayrıca dosya arasında bulunan işçilik alacaklarıyla ilgili kararlar ve ödeme emri arasındaki bağlantı belirtilerek karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..." gerekçesiyle karar bozulmuştur. D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 16.06.2016 tarihli ve 2016/838 E., 2016/306 K. sayılı kararı ile; dava konusu takibin dayanağının 5510 sayılı Kanun kapsamındaki prim borçları ve gecikme cezası olduğu, davacının başkanı olduğu derneğe karşı açılan davalarda işverenin Çankaya Belediyesi olduğuna dair kesinleşmiş mahkeme kararlarının bulunduğu, eldeki davada işçilik alacaklarına ilişkin bir uyuşmazlık bulunmadığı, derneğin işveren sıfatının olmadığı gibi alt işveren de olmadığının hükmen tespit edilmiş olduğu gerekçeleriyle direnme kararı verilmiştir. E. Hukuk Genel Kurulu Kararı Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02.06.2020 gün, E.2017/21-3172, K. 2020/324 sayılı kararıyla; Somut olayda; davacı adına düzenlenen ödeme emrinde Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneğinin 2006 yılının 7 nci ayı ile 2010 yılının 7 nci ayları arasındaki dönemlere ilişkin prim, işsizlik ve damga vergisi borçlarının talep edildiği, davacıya yönetim kurulu başkan yardımcısı olarak ödeme emrinin tebliği üzerine 7 günlük hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı, mahkemece işçilik alacakları ile ilgili iş mahkemesinde Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneği ile Çankaya Belediye Başkanlığına karşı açılan davalarda Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneği yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verildiği gerekçesiyle başka bir araştırma yapılmaksızın ödeme emrinin iptaline karar verildiği görülmektedir. Dosya kapsamından yerel mahkemenin direnme gerekçesinde belirttiği şekilde işçilik alacakları yönünden iş mahkemesince yapılan tespit ile davaya konu ödeme emrindeki borcun kaynağı arasındaki ilişki anlaşılamamaktadır. Mahkemece emsal dosyalarda Spor Kulubü ve Belediye arasında ilişki olduğu belirtilmiş ise de eldeki davada ödeme emrine konu olan borcun kaynağı belirsizdir. 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinin 1 inci fıkrası ile 20 inci fıkrası çerçevesinde uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için mahkemece takibe konu bütün evrak getirtilerek, ödeme emrindeki borcun nereden kaynaklandığı, ödeme emrine konu borçların tahakkuk ettiği tarihlerde işyerinde hangi sigortalıların çalıştığı, işveren tarafından hangi sigortalılara ait prim tutarlarının ödenmediği, davacının hangi tarihlerde yönetim kurulu başkanlığı yaptığı araştırılarak, işçilik alacaklarıyla ilgili mahkeme kararları ile davaya konu ödeme emri arasındaki bağlantı saptanarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Hâl böyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır." gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir. F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen borcun kaynağını oluşturan primlerin dökümü yapılmıştır. Ancak bu primlerin hangi işçiler için hesaplandığı bilgisi verilmemiş, bu husus açıkça sorulmasına rağmen açıklama yapılmamış, işyerinden bildirim yapılan işçilerin isimleri gönderilmiştir. Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen ... 3. İş Mahkemesinin 2016/189 - 2019/221 sayılı ve Yargıtay 10. hukuk Dairesinin 23/02/2021 tarih 2020/5436 - 2021/2048 sayılı kararıyla onanan kararında 2008/21555 - 21556, 2008/15348 - 15349, 2007/27067 - 27068, 2009/39154 - 39155, 2009/10639 - 10640 sayılı ödeme emirlerine konu borçların kaynağını Çankaya Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübünde çalışan işçilerin prim borçlarının değil Çankaya Belediyesinde çalışan işçilerin prim borçlarının oluşturduğu, bu nedenle de yönetim kurulu başkanı...'in borçtan sorumlu olmadığına karar verilmiştir. Kesinleşen ilam kapsamında ödeme emirine konu borçların Çankaya Belediyesi işçileri olduğu anlaşıldığından mahkememizce Sosyal Güvenlik Kurumundan yeniden her bir işçi için prim borcu ve bu borçların ödeme emirleriyle ilgisi olup olmadığı hususunda bilgi sorulmamıştır. Yönetim kurulu başkanı açısından oluşan koşulların davacı içinde oluştuğu kanaatine ulaşılarak ; 1-Davacıya gönderilen 2010/43131, 2010/43132, 2010/43133, 2008/21557, 2008/15350, 2009/51298, 2009/51299, 2009/39156 sayılı ödeme emirleri hakkında ödeme emrine konu alacaklar tahsil edildiğinden konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, 2-Davacıya gönderilen 2007/27067, 2007/27068, 2008/15348, 2008/15349, 2008/21555, 2008/21556, 2009/10639, 2009/10640, 2009/39154, 2009/39155 takip numaralı ödeme emirlerinin iptaline, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, Kurum işleminde hata olmadığını, verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödeme emri iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331 inci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 7143 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi, 506 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunu'nun 35, 55, 58 inci maddeleri 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle 1.Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, 2. Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine, 16.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...