İçtihatYargıtay9. Hukuk Dairesi03.11.2022

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2022/12918 · K. 2022/14365

9. Hukuk Dairesi 2022/12918 E. , 2022/14365 K. "İçtihat Metni"

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : ... 25. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... Anadolu 4. ... Mahkemesi Taraflar arasındaki genel kurul iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Davalı ... vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de; davanın niteliği gereğince kanunda ivedi şekilde sonuçlandırılması öngörüldüğünden duruşma isteminin reddine, incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiş olmakla; dava dosyası için Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Sendika Şubesinin 112 delegesi bulunmakta olup, Sendika Tüzüğü'nde şube genel kurullarının hangi esaslar dâhilinde toplanacağı, toplantı nisapları ve organ seçimlerinin nasıl yapılacağının açıkça gösterildiğini, şube genel kurul toplantısında Tüzük'e aykırı davranılmış olduğundan şube genel kurulunun ve dolayısıyla genel kurulda yapılan organ seçimlerinin iptali gerektiğini, zira şube genel kurulunun Sendika Tüzüğü'ne aykırı şekilde yapıldığını, hukuk sistemlerinde yer alan normlar hiyerarşisine göre yönetmeliklerin tüzüklere, tüzüklerin de kanunlara aykırı şekilde düzenlenmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle tüzüğe aykırı şekilde düzenlenen yönetmeliklerin baştan sakat ve yok hükmünde olduğunu, bu veçhile sendika yönetmeliklerinin de sendika tüzüklerine aykırı şekilde düzenlenemeyeceğini, zira 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun (4688 sayılı Kanun) 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde sendikaların; “Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar” olarak tanımlandığını, 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası'nın 51 inci maddesinin de aynı doğrultuda olduğunu, aynı maddenin son fıkrasında da sendikaların yönetim ve işleyişlerinin demokrasi esaslarına aykırı olamayacağının vurgulandığını, 4688 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinde genel kurulun, sendika ve şubelerin zorunlu organlarından olduğunun belirtildiğini, genel kurulun görev ve yetkilerinin, aynı Kanun'un 12 nci maddesinde düzenlenmiş olup maddeye göre, sendika organlarının seçimi yetkisinin de genel kurulda olduğunu, bu itibarla sendikanın yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinin belirlendiği genel kurulların, demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesinin, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemli olduğunu, Sendika Tüzüğü’nde şube genel kurulunun toplanabilmesi için ikinci toplantıda salt çoğunluk aranmayacağı belirtilmekle birlikte bunun yanında bu sayının üye veya delege sayısının üçte birinden az olamayacağının, ayrıca kararların da toplantıya katılanların çoğunluğu ile alınabileceğinin ancak bu sayının da üye veya delege tam sayısının dörtte birinden az olamayacağının açıkça belirtildiğini, şube genel kurulunun toplanabilmesi için en az 38 delegenin hazır olması ve kararların da en az 29 delegenin oyu ile alınabileceğinin açıkça belirtildiğini, bu düzenlemeye aykırı yapılan tüm işlemlerin geçersiz ve iptali gerektiğini, delegelerden imza karşılığı alınan yazı içeriklerinden anlaşılacağı üzere 76 delegenin toplantıya hiç gitmediğini ve hazirun listesini imzalamadığını beyan ettiğini, telefon ile ulaşılan 3 delegenin de toplantıya hiç katılmadığını ve hazirun listesine imza atmadığını ayrıca beyan ettiğini, şimdilik ulaşılan toplam 79 delegenin hiç bir surette toplantıya katılmadığının tespit edildiğini, toplam 79 delegenin hiç bir surette Genel Kurula gelmemesi dikkate alındığında 33 delege ile Genel Kurulun toplanmasının mümkün olmadığını, dosyaya sunulan sadece 76 delege imzası dahi dikkate alındığında 36 delege ile de Genel Kurulun toplanmasının da mümkün olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı ... Eğitim Sen ... 2 nolu Şubesinin 20.11.2021 tarihinde yapılan Şube Olağan Genel Kurulunun ve dolayısıyla organ seçimlerinin iptaline, Şubeye kayyum tayin edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “...Somut olayda, dosyaya sunulan belgelerden ... Eğitim Sen ... 2 Nolu Şubesinin 112 delegesinin olduğu, 7. Olağan genel kurul için ilk toplantı da çoğunluğun sağlanamadığı, bu nedenle 20.11.2021 tarihinde ikinci toplantı için karar alındığı, ikinci toplantı da sendika tüzüğüne göre salt çoğunluk aranmadığı, toplantı yeter sayısının 38 (112/3) den az olamayacağı ve karar yeter sayısının da 28 (112/4) +1 den az olamayacağı anlaşılmaktadır. Her ne kadar seçim yönetmeliğinde ikinci toplantı için nisap sayısı belirtilmemiş ise de yönetmeliğin tüzüğe aykırı olamayacağı hususu dikkate alındığında ve toplantı ve karar yeter sayılarına ilişkin açıkça tüzükte düzenleme bulunduğundan tüzük maddelerinin geçerli olacağı açıktır. Taraflarca dosyaya sunulan ... Eğitim Sen ... 2 Nolu Şubesinin 20.11.2021 tarihinde yapılan 7. Olağan genel kuruluna ilişkin liste ve belgelerden 31 kişinin oy kullandığı ve 38 kişinin hazirun listesine imza atmış olduğu görülmüştür. Davacı tarafça dosyaya sunulan bazı delegeler tarafından el yazıları ile yazılıp imzalanmış dilekçelerinde toplantıya katılmadıklarını yahut kurul toplantı başında bulunmayıp sonradan katılarak oy kullandıklarını belirttikleri görülmüştür. Hazirun listesinde 38 delegenin imzası bulunduğu dikkate alındığında her ne kadar toplantı yeter sayısı sağlanmış gibi gözüküyor ise de; davacı tarafın iddiaları doğrultusunda listede imzası bulunan tanıklar Sadık Bülbül ve ... dinlenilmiş, beyanlarından anlaşıldığı üzere tanık delegelerin 20.11.2021 tarihinde yapılan 7. Olağan genel kurulunun başlangıcında toplantı salonunda yer almadıkları, saat 16:00 civarı salona giderek sadece oy kullandıkları, bu iki kişinin kurul başlangıcında yer almadığı için genel kurul toplantı yeter sayısının gerçekleşmediği dolayısıyla 20.11.2021 tarihinde yapılan ... Eğitim Sen ... 2 Nolu Şubesinin 7. Olağan genel kurulunun sendika tüzüğüne aykırı olarak devam ettiği ve oylamaya geçildiği...” gerekçesiyle “...Davanın KABULÜ ile Davalı sendika 2 nolu şubesinin 20/11/2021 tarihli 7. Olağan Genel Kurulunun ve organ seçimlerinin tüm sonuçları ile İPTALİNE, karar kesinleştiğinde 6356 sayılı kanunun 15. maddesinin 3 fıkrası uyarınca genel kurulu kanun ve tüzük hükümlerine göre en kısa zamanda toplamak, seçimleri yapmak ve yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar kuruluşu yönetmekle görevli olmak üzere 4721 sayılı kanun hükümleri gereğince ... Eğitim Sen ... 2 Nolu Şubesine 3 kişilik kayyum heyetinin atanmasına...” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ... vekili; yetki itirazının reddedildiğini, davada Sendika Genel Merkezinin bulunduğu ... Mahkemelerinin kesin yetkili olduğunu, kesin yetki kuralının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve istisnasının bulunmadığını, esasa ilişkin olarak davaya konu seçimin Kartal 1. İlçe Seçim Kurulu tarafından yapıldığını, tüm işlemlerin resmî nitelikte olduğunu, hazirun listesinin seçimin yapılacağı salonun dışında askıya çıkarılarak ilan edildiğini, itiraz gelmemesi durumunda kesinleştiğini ve oy verme işleminin başladığını, dosya kapsamına herhangi somut bir belge sunulmadığını, sadece Mahkeme huzurunda dinlenen tanıklardan alınan imzalı, özel belge niteliğinde olup müvekkili Sendika ya da Şubesi tarafından kabul edilmeyen dilekçelerin ibraz edildiğini, tanık olarak dinlenen yani oy kullanan sendika üyelerinin üniversite mezunu olup yıllardır öğretmenlik mesleğini ifa ettiğini, bu sebeple tanıkların imza attıkları evrakların muhteviyatının ne olduğunu veya nereye imza attıklarını bilmediklerine yönelik beyanlarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, tanık beyanlarının somut durumla örtüşmediğini, seçim hâkimine Genel Kurulun iptali talebinde bulunulduğunu; ancak bu talebin hâkimlikçe reddedildiğini, salt çoğunluğunun sağlanamadığı iddiasının dosya kapsamını herhangi bir somut belge sunulmadığını, tanık beyanları ve sunulan dilekçenin Sendika tarafından kabul edilmediğini, tanık beyanları arasında çelişki bulunduğunu, Genel Kurulda bulunmadığını ve imzası olmadığını iddia eden kişilerin Genel Kurulda bulunup bulunmadığının veyahut hazirun listesine imza atıp atmadıklarının Sendika tarafından bilinmesi ve tespit edilmesinin mümkün olmadığını, bu durumda imzaya itirazı olan kişilerin imzalarının incelenmesi ve yapılan inceleme neticesine göre karar verilmesinin çelişkili tanık ifadeleri ile olayı çözmekten daha somut bir yol olacağını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “... 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmeleri Kanunu 79. Madde --> bu kanundan doğan davalara bakmakla görevli Mahkeme ... Mahkemesidir. Davalı ... istinaf itirazlarında davanın Sendika genel merkezinin bulunduğu ... Mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden yetki itirazında bulunmuş ise de, HMK 14. Maddesi gereğince tüzel kişiliklerin şubeleri ile ilgili ihtilaflarda, şubenin bulunduğu yer ... Mahkemesi görevli ve yetkilidir. Ayrıca Yargıtay 7. HD 2015/2778 Esas 2015/1859 Karar 17/02/2015 Tarihli kararı gereğince, işin yapıldığı yer yani şubenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna dair kararı göz önüne alındığında, ... Anadolu ... Mahkemesi davaya bakmakla yetkili Mahkeme olacağından davalı tarafın bu itirazları yerinde görülmemiştir. Dosyanın incelenmesinden Sendika Tüzüğün 35. Maddesinde Şube Genel Kurul Toplanması: 1. Toplantı delege tam sayısı salt çoğunluğu ile toplam çoğunluk sağlanması 2. Toplantı Salt çoğunluk aranması ; Ancak üye veya delege sayısı 1/3'ünden az olan kararlar toplantıya katılanların çoğunluğu ile alınır. Herhalde karar sayısı üye veya delege tam sayısının 1/4'ünden az olamaz. Delege olmayanlar nisapta dikkate alınamaz. Hükmünün bulunduğu, Eldeki davada , katılımcı sayısının kapıya asılan listeye atılan imzalara ile belirlendiği, Şube delege tam sayısının 112 kişi ,Toplantı nisabı 38 kişi,Karar nisabı = 28+1 kişi = 29 kişi olduğu Mahkeme tarafından dinlenen tanıklardan, Haziran listesinde imzası olan delegelerden Şahitler Sadık BÜLBÜL, ... toplantının başında katılanların kontrolünde bulunmadığı, telefonla mesajla çağırılıp, oy kullanmak için saat 16:00 gibi gelip oy kullanıp gittikleri anlaşılmıştır. Mahkeme tarafından dinlenen davalı tanığı Hazirun listesinin kahvaltı salonunun kenarında masada bulunduğu, liste imzalanırken başında resmi görevlinin bulunmadığı ve kimlik konrtrollerinin yapılmadığını beyan etmiştir. Hazirun listesinin daha sonra kapıla asılarak ilan edildiği dosya kapsamı ile anlaşılmış olup, hazirun listesine imzalar alınırken resmi görevli denetimi olmadığı, kimlik kontrollerinin yapılmadığı, Mahkeme de dinlenen davacı tanıklarının ise listedeki imzayı kabul etmemeleri karşısında konunun tartışmalı hale geldiği, tüzüğe göre toplantı yeter sayısına ulaşıldığının, şüpheden uzak deliller ile ispat edilemediği anlaşılmıştır. ...” gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hukuka aykırı şekilde icra edildiği ve toplantı nisabı sağlanmadığı gerekçesiyle Sendika Şube Genel Kurulunun iptalinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. 2. İlgili Hukuk 1. 4688 sayılı Kanun’un “Genel kurulların toplantı zamanı ve karar yeter sayısı” kenar başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir: “Sendika veya konfederasyonun ilk genel kurulu tüzel kişilik kazanmasından başlayarak altı ay içinde yapılır. (Değişik ikinci fıkra: 4/4/2012-6289/8 md.) Olağan genel kurul toplantıları dört yılı aşmamak üzere tüzüklerde belirtilen sürede yapılır. (Değişik üçüncü fıkra: 4/4/2012-6289/8 md.) İki genel kurul toplantısı arasındaki döneme ilişkin faaliyet ve hesap raporu, denetleme kurulu veya denetçi raporu ile gelecek döneme ilişkin bütçe önerisi, genel kurula katılacaklara toplantı tarihinden en az onbeş gün önce yazılı veya elektronik ortamda gönderilir ve internet sitesinde ilan edilir. Olağanüstü genel kurul, yönetim kurulu veya denetleme kurulunun gerekli gördüğü durumlarda ya da genel kurul üye veya delegelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine en geç altmış gün içinde toplanır. Genel kurula çağrı yönetim kurulu tarafından yapılır. Toplantı yeter sayısı üye ya da delege tamsayısının salt çoğunluğudur. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa, ikinci toplantı en çok onbeş gün sonraya bırakılabilir. Bu toplantıda salt çoğunluk aranmaz. Karar yeter sayısı toplantıya katılan üye veya delege sayısının salt çoğunluğudur. Yukarıdaki hükümlere aykırı hareket eden sendika şubesi, sendika veya konfederasyon yönetim kuruluna; üyelerinden birinin veya durumu tespit eden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının başvurusu üzerine, ... davalarına bakmakla görevli mahkeme kararı ile işten el çektirilir. Bu takdirde görevli mahkeme, genel kurulu kanun ve tüzük hükümleri gereğince altmış günü geçmemek kaydıyla en kısa zamanda toplamak ve yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar cari işleri yürütmekle görevli olmak üzere Medenî Kanun hükümleri gereğince bir veya üç kayyım tayin eder.” 2. 4688 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi atfı ile uygulama alanı bulan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu’nun “Seçimlere itiraz” kenar başlıklı 15 inci maddesi de şöyledir: “(1) Genel kurulda yapılan organ ve delege seçimlerinin devamı sırasında yapılan işlemlere ilişkin olarak seçim sonuç tutanaklarının düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde yapılacak itirazlar hâkim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. İtiraz süresinin geçmesi ve itirazların karara bağlanmasından hemen sonra hâkim, 14 üncü madde hükümlerine göre kesin sonuçları ilan eder ve ilgili kuruluş veya şubesine bildirir. (2) Bakanlık veya kuruluş ya da şubesinin üye ve delegeleri; kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak genel kurul ve seçim yapılması veya seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde bir usulsüzlük ya da kanuna aykırı uygulama iddiasıyla, bu işlemlerin veya genel kurulun iptali için genel kurul tarihinden itibaren bir ay içerisinde dava açabilir. Dava basit yargılama usulüne göre iki ay içerisinde sonuçlandırılır. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/30 md.) Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/30 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtayca on beş gün içinde kesin olarak karar verilir. (3) Genel kurulun veya genel kurulda yapılan organ seçiminin iptaline karar verildiği takdirde mahkeme; genel kurulu kanun ve tüzük hükümlerine göre en kısa zamanda toplamak, seçimleri yapmak ve yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar kuruluşu yönetmekle görevli olmak üzere, 4721 sayılı Kanun hükümleri gereğince bir veya üç kayyım tayin eder ve görev sürelerini belirler.” 3. Sendika Tüzüğü’nün “Şube Genel Kurulunun Toplanması” kenar başlıklı 35 inci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “Şube Genel Kurulu, delege tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa, en çok onbeş gün içinde ikinci toplantı yapılır. İkinci toplantıda salt çoğunluk aranmaz. Ancak bu sayı üye veya delege sayısının üçte birinden az olamaz. Kararlar, toplantıya katılanların çoğunluğu ile alınır. Ancak bu sayı üye veya delege tam sayısının dörtte birinden az olamaz.” 4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. 4688 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesinde sendikalar; kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak tanımlanmıştır. 4688 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinde genel kurulun, sendika ve şubelerin zorunlu organlarından olduğu belirtilmiştir. Genel kurulun görev ve yetkileri 4688 sayılı Kanun’un 12 nci maddesinde düzenlenmiştir. 3. Sendikanın en üst karar organı olan genel kurulların demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesi, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemlidir. Belirtmek gerekir ki, bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır (Fevzi Şahlanan, Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, ..., 1980, s.119). 4. Davacı vekilinin temel olarak toplantı nisabının sağlanamadığı gerekçesiyle genel kurulun iptalini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği görülmekte ise de yapılan araştırma eksik ve hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. 5. Somut uyuşmazlıkta davalı Sendika ... 2 No.lu Şubesinin dava konusu 7. Olağan Genel Kurulu, 20.11.2011 tarihinde icra edilmiştir. Dosya kapsamında mevcut Kartal 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığından getirtilen kayıt ve belgeler arasında bulunan “7. Olağan Genel Kurul Hazirun Cetveli” başlıklı listede 38 kişinin imzasının yer aldığı, delege tam sayısının ise 112 olduğu görülmektedir. 6. Sadık Bülbül ve ... isimli delegelerin “7. Olağan Genel Kurul Hazirun Cetveli” başlıklı belgede imzaları bulunmakta ise de anılan delegeler imza inkârında bulunmuş, İlk Derece Mahkemesince de beyan yeterli kabul edilerek sonuca gidilmiştir. Belirtmek gerekir ki imza inkârının söz konusu olması durumunda soyut beyan ile hüküm kurulması olanaklı değildir. Yapılacak ...; Sadık Bülbül ve ... isimli delegelerin imza örneklerini almak, resmî kurumlardan mukayeseye elverişli imzalı belge asıllarını getirtmek ve daha sonra yöntemince imza inkârı konusunda uzman bilirkişi incelemesi gerçekleştirildikten sonra oluşacak sonuca göre karar vermekten ibarettir. Anılan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.