Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/13166 · K. 2022/16472

10. Hukuk Dairesi         2022/13166 E.  ,  2022/16472 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :İş Mahkemesi No : Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, bozma üzerine ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı ... Bakanlığı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerekçelere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2-Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 506 sayılı Kanunun 4. maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. “Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır. Somut olayda dava, davacının 01.08.2000-31.03.2011 tarihleri arasında Üsküdar Cumhuriyet ... hizmet akdine tabi olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışma sürelerinin tespiti istemine ilişkin olup, Mahkemece, dinlenen tanık beyanları doğrultusunda davacının, davalı Cumhuriyet ... okul koruma derneği ile yazılı olarak bir hizmet sözleşmesi yapmamış ise de Cumhuriyet ... okul idaresi ve okul aile birliği tarafından kendisine verilen temizlik hizmetleri ile çay hazırlanması ve servisi hizmetlerinde fiili olarak çalıştığı, ücretinin kararlaştırıldığı üzere kendisine elden ödendiği kanaatiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığı altında somut olay değerlendirildiğinde; eldeki dosyada, Mahekemece, yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmakla, eğitim ve öğretime ara verilen yaz ve kış tatili(sömestr tatili) ve okulun açık kaldığı dönemler ... Bakanlığı’ndan sorularak tespit edilmesi, bu süreler içerisinde çalışıp çalışmadığı yönünde tanıklara sorulmaksızın ve yeterli araştırma yapılmaksızın hüküm kurulması hatalıdır. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı ... Bakanlığı ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21/12/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.