Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/13700 · K. 2023/487

10. Hukuk Dairesi         2022/13700 E.  ,  2023/487 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1936 E., 2022/2493 K. DAVACI BİRLEŞEN DAVA DAVALISI : ... vekili Avukat ... DAVALI BİRLEŞEN DAVA DAVACISI : ... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 29.05.2019 HÜKÜM/KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/246 E., 2022/152 K. Taraflar arasındaki asıl dava, davacının sigortalılığının iptaline dair Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığının ödenmesine devam edilmesi istemine, birleşen dava ise Kurumun yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının tahsili için başlattığı icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin olup davanın yapılan yargılaması sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine ve birleşen davanın kabulüne, karar verilmiştir. Kararın davacı/birleşen dava davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı/birleşen dava davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA 1.Asıl davanın davacısı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline 01.07.2013 tarihinde SGK tarafından yaşlılık aylığı bağlandığını, müvekkilinin emekli olduktan sonra, 2014 ve 2015 yıllarına ait 24 aylık çalışması olduğunu ve yaklaşık 5.5 yıldır bu aylığı almakta iken, 20.05.2017 tarihli ... SGK Denetmenliği'nin raporuna dayanarak müvekkilinin 1213594.035 sicil numaralı ... Turizm İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde yaptığı, 2008 yılının 6, 7 ve 8 inci aylarında olmak üzere toplam 55 günlük çalışmasının sakıncalı olduğundan iptaline karar verildiğini, buna dayanarak müvekkilinin almakta olduğu yaşlılık aylığının iptal edildiğini, bugüne kadar almış olduğu maaş ödemelerinin yersiz ödeme kabul edilip 30.01.2019 tarihi itibariyle 108.069,74 TL borç tahakkuk ettirildiğini, oysa ki emekli aylığı ilk bağlanacağı zaman SGK tarafından yapılan incelemede müvekkilinin tüm şartları taşıdığının belirlendiğini ve bu çerçevede aylık bağlandığını, sakıncalı çalışma iddiasıyla emekli aylığının iptali işlemi yapılan müvekkilinin esasen emekli olduktan sonra iki yıl çalıştığını, emekli olduktan sonra çalışmış olduğu bu sürenin iptal edilen sürenin onlarca kat fazlası olduğu, yine müvekkilinin askerlik vazifesini yapmış olması nedeniyle, askerlik borçlanması yapabilme hakkına sahip olduğu, dolayısıyla müvekkilinin emekli olduğu tarihte emeklilik başvurusunun eksik gün nedeniyle kabul edilmeyecek olsa askerlik borçlanması yaparak bu az miktardaki eksik günlerini tamamlayamayacağı ya da eksik olan günler kadar daha çalışıp emekliliğini talep edeceği, SGK İl Müdürlüğüne verdikleri 20.02.2019 tarihli dilekçe ile borca itiraz ettiklerini, Kurumun 01.03.2019 tarihli cevabında itirazlarının reddedildiğini, müvekkilinin mağduriyetinin giderilmesi için öncelikle sakıncalı bir çalışma ve yersiz yapılan ödemenin olmadığına karar verilmesi ve bu kabul edilmediği takdirde, SGK tarafından sakıncalı olduğu iddia edilen toplam çalışma günü kadar kısmın sonradan çalışmış olduğu günlerden tamamlanmış olduğuna ya da askerlik borçlanması ile tamamlanmış sayılmasına ve emekli olmuş sayılmasına karar verilmesi, hakkaniyet gereği açıkladıkları nedenlerle; SGK tarafından tahakkuk ettirilen borçlar bakımından müvekkilinin borçlu bulunmadığının tespiti ile müvekkilinin ilk maaş almaya başladığı 01.07.2013 tarihten başlamak üzere yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitini, kurumun emekliliğin iptali işleminin kaldırılmasını ve müvekkilin maaş alamadığı aylara ait maaşlarının faizleriyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 2. Birleşen dosyada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; davalı aleyhine Denizli 7. İcra Müdürlüğü 2020/3528 Esas sayılı dosyası ile fiili olmayan çalışma nedeniyle yersiz ödenen aylıkların tahsili amacıyla ilamsız takip yapılmış olup iş bu takibe borçlu tarafından itiraz edildiğini, bu itiraz nedeniyle İİK' nın ilgili maddeleri gereğince takibin durduğunu, borçlunun itirazının haksız ve hukuka aykırı olup iş bu davayı açma zorunluluğunun hasıl olduğunu, ... SGK Denetmenliğinin 20.05.2017 tarih 2017/GY/38 sayılı raporun konusunu... sicil numaralı iş yerindeki çalışmaların fiili olup olmadığı yönünde toplandığını, ... SGK Denetmenliğinin 20.05.2017 tarih 2017/GY/38 sayılı raporu ile davalı borçlunun iş yerine ait çalışmalarının iptal edilmiş olup davalının yaşlılık aylığının 01.07.2013 tarihinde kesildiğini, ilgilinin kasıtlı ve kusurlu davranışları nedeniyle ödenen miktarların müvekkili kurum tarafından yasal mevzuat hükümlerine uygun olarak borç oluşturulduğu ve ilgiliye borç bildirim belgesi gönderilmiş olup kurum alacağının yasal süresi içerisinde ödenmediğini, ilgili kurum alacağı sebebiyle müvekkili Kurum tarafından Denizli 7. İcra Müdürlüğü’nün 2020/3528 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun 20.08.2020 tarihli haksız ve yersiz itirazı sebebiyle takip durduğundan iş bu davanın açılmak zorunda kaldığını ve özetlenen nedenlerle davanın kabulü ile yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Asıl davanın davalısı ve birleşen davanın davacısı Kurum vekili cevap dilekçesinde; öncelikle zamanaşımı/hak düşürücü süre yönünden itirazları olduğunu, ayrıca davacı tarafın kurum kayıtları incelendiğinde bu davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığı ve bunedenle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini, davacı ...'nun 29.06.2013 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu ve 01.07.2013 tarihinden başlamak üzere 2/6112702 tahsis numarasıyla yaşlılık aylığı bağlandığı, müvekkili kurumun ... İl Müdürlüğü denetmenliğinin hazırladığı 20.05.2017 tarih ve 2018/GY/38 sayılı raporuna istinaden ... sicil numaralı iş yerindeki çalışmalarının fiili olmadığının tespit edildiği ve buna istinaden sigortalının hizmet sürelerinin iptal edildiği, haliyle sigortalı için yaşlılık aylığı bağlanma şartlarının da ortadan kalktığını, bu sebeple sigortalının almakta olduğu yaşlılık aylığının başlangıç tarihi itibariyle iptal edilmiş olup yersiz ödenen aylıkların borç oluşturularak kendisine bildirildiği, 20.05.2017 tarihli, 2018/GY/38 sayılı raporun konusunu ... sicil sayılı dosyada işlem gören .../... adresinde kurulu ... Turizm İnş. ve Tic. Ltd. Şti'nin işvereni olduğu yükleme boşaltma hammaliye iş yerinin oluşturduğunu, rapor sonucu ilgili iş yerinin sahte sigortalı bildirimleri yaptıklarını ve daha önceden de tespitli kişiler tarafından gerçekte başka iş yerlerinde çalışan sigortalılar ile maddi menfaat karşılığı bildirilen kişilerin sigortalı bildirilmesi amacıyla paravan olarak kullanıldığının tespit edildiğini, sahte iş yeri hakkında ve fiili çalışmaya dayanmayan sahte sigortalılık bildirimi çerçevesinde yasal mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem yapıldığını, müvekkili kurumun işlemlerinin hukuka ve yasal mevzuat hükümlerine uygun olup haksız ve yersiz olarak açılmış olan davanın reddini talep etmiştir. 2.Asıl davanın davacısı ve birleşen davanın davalısı vekili cevap dilekçesinde; Aynı konu ve nedenle iki farklı takip yapılamayacağını, itiraz ettiği takibe konu ferileriyle beraber daha öncesinden itiraz ettiklerini, itirazdan sonrada Denizli 4. İş Mahkemesi'nin 2019/246 dosyasında borçlu olmadığının tespiti ve takibin iptal edilmesi gerektiği ile ilgili dava açtığını, davanın halen devam etmekte olduğunu, aynı borç ile ilgili yapılan bu takibin ve sonrasında açılan davanın reddi gerektiğini, çünkü bununla ilgili davanın devam ettiğini, Denizli 4. İş mahkemesi 2019/246 numaralı dosyanın davacısı olduğunu davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini ve haksız olarak açılan davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; " Dosyadaki tüm bilgi belge ve tutanaklar incelendiğinde; davacının yargılama sırasında isticvap edilmesi üzerine 2008 yılı haziran temmuz ve ağustos aylarında ... Menemen yolunda bulunan ve arkasında Çiğili havaalanı bulunan işyerinin açık adresini beyan edemediği, bu sebeple yargılama sırasında fiziki araştırma yapılamadığı, birlikte çalıştığı iş arkadaşlarının adını bilmediği, dosyada kamu tanığı dinlenemediği, çalıştığı süre zarfında sağda solda sokakta kaldığını beyan ettiği bu suretle davacının ...'de ikamet ettiğine dair ikamet adresi araştırması da yapılamadığı, çalıştığı işyerinin patronunu Ali ... olarak bildiğini ancak hiç tanışmadığını, Denizlideyken ...'de iş olduğunu öğrenmesi üzerine işyerine kimliğini vererek çalışmaya başladığını kendisini işe alanın kim olduğunu bilmediğini beyan ettiği, işyerinde paketlerin bir arabadan diğer arabaya aktarıldığını ancak ne aktarıldığını beyan ettiği ancak işyerinin ne iş yaptığını bilmediği, davacının işi ne şekilde öğrendiği ve kendisini kimin işe aldığına dair açıklamada bulunamamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, denetmen raporunda dinlenen kişilerin bir kısmı sadece sigortalı olmak için ...'e para verdiklerini beyan ettikleri, bir kısmının da gerçekte başka yerde fiili olarak çalışmaları sebebiyle çalışmalarının aktarıldığı, bu kişilerden bazılarının tanık sıfatıyla talimat yoluyla dinlendiği ve davacıyı tanımadıklarını ve ... Turizm İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. isimli işyerinde çalışmadıklarını beyan ettikleri, davacı tanıklarının ise davacıyı ...'de çalışırken gördüklerine dair beyanlarına üstünlük tanınmasını gerektirir bir durumun bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı ...'nun 1213594.35 sicil numaralı ... Turizm İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. isimli işyerinden bildirilen 07.06.2008 - 01.08.2008 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili olmadığı anlaşılmıştır. Davalı borçlu ...'nun ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 20.05.2017 tarihli 217/GY-38 sayılı denetmen raporu ile çalışmalarının fiili olmadığının tespit edilmesi ve mahkememizce yapılan yargılama sonucunda ...'nun çalışmalarının gerçek olduğunu ispat edememesi neticesinde iptal edilen sigortalılık süreleri sebebiyle yaşlılık aylığı bağlanması koşullarını sağlamadığı, davalı borçlunun kasıtlı hareketi nedeniyle sigortalılık sürelerinin eksilmesine sebebiyet verdiği bu suretle geriye dönük olarak on yıllık ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek kanuni faiziyle geri istenebileceği de dikkate alınarak davalı borçludan 25.12.2018-25.10.2013 tarihleri arasındaki aylıkların kanuni faiziyle geri istenebileceği, davalı borçlunun icra takibine itirazında haksız olduğu anlaşılmıştır. " gerekçeleriyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne davacı ... tarafından Denizli 7. İcra Müdürlüğü'nün 2020/3528 Esas sayılı dosyasında başlatılan ilamsız icra takibine davalı ... tarafından asıl alacak yönünden yapılan itirazın iptali ile takibin aynen devamına, davalı ...'ndan takip konusu alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatı alınarak davacı ...'na ödenmesine , karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen dosya davalısı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı-birleşen dosya davalısı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kararın hatalı olduğunu çalışmalarının gerçek olduğunu beyanla kararın kaldırılarak talepleri gibi karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, Denizli 4. İş Mahkemesi 2019/246 Esas 2022/152 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Davacı-birleşen dosya davalısı ... vekili , temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı-birleşen dosya davalısı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın hatalı olduğunu belirterek bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada Kurumca iptal edilen çalışmaların gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile aksine kurum işleminin iptali, yaşlılık aylığının yeniden bağlanması, birleşen dava ise Kurumun yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının tahsili için başlattığı icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesidir. 3.Değerlendirme Eldeki davada asıl ve birleşen davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Asıl davada dava sonucu itibariyle yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptali, geçersiz sayılan çalışmaların fiili ve geçerli olduğunun belirlenmesi iken; birleşen davada ise itirazın iptali ile takibin devamı ve icra inkar tazminatına ilişkin olması ve giderek davacıya 01.07.2013 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığında esas alınan çalışma sürelerinden 1213594 sicil nolu ... Turizm İnş. Ltd.Şti. ünvanlı iş yerinden 07.06.2008 - 01.08.2008 tarihleri arasında yapılan 55 gün, ... sicil nolu ... ünvanlı iş yerinden 01.01.2010 - 03.03.2010 tarihleri arası yapılan 63 gün ve 1142912 sicil nolu ... Demir Doğrama Cam San. ve Tic. Ltd. Şti. Ünvanlı iş yerinden 02.06.2009 - 31.08.2009 tarihleri arasında yapılan 106 günden sadece 17 günün fiili olmadığından bahisle geçersiz sayıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemenin yukarıda belirtilen 55 günün gerçek olmadığına ilişkin tespiti yerinde ise de diğer sürelerin (63 gün ve 17 gün ) fiili ve gerçek olup olmadığı üzerinde bir araştırma yapılmaksızın sonuca gidilmesi hatalıdır. Şu halde yapılması gereken iş ; yukarıda işyerleri, tarihleri, dönemi ve gün sayıları belirtilen 63 ve 17 günlük çalışmaların iptaline ilişkin Kurum müfettiş raporu, yazıları ve dayanak tüm belgelerin celbi ile fiili ve gerçek olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.01.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi. ...