İçtihatYargıtay9. Hukuk Dairesi24.11.2022

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2022/13913 · K. 2022/15236

9. Hukuk Dairesi 2022/13913 E. , 2022/15236 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :... Mahkemesi DAVA TÜRÜ : DİSİPLİN KURULU KARARININ İPTALİ - ALACAK 1.BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ : ... Anadolu 5. ... Mahkemesi 2.BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ : ... Anadolu 17. ... Mahkemesi 3.BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ : ... Anadolu 17. ... Mahkemesi Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen disiplin kurulu kararının iptali ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl dava ile birinci birleşen dava ve ikinci birleşen davanın kabulüne, üçüncü birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince ikinci ve üçüncü birleşen dava yönünden başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl dava ile birinci birleşen dava ve ikinci birleşen davanın kabulüne, üçüncü birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Birleşik Metal ... Sendikası üyesi ve ... 1 No.lu (Kartal) Şubesi mali sekreteri olduğunu, davalı Sendikanın Merkez Disiplin Kurulunun 25.07.2018 tarih ve 2018/21 sayılı kararı ile ... 1 No.lu Şube mali sekreterliği görevinden 6 ay süreyle geçici olarak el çektirilmesine karar verdiğini, bu kararın müvekkiline 26.07.2018 tarihinde tebliğ edildiğini, Birleşik Metal ... Sendikası Genel Yönetim Kurulu, Sendikanın 21.....2018 tarihli Genel Temsilciler Kurulunda müvekkilinin yaptığı konuşmayı gerekçe göstererek müvekkilinden 16.07.2018 tarih ve 2018/886 sayılı yazı ile savunma istediğini, davalı Sendika 17 maddeden oluşan savunma isteme yazısındaki ilk maddeden sonra gelen 10 maddenin müvekkilinin davalı sendikanın Genel Kurulundan sonraki en önemli iç tartışma ve değerlendirme toplantısı ve yılda bir yapılan Genel Temsilciler Kurulundaki konuşmasına ilişkin olduğunu, müvekkilinin kendisinden istenen savunmayı davalı sendikanın Genel Yönetim Kuruluna 19.07.2018 tarihinde gönderdiğini, Genel Yönetim Kurulu ve Merkez Disiplin Kurulu kararının Sendikanın Ana Tüzüğü'ne dahi aykırı olduğunu, uzun süre görevden uzaklaştırma kararının üyelikten çıkarma niteliğinde olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle Birleşik Metal ... Sendikası Merkez Disiplin Kurulunun 25.07.2018 tarih ve 2018/21 sayılı kararının iptaline ve müvekkilinin Birleşik Metal ... Sendikası ... 1 No.lu Şubesi Mali Sekreterliği görevinin devamına, el çektirme kararı nedeniyle mahrum kaldığı mali hakların kendisine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. 2. Birinci birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... ... Sendikası Merkez Disiplin Kurulunun 25.07.2018 tarih ve 2018/21 sayılı kararı ile ... 1 No.lu Şube mali sekreterliği görevinden 6 ay süreyle geçici olarak el çektirilmesine ilişkin kararın tedbiren durdurulması ve iptali istemi ile ... Anadolu 7. ... Mahkemesinin 2018/390 Esas saylı dosyası ile dava açıldığını, müvekkili hakkında 6 aylık sürelerle verilen iki ayrı görevden el çektirme kararının müvekkili bakımından dayanılması zor, hukuka aykırı, haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle Birleşik Metal ... Sendikası Merkez Disiplin Kurulunun 22.01.2019 tarih ve 2019/22 sayılı kararının iptaline ve müvekkilinin Birleşik Metal ... Sendikası ... 1 No.lu Şube Mali Sekreterliği görevinin devamına, el çektirme kararı nedeniyle mahrum kaldığı mali haklarının kendisine yasal faiziyle ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. 3. İkinci birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; Birleşik Metal ... Sendikası Merkez Disiplin Kurulunun 19.04.2019 tarih ve 2019/24 sayılı ihraç kararının iptaline ve müvekkilinin Birleşik Metal ... Sendikası ... 1 No.lu Şube mali sekreterliği görevinin devamına, müvekkilinin ihraç kararı nedeniyle mahrum kaldığı tüm mali hakların kendisine mahrum kaldığı tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. 4. Üçüncü birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; yöneticilik görevinden haksız uzaklaştırılması sebebiyle mahrum kaldığı alacaklarını ve bu kapsamda kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret ile sosyal hak ve alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 23.10.2019 tarihli ve 2019/6863 Esas, 2019/18678 Karar sayılı kararı ile; “... 2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle asıl dava dosyasının kapsamındaki deliller ile birlikte birleşen davadaki irtibatı dikkate alındığında davalının birleşen davadaki tanıklarının dinlenmemesinin sonuca etkisinin olmayacağının anlaşılmasına göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir. 2-Somut uyuşmazlıkta; asıl ve birleşen davalarda Birleşik Metal ... Sendikası üyesi ve ... 1 No’lu (Kartal) Şubesi Mali Sekreteri olan davacı hakkında 6 ay süreyle geçici olarak el çektirilmesine dair verilen kararların iptali ile bu kararlar nedeniyle mahrum kaldığı mali hakların ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece asıl ve birleşen davalarda, davacı hakkında uygulanan disiplin cezalarının usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğu kabul edilmesine karşın bu süreçte davacının fiilen bir çalışması olmadığı gerekçesiyle mali haklarının ödenmesi talebinin reddine karar verilmiştir. Oysa ki davacının yoksun kalmasına neden olan disiplin cezalarının hukuka aykırı olduğu mahkemenin aynı kararı ile sabit olup, mali hakların reddine gerekçe gösterilen “davacının fiilen çalışmaması hali” ise davacıdan sadır olmayan ve mahkemenin iptaline karar verdiği disiplin cezalarının sonucu olduğu da açıktır. Yine hukuka aykırılığı mahkeme kararı ile sabit olan eylem veya işlemlerden kaynaklanan zararların giderilmesinin de anayasal ve yasal gereklilik olduğu kuşkusuzdur. Bu durumda Mahkemece iptaline karar verilen disiplin cezalarının sonucu olarak davacının yoksun kaldığı mali hakların tahsiline karar verilmesi gerekirken yazılı ve yerinde olmayan gerekçeyle reddine karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. 3-6100 sayılı Kanun’un 166 ncı ve müteakip maddeleri uyarınca davaların birleştirilmesine karar verilmesi halinde sadece bunların yargılaması birlikte yürütülmekte olup, her dava bağımsız karakterini korumaktadır. Bu durumda mahkemece, her dava için ayrı ayrı hüküm kurulmalı, yargılama gideri ve vekâlet ücreti her dava için ayrı ayrı belirlenmelidir. Somut uyuşmazlıkta Mahkemece verilen kararda, asıl dava ve birleşen dava yönünden ... vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesi de usule aykırıdır. Kabule göre; Mahkemece asıl ve birleşen davalarda mali haklara ilişkin talebin reddine karar verilmesi karşısında, hükümde “davanın kısmen kabulüne” yerine “davanın kabulüne” ibarelerinin kullanılması da isabetsizdir. ...” gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 09.02.2021 tarihli ve 2019/343 Esas, 2021/49 Karar sayılı kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda asıl dava ile birinci birleşen dava ve ikinci birleşen davanın kabulüne, üçüncü birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. C. Bölge Adliye Mahkemesince İkinci ve Üçüncü Birleşen Dava Yönünden Verilen Karar ... Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesinin 26.05.2021 tarihli ve 2021/1041 Esas, 2021/1136 Karar sayılı kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. D. İkinci Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 27.10.2021 tarihli ve 2021/9050 Esas, 2021/15110 Karar sayılı kararı ile; “... 1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2-Dosya içeriğinden ... 1 nolu şube mali sekreteri olan davacının 13/07/2015 tarihinden itibaren profesyonel yönetici olarak görev yaptığı, davacının bu görevinin ise yeniden seçilemediği 05/05/2019 tarihli şube olağan genel kurulu ile son bulduğu anlaşılmaktadır. Sendika Tüzüğünün 42 nci maddesinin (f) bendi; “Genel Yönetim Kurulu üyeleri ve sendika şubesinde seçimle gelip yönetim kurulu başkan ve üyeliklerinde profesyonel görev alanların yeniden seçilememeleri veya ölüm, maluliyet, emeklilik gibi nedenlerle görevlerinden ayrılmaları veya başka nedenlerle görevlerinden çekilmeleri, seçime girmemeleri halinde kendilerine sendika şubesi veya sendikanın yöneticiliğinde geçen her bir yıl için aylık ücretlerinin (her türlü sosyal yardım ve ikramiyeler ile diğer ödemelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) bir günlük miktarının otuz katı brüt tutarı net olarak kıdem tazminatı adı altında ödenir. Genel Yönetim Kurulu üyeleri ve sendika şubesinde seçimle gelip yönetim kurulu başkan ve üyeliklerinde profesyonel görev alanların yeniden seçilememeleri veya ölüm, maluliyet, emeklilik gibi nedenlerle görevlerinden ayrılmaları veya başka nedenlerle görevlerinden çekilmeleri, seçime girmemeleri halinde, sendika şubesi veya sendika yöneticiliği altı aydan az sürmüş olan yönetici için iki haftalık, birbuçuk yıla kadar sürmüş olan yönetici için dört haftalık, birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş yönetici için altı haftalık, üç yıldan fazla sürmüş yönetici için sekiz haftalık ücreti tutarında ihbar tazminatı verilir.” Şeklindedir. Açıklanan maddi ve hukuki olgulara göre, Sendika Tüzüğü gereğince görevleri son bulan profesyonel yöneticilere kıdem ve ihbar tazminatı adı altında ödeme yapılmasının öngörüldüğü, davacının yöneticilik görevinin sona erme tarihinin 05/05/2019 olduğu, buna mukabil kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının talep edildiği davanın ise 03/05/2019 tarihinde açıldığı, her davanın açıldığı tarihteki maddi ve hukuki olgulara göre karara bağlanması gerektiği gözetildiğinde dava tarihi itibariyle davacının Sendika Tüzüğünde kıdem ve ihbar tazminatı adı altında öngörülen alacaklar bakımından talep hakkının doğmadığı açık olduğundan, bu talepler bakımından davanın reddine karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalıdır. 3-Mahkemece davacının ücretinin belirlenmesi konusunda yapılan araştırma da eksik ve hüküm kurmaya yeterli değildir. Davacının görev süresi olan 13/07/2015 ilâ 05/05/2019 tarihleri arası döneme ilişkin diğer şube yöneticilerinin ve gerekirse başka şube yöneticilerinin de bordroları davalı sendikadan getirtilmeli, davacının emsali yönetici tespit edilmeli ve bu suretle davacının ücret düzeyi belirlenmelidir. Eksik inceleme ile verilen karar isabetsizdir. 4-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ücret alacağı ile sosyal haklara ilişkin alacaklar bakımından, brüt tutarların net olarak hesaplanmasında her ay bakımından vergi kesintilerinin belirtilmemesi de doğru değildir. Mahkemece bu konuda denetime elverişli ek rapor alınması gerektiği de dikkate alınmalıdır. ...” gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. E. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda özetle Yargıtay bozma ilâmı doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle asıl dava ile birinci birleşen dava ve ikinci birleşen davanın kabulüne; üçüncü birleşen davanın kısmen kabulü ile ücret alacağı olarak net 57.847,29 TL'den, 500,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren, bakiye miktarının ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, sosyal hak alacağı olarak net 42.528,29 TL'nin, 100,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren, bakiye miktarın ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve genel tatil alacağı taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı Tarafın Temyiz Sebepleri Davacı vekili; sosyal yardım kalemlerinin eksik hesaplandığını, sadece emsal bordrolarda yer alan sosyal yardım ve çocuk kalemlerinin dikkate alındığını, halbuki bordrolarda sosyal yardım olarak nitelendirilebilecek kalemlerin bu iki kalemle sınırlı olmadığını, diğer sosyal yardım kalemleri dikkate alınmadığından hesaplamanın da hatalı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. 2. Davalı Tarafın Temyiz Sebepleri Davalı vekili; hüküm fıkrasında aynı döneme ilişkin mükerrer ücret ve sosyal hak alacağına hükmedilmiş olup bu durumun hukuka aykırı olduğunu, Disiplin Kurulu kararlarının iptaline ilişkin Tüzük'te el çektirme cezasının hangi eylemlerin karşılığında verileceğine ilişkin açık ve net bir düzenleme bulunmadığı gerekçede ifade edilse de Anatüzük'te ... ... eylemlerin yazılmasının mümkün olmadığını, Anatüzüğün 22 nci maddesi incelendiğinde Merkez Disiplin Kurulunun yöneticilere geçici işten el çektirme cezası verme yetkisi olduğunun açık şekilde görüleceğini, üyelikten ihraca ilişkin Merkez Disiplin Kurulu kararının zaten üyelikten ihraç isteminin Genel Kurula sunulmasına ilişkin olduğundan ve Genel Kurulca da üyelikten ihraca karar verildiğinden İlk Derece Mahkemesinin üyelikten ihracın iptaline ilişkin kararının hukuka aykırı olduğunu, raporda davacının görevden el çektirildiği süreler için de ücret ve sosyal hak hesaplaması yapıldığını; ancak davacının bu dönemlerde fiilen çalışmadığını, ücret ve sosyal haklara hak kazanamayacağını, raporda gelir vergisi kesintisinin bütün kalemler için %15 olarak uygulandığını, net tutarların hatalı hesaplandığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, Sendika Disiplin Kurulu kararının iptali ile yönetici ücret alacaklarının tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) “Kuruluşların tüzüğü” kenar başlıklı 8 inci maddesinin ilgili kısmı şöyledir: “ (1) Kuruluşların tüzüklerinde aşağıdaki hususların yer alması gerekir: ... ğ) Üyelerce ödenecek aidat ve sendika yöneticilerinin ücretleri ile ilgili usul ve esaslar...” 2. 6356 sayılı Kanun’un “Genel kurulun görev ve yetkileri” kenar başlıklı 11 inci maddesinin ilgili kısmı da şöyledir: “ (1) Genel kurulun görev ve yetkileri şunlardır: ... Yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kurulu üyelerine verilecek ücret, tazminat, ödenek ve yolluklar ile sosyal hakların belirlenmesi...” 3. 6356 sayılı Kanun’un “Kuruluşların gelirleri ve giderleri” kenar başlıklı 28 inci maddesinin altıncı fıkrası ise şöyledir: “Kuruluşlar, gelirlerini bu Kanunda ve tüzüklerinde gösterilen faaliyetleri dışında kullanamaz veya bağışlayamaz.” 4. Sendika Tüzüğü’nün 42 nci maddesinin (f) bendi de şöyledir: “Genel Yönetim Kurulu üyeleri ve sendika şubesinde seçimle gelip yönetim kurulu başkan ve üyeliklerinde profesyonel görev alanların yeniden seçilememeleri veya ölüm, maluliyet, emeklilik gibi nedenlerle görevlerinden ayrılmaları veya başka nedenlerle görevlerinden çekilmeleri, seçime girmemeleri halinde kendilerine sendika şubesi veya sendikanın yöneticiliğinde geçen her bir yıl için aylık ücretlerinin (her türlü sosyal yardım ve ikramiyeler ile diğer ödemelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) bir günlük miktarının otuz katı brüt tutarı net olarak kıdem tazminatı adı altında ödenir. Genel Yönetim Kurulu üyeleri ve sendika şubesinde seçimle gelip yönetim kurulu başkan ve üyeliklerinde profesyonel görev alanların yeniden seçilememeleri veya ölüm, maluliyet, emeklilik gibi nedenlerle görevlerinden ayrılmaları veya başka nedenlerle görevlerinden çekilmeleri, seçime girmemeleri halinde, sendika şubesi veya sendika yöneticiliği altı aydan az sürmüş olan yönetici için iki haftalık, birbuçuk yıla kadar sürmüş olan yönetici için dört haftalık, birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş yönetici için altı haftalık, üç yıldan fazla sürmüş yönetici için sekiz haftalık ücreti tutarında ihbar tazminatı verilir.” 5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2022/13913 · K. 2022/15236

I. DAVA

II. CEVAP

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

IV. İSTİNAF

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

VI. TEMYİZ

VII. KARAR