Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/14408 · K. 2023/2436

10. Hukuk Dairesi         2022/14408 E.  ,  2023/2436 K. "İçtihat Metni" ... MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1713 E., 2022/1929 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Tekirdağ 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/187 E., 2020/30 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı, davalı ve fer'i müdahil SGK vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalı ve fer'i müdahil SGK vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı kooperatife ait ... Mahallesinde bulunan depo nitelikli işyerinde 25.08.2006- 30.10.2015 tarihleri arasında hizmet akdiyle asgari ücret üzerinden kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. II.CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının yaptığı işin mevsimlik olduğunu, dolayısıyla da mevsimlik çalışmanın söz konusu olduğunu, SGK kayıtlarında da görüleceği üzere davacının 2008 yılında başka işyerlerinde çalışmasının bulunduğunu, fiilen ara vermeksizin çalıştığı iddialarının asılsız olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI Yapılan yargılama, iddia, savunma, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının 25.08.2006 ila 30.10.2015 tarihleri arasında davalı kooperatife ait ürün alım deposunda çalıştığı, çalışmasının devamlı olmasına rağmen sezonluk çalışma gibi gösterildiğine ilişkin beyanda bulunduğu, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarına göre davacının yılın belli dönemlerinde 6 ila 9 ay arasında değişiklik gösteren sürece devamlı çalıştığı, davalı kooperatifin ürün alım merkezi olan deponun davacının köyünde bulunması nedeniyle deponun anahtarının davacıda bulunduğu, sezon dışında depodan ürün almak veya vermek için davacının anahtarla depoyu açtığı ancak devamlı surette depoda bulunmadığı, bazen de köylülerin depoda bulunan tartıyı kullanmak için davacının depoyu geldiği, ancak 12 ay boyunca tamamen her gün belli saatlerde işe gelip gidildiği yönünde bir kanaat oluşturacak beyanın bulunmadığı, ürün alma verme, tartıyı kullandırma işlemleri için sistematik olarak belirli günlerde gelindiğine de dair bir beyanın olmadığı, ancak haftada ortalama 2 gün günde ortalama 2 saat sezon dışında iş sözleşmesinin askıda bulunduğu dönemde davacının köyünde bulunan davalı kooperatife ait depoda davacının bulunduğu, bu şekilde haftada 4 saat ayda 16 saat olacak şekilde ayda 2 güne karşılık gelen bir çalışmanın yapıldığı kanaatine varılarak, 1-Davanın kısmen kabulü ile; davacının davalıya ait işyerinde; 01.07.2007 ila 30.07.2007 tarihleri arasında 2 gün, 01.01.2008 ila 16.08.2007 tarihleri arasında 1 gün, 01.05.2009 ila 30.05.2009 tarihleri arasında 2 gün, 01.06.2009 ila 30.06.2009 tarihleri arasında 2 gün, 01.07.2009 ila 30.07.2009 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.2009 ila 12.08.2009 tarihleri arasında 1 gün, 01.05.2010 ila 30.05.2010 tarihleri arasında 2 gün, 01.06.2010 ila 30.06.2010 tarihleri arasında 2 gün, 01.07.2010 ila 30.07.2010 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.2010 ila 25.08.2010 tarihleri arasında 2 gün, 01.05.2011 ila 30.05.2011 tarihleri arasında 2 gün, 01.06.2011 ila 30.06.2011 tarihleri arasında 2 gün, 01.05.2011 ila 30.07.2011 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.2011 ila 17.08.2011 tarihleri arasında 1 gün, 01.05.2012 ila 30.05.2012 tarihleri arasında2 gün, 01.06.2012 ila 30.06.2012 tarihleri arasında 2 gün, 01.07.2012 ila 30.07.2012 tarihleri arasında 2 gün, 01.06.2013 ila 30.06.2013 tarihleri arasında 2 gün, 01.07.2013 ila 31.07.2013 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.2013 ila 20.08.2013 tarihleri arasında 2 gün, 01.04.2014 ila 30.04.2014 tarihleri arasında 2 gün, 01.05.2014 ila 31.05.2014 tarihleri arasında 2 gün, 01.06.2014 ila 30.06.2014 tarihleri arasında 2 gün, 01.07.2017 ila 31.07.2014 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.2014 ila 20.08.2014 tarihleri arasında 2 gün, 01.04.2015 ila 30.04.2015 tarihleri arasında 2 gün, 01.05.2015 ila 31.05.2015 tarihleri arasında 2 gün, 01.06.2015 ila 30.06.2015 tarihleri arasında 2 gün, 01.07.2015 ila 31.07.2015 tarihleri arasında 2 gün, 01.08.2015 ila 18.08.2015 tarihleri arasında 1 gün, süre ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil SGK vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının davalı işyerindeki çalışmasının kesintisiz ve sürekli olduğunu, ... mahallesinde bulunan ayçiçek alım yeri ve deposu, kantar, mamul ve tarımsal materyal satış deposu olarak kullanılan iş yerinin anahtarlarının davacıda olduğunu, davacının depoya getirilen malların indirilmesi, satış bedellerinin ve senetlerin merkeze iletilmesi, irsaliye düzenlenmesini yapmaya devam ettiğini, başka bir iş yerinde çalışmasının olmadığını belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir. 2.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; zaman aşımı ve hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, Yargıtay kararlarına göre birden fazla işe giriş, çıkış bildirimi olması halinde her dönem için ayrı ayrı hak düşürücü sürenin hesaplanması gerektiğini, davalı iş yerinin ayçıçeği sezonuna bağlı faaliyet gösterdiğini, mevsimlik çalışma olduğunu, kesintisiz çalışma iddiasının yerinde olmadığını, dosyaya ibraz edilen 3 ay sürekli mevsimlik ferdi iş sözleşmelerinde davacının imzasının bulunduğunu, davacının başka iş yerlerinden bildirimlerinin olduğunu, Tekirdağ İş Mahkemesinin 2016/157 Esas sayılı dosya içerisinde bulunan Tekirdağ İş Kurumu Müdürlüğünden gelen cevabi yazıda; davacının 2011/5,6,7,8 2012/5,6,7, 2014/4,5,6,7,8 ve 2015/4,5, aylarında işsizlik ödeneği aldığı, bu itibarla kesintisiz çalıştığı iddiasınında yerinde olmadığını, diğer tüm belgelerin Tekirdağ İş Mahkemesinin 2016/157 Esas sayılı dosyası içinde olduğunu, hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın yerinde olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir. 3.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; zaman aşımının dikkate alınmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davalı iş yerinde dönemsel çalışma olduğunu, sezonluk iş olmasına rağmen sürekli ve aralıksız çalışmanın kabulünün işin niteliğine ve mevsimsel çalışmaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyada mevcut İşkur cevabi yazısı, mevsimlik iş sözleşmeleri, işin askıda bulunduğu döneme ilişkin imzalı bildirimler, tanık beyanlarının ve davacının bildirilen hizmetlerinin birbiriyle uyumlu olması ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının hizmet cetvelinde işe başlama tarihlerinin hemen hemen aynı aylarda olup bitiş tarihlerinin değiştiği, ortalama yılda 3-4 ay kadar işin askıda kaldığı, askıda olduğu süre içerisinde iş yeri depo anahtarının davacıda olduğu, iş olduğunda köylülerin getirdiği ürünleri tarttığı, depoya mal koyulması veya depodaki malın gönderilmesi dönemlerinde iş yerine en fazla haftada 2 kez gittiği, çalışmasının yarım saat ile en fazla 2 saat sürdüğü, işin askıda olduğu dönemlerde davacının İşkurdan işsizlik ödeneği aldığı anlaşılmakla, mahkeme karar ve gerekçesinin yerinde olduğu anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalı ve fer'i müdahil SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. 3.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının, davalı işveren yanında 25.08.2006 - 30.10.2015 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanunun 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu'nun md. 66/1/c bendinde; "İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler" işçinin günlük çalışma süresinden sayılır, düzenlemesi bulunmaktadır. 3.Değerlendirme 1-İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalıya ait işyerinde 25.08.2006 - 30.10.2015 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitini istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde belirtilen gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 2-Somut olayda, davacının 25.08.2006-30.06.2007, 16.08.2007-31.05.2008 tarihleri arasında davalı işyerinden yapılan bildirimleri ayda 30 gün üzerinden eksiksiz olup, kuruma bildirilmeyen süreler yönünden de çalışılmış ise, bu husus tam süreli iş akdine karine teşkil edeceği gibi, bunun aksinin delilerle kanıtlanması gerekir. 3-Davacının, davalı işverene ait depo niteliğine haiz işyerinde, ürünlerin teslimi, tartılması ve yüklenmesi sırasında orada bulunduğu, bununla birlikte depo anahtarının da kendisinde olduğu nazara alındığında davacının depodan sorumlu olduğu açıktır. Mahkemece, davacının işveren tarafından bildirilen tam süreli çalışmaları dikkate alınarak, bildirilmeyen süreler yönünden yukarıda değinilen 4857 sayılı İş Kanunu'nun md. 66/1/c bendi gereği, iş görmeye her an hazır olup olmadığının belirlenmesi açısından yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan sonuca gidilmesi hatalı görülmüştür. 4-Ayrıca talep edilen dönem içerisinde davacının, 03.06.2008-07.07.2008 tarihleri arasında dava dışı işyerinden bildirilen çalışmalarının bulunduğu görülmekle, bu çalışmalarla ilgili olarak davacının beyanı alınmalı, gerçek çalışmaya dayalı olup olmadıkları, gerçek değilse iptalini talep edip etmediği sorulmalı, bu hususta talebi olmadan karar verilmesi de isabetsiz olmuştur. 5-Öte yandan işverenin, davacı tarafından işçilik alacakları istemiyle açılan dava dosyasında bulunan puantaj kayıtlarına dayandığı anlaşılmakla, anılan dosya da getirtilerek, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...