Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/14492 · K. 2023/447

10. Hukuk Dairesi         2022/14492 E.  ,  2023/447 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/2019 E., 2022/1858 K. FER'İ MÜDAHİL : ... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 24.11.2015 KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 20. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/119 E., 2020/214 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1-Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde 01.01.1979 tarihinde işe başladığını, müvekkilinin bu işyerindeki çalışmasının ayda 30'ar gün üzerinden 31.12.1992 tarihine kadar sürdüğünü, sigortalılık günlerini öğrenmek için kuruma başvuran müvekkilinin davalı işveren tarafından işe giriş bildirgesini verdiğini ancak kısmi ödemede bulunduğunu öğrendiğini belirterek müvekkilinin 01.01.1979 - 31.12.1992 tarihleri arasında davalı işyerinde ayda 30'ar gün çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir. 2-Davacı vekilinin 05.10.2017 tarihli beyan dilekçesi var. Orada sehven işten ayrılışın 31.12.1992 olarak belirtildiği oysa müvekkilinin 31.12.1984 tarihinde evlenerek işten ayrıldığını, tekrar boşandıktan sonra 1989 yılında işe geri girdiğini ve çalışmasının işyeri kapanana kadar devam ettiğini beyan ederek bu sürelerdeki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; Kurum kayıtları esas olup iddianın eşdeğer belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi kök raporu ve ek raporu, tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamına göre; davacıya ait hizmet cetvelindeki bildirimler de dikkate alınarak, davacının 06.02.1979 - 30.05.1991 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışmalarının kesintisiz olduğu sonuç ve kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, Yargıtay 21. HD' nin 2016/3107 E, 2017/4727 K sayılı ilamı ile onanan mahkememizin 2014/270 E, 2015/597 K sayılı kararı emsal kabul edilmek sureti ile, davanın kısmen kabulü ile, Davacının hizmet akdi ile davalı işverenin yanında; 06.02.1979 - 30.04.1979 tarihleri arasında 85 gün günlük, 110,00 TL kazançla, 01.05.1979 - 30.03.1984 tarihleri arasında 330 gün günlük, 180,00 TL kazançla, 01.04.1981 - 30.04.1981 tarihleri arasında 30 gün günlük, 325,00 TL kazançla, 01.05.1981 - 30.01.1982 tarihleri arasında 270 gün günlük, 333,33 TL kazançla, 01.02.1982 - 30.02.1982 tarihleri arasında 30 gün günlük, 350,00 TL kazançla, 01.03.1982 - 30.12.1982 tarihleri arasında 147 gün günlük, 420,00 TL kazançla, 01.01.1983 - 30.12.1983 tarihleri arasında 113 gün günlük, 544,00 TL kazançla, 01.01.1984 - 30.03.1984 tarihleri arasında 45 gün günlük, 774,00 TL kazançla, 01.04.1984 - 30.06.1984 tarihleri arasında 90 gün günlük, 817,50 TL kazançla, 01.07.1984 - 30.12.1984 tarihleri arasında 180 gün günlük, 739,00 TL kazançla, 07.07.1989 - 30.07.1989 tarihleri arasında 24 gün, günlük 4.784,00 TL kazançla, 01.08.1989 - 30.12.1989 tarihleri arasında 150 gün, günlük 7.500,00 TL kazançla, 01.01.1990 - 30.06.1990 tarihleri arasında 180 gün, günlük 7.500,00 TL kazançla, 01.07.1990 - 30.07.1990 tarihleri arasında 30 gün, günlük 7,500,00 TL kazançla, 01.08.1990 - 30.12.1990 tarihleri arasında 150 gün, günlük 13.800,00 TL kazançla, 01.01.1991- 30.05.1991 tarihleri arasında 150 gün, günlük 13.800,00 TL kazançla çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddini talep ettiklerini, davacının kesintisiz çalıştığını ispat edemediğini, davacının çalışmalarının kurum kayıtlarındaki kadar olduğunu, bunun aksinin ispat edilemdiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece 06.02.1979 - 30.05.1991 tarihleri arasında çalışılmadığı belirtilen 01.01.1985 - 06.07.1989 tarihleri hariç olmak üzere tespite karar verildiği, davacıya ait işe giriş bildirgeleri bulunduğundan eksik günlerin tamamlanması talep edildiğinden hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı, davacının tespitini talep ettiği dönemin bir kısmında el halıcılığı dokuma işinde çalışanların uzun vadeli sigortalı kollarından istifade etmesi mümkün bulunmamakla birlikte davalı işveren tarafından bir kısım çalışmaların kuruma bildirildiği, dinlenen tanıkların beyanlarına göre davacının işyerinde işe giriş bildirgesine istinaden 06.02.1979 tarihinde çalışmaya başladığı ve çalışmasının aralıksız olarak devam ettiği, mahkeme kararında hata bulunmadığı anlaşılmakla gerekçesi ile fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili; hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddini talep ettiklerini, davacının kesintisiz çalıştığını ispat edemediğini, davacının çalışmalarının kurum kayıtlarındaki kadar olduğunu, bunun aksinin ispat edilemediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.01.1979 - 31.12.1984 ve 1989 - 31.12.1992 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2) Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.” 3) 506 sayılı Kanunun 3. maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen (D) bendi şu şekildedir. “ Mülga 506 sayılı Yasanın 3/II-D maddesinde, (Ek alt bent: 20/06/1987 - 3395/1 md.) “ El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85'inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” hükmü yer alırken, söz konusu maddede yer alan el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında kısa vadeli sigorta kollarının uygulanacağına ilişkin düzenleme, 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Yasanın 57. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 3. Değerlendirme 1- Davanın Yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 3. maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun 1. maddesiyle eklenen (D) bendinde “El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” düzenlemesine yer verilmiş, sonrasında 06.08.2003 günü yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanun'un 57. maddesiyle söz konusu bent ilga edilmiş olup yürürlükten kaldırmaya yönelik yasama işleminin geriye yürütüleceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından, şu durumda 09.07.1987 – 05.08.2003 (dahil) dönemi bakımından bentte yazılı nitelikteki hizmetin 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilemeyeceği belirgindir. 2- Somut olayda, davacının, davalıya ait işyerinden 01.04.1982 - 31.03.1984 tarihleri arasında bildirimlerinin yapıldığı, getirtilen dönem bordrolarında 1982/2 döneminde 57 gün, 1982/3 döneminde 47 gün,1982/4 döneminde 49 gün,1983/1 döneminde 61 gün, 1983/2 döneminde 62 gün, 1983/3 döneminde 64 gün, 1984/1 döneminde 45 gün, uzun vade sigorta kolundan bildirimlerin yapılmış olduğu, 1989/2 döneminde ise 36 gün, kısa vade sigorta kolundan bildirimlerinin yapıldığı anlaşılmıştır. 3-Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava irdelendiğinde uyuşmazlık konusu 06.02.1979 - 09.07.1987 dönem yönünden verilen kabul kararı yerinde ise de; 10.07.1987 - 31.08.1992 arası dönemde anılan Kanun kapsamında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85. madde gereğince isteğe bağlı sigortalılık başvurusu bulunmayan davacının sunduğu yazılı belgeler karşısında uyuşmazlık konusu dönemde davacının, işverene bağlı olarak yerine getirdiği faaliyetin “el halıcılığı dokuma işi” niteliğinde olup olmadığı belirlendikten sonra, yapılan işin el halıcılığı kapsamında olduğunun anlaşılması halinde davanın 10.07.1987 - 30.05.1991 dönemi yönünden reddine, aksi halde elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir. 4-Öte yandan İlk derece mahkemesi kararının hüküm fıkrasında 01.05.1979 - 30.03.1979 tarihleri arasında kabul kararı verilmesi gerekirken, hatalı şekilde 01.05.1979 - 30.03.1984 şeklinde hüküm kurulması da hatalı olmuştur. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...