Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/1458 · K. 2023/6954

4. Hukuk Dairesi         2022/1458 E.  ,  2023/6954 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/ 813 Değişik İş-2021/765 Karar SAYISI : İHK-2021/20786 HÜKÜM/KARAR : Davalının itirazının kısmen kabulü/ davacının itirazının reddi SAYISI : K-2021/56231 Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara davacı vekili ve davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacının itirazının reddine, davalının itirazının kısmen kabulüne karar verilmiştir. ... kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davalı vekili dava dilekçesinde; bisiklet sürücüsü müvekkili ile davalıya sigortalı araç sürücüsünün 10.12.2017 tarihinde yaptığı kaza neticesinde davacının %38,2 oranında maluliyeti olduğunu, belirsiz alacak davası olarak ikame ettiği davada şimdilik 4.800,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL bakıcı gideri, 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 5.000,00 TL maddi tazminatın davalının temerrüte düştüğü tarihten itibaren ticari (en yüksek avans faizi) ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 26.04.2021 tarihinde sürekli iş göremezlik tazminatını 91.360,01 TL, geçici iş göremezlik tazminatını 9.215,85 TL, geçici bakıcı giderini 368,94 TL olarak artırmıştır. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; sorumluluklarının poliçe limiti ve kusur oranı ile sınırlı olduğunu, davacının kask takmadığını bu nedenle tazminattan indirim yapılmasını ve kusur oranının tespiti bakımından rapor alınmasını talep ettiklerini, gerekli evraklar ile başvuru yapılmadığından usulden red kararı verilmesi gerektiğini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, başvuranın Sosyal Güvenlik Kurumundan ödeme alıp almadığının tespitini, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinden, adli tıp rapor ücretinden sorumlu olmadıklarını, temerrüte düşmediklerini, yasal faize hükmedilmesini, vekalet ücretinin asliye mahkemeleri için öngörülen miktarın beşte biri oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir. III. ... KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... uyuşmazlık konusunun sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri talebine ilişkin olduğu, dosyaya sunulan Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi sağlık kurulu raporunda, Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre %33 oranında, Çalışma Gücü Kaybı ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre %38,2 oranında, Özürlülük Ölçütü Sınflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğe göre %33 oranında davacının kalıcı maluliyeti olduğunun belirtildiği, 6 ay geçici iş göremezlik süresi ve 1 ay bakıcı ihtiyacı bulunduğu, raporun usul ve yasaya uygun bulunduğu, aktüerya raporu ile Çalışma Gücü Kaybı ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre %38,2 oranında maluliyeti olduğunun kabulü ile yapılan hesaplama neticesinde davacının toplam tazminat alacağının 100.044,80 TL olarak hesaplandığı ve başvuranın taleplerini artırdığı" gerekçeleri ile, talebin kabulü ile toplam 100.944,80 TL tazminatın 12.01.2021 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir. IV. İTİRAZ A. İtiraz Yoluna Başvuranlar Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur. B. İtiraz Sebepleri 1. Davacı vekili itiraz dilekçesinde; kusur dağılımını kabul etmediklerini, hesaplama yöntemine itiraz ettiklerini TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin kullanılması gerektiğini, faiz tarihinin komisyona başvuru tarihi olan 02.10.2019 tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğini beyan etmiştir. 2. Davalı vekili itiraz dilekçesinde; maluliyet raporunu kabul etmediklerini, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faize göre hesaplanması gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı giderinin teminat kapsamında olmadığını, kaza nedeni ile başvuranın elde ettiği gelirlerin tenzili gerektiğini, kazanın iş kazası olup olmadığı, uzlaşma sağlanıp sağlanmadığının araştırılmasını talep ettiklerini, vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını beyan etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... kararına davacı vekili ve davalı vekilinin itiraz ettiği, maluliyet raporunun yönetmeliğe uygun olarak tanzim edildiği, yargıtay uygulamalarına göre hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin kullanılması gerektiği, hazırlanan raporun taraflara tebliğ edildiği, geçici iş göremezlik tazminatından davalının sorumlu olduğu, kazanın iş kazası niteliği taşımadığı, SGK tarafından başvurana ödeme yapılmış olsa dahi bu ödemenin rücuya tabi olmadığı, başvuran lehine tam vekalet ücreti verilmesinin hukuka uygun olduğunu, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin kullanıldığı, faiz başlangıç tarihinin 13.01.2021 tarihi olması gerektiği" gerekçesi ile başvuran vekilinin itirazının reddine, sigorta şirketi vekilinin hesaplama yöntemi ve faiz başlangıç tarihine yönelik itirazının kabulü ile talebin kısmen kabulüne, 56.039,89 TL sürekli iş göremezlik tazminatı 1.338,63 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 2.403,68 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 59.782,20 TL tazminatın 13.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili; hesaplamada kullanılan gelirinin, davacının kazadan önceki durumu değerlendirilerek dikkate alınması, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu, progresif rant yönteminin kullanılması, avans faizine hükmedilmesi ve yeniden kusur raporu alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı vekili; maluliyet raporunu kabul etmediklerini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faizin esas alınması gerektiğini, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, bakıcı giderinden %50 indirim yapılaması ve bakıcı giderinin brüt ücret üzerinden hesaplanmaması gerektiğini, hesaplamada esas alınan gelire itiraz etiklerini, kaza nedeni ile elde edilen gelirlerin belirlenmesi ve uzlaşma olup olmadığının araştırılmasını talep ettiklerini, temerrüt tarihi ve vekalet ücretine itiraz ettiklerini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 10.12.2017 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün uğradığı sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci madeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin17 nci maddesi, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; davacı vekilinin hesaplamada esas alınan gelirle ilgili olarak ... kararına itiraz etmemesine, yasal faize hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun olmasına, soruşturma aşamasında Savcılık tarafından alınan kusur raporu ile tahkim tarafından alınan kusur raporunda başvuranın asli oranda kusurlu olduğunun belirlenmesine, davalının geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri talebinden sorumlu olmasına, kaza nedeni ile elde edilen gelirin varlığına ve uzlaşmaya dair dosyada delil olmamasına göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı vekilinin temyizi yönünden; Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (...) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ... Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir. Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve ... tarafından da karara esas kabul edilen aktüer raporunda; TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre ve progresif rant yöntemi uygulanarak tazminat hesabı yapıldığı beyan edilmişse de hesap raporunun hatalı olduğu ve denetlenemediği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı bilirkişi raporuna dayalı karar verilmesi doğru olmamıştır. 3. Davalının Temyizi yönünden; Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının tespiti açısından geçici iş göremezlik süresi ile sürekli iş göremezlik oranının doğru bir şekilde belirlenmesi zorunludur. Söz konusu belirlemenin, bağlı oldukları mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneler veya sağlık kuruluşları tarafından çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetince kaza tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekir. 11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ilâ 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 ilâ 01.06.2015 tarihleri arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 ilâ 20.02.2019 tarihleri arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik ve 20.02.2019 tarihinden sonra ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükte olduğundan kaza tarihinde geçerli mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu düzenlenmelidir. Eldeki davada kaza 10.12.2017 tarihinde meydana gelmiştir. Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; davalının usuli kazanılmış hakları gözetilerek davacının kazaya ilişkin tüm tedavi evrakı eklenip (eksik varsa temini ile) dosyada bulunan 28.08.2019 tarihli Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından verilen ve 14.12.2020 tarihli Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırama Hastanesi tarafından verilen sağlık kurulu raporları da irdelenmek, iki rapor arasındaki oransal çelişki de giderilerek ve bizzat muayene edilmek suretiyle kaza tarihinde yürürlükte bulunan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve yukarıda açıklandığı şekilde yetkili sağlık kurulundan rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir. 4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin, (3) ve (4) numaralı bentlerde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan ... kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacı ve davalıya iadesine, Dosyanın İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere mahkemesine gönderilmesine, 24.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.