Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2022/1900 · K. 2023/4172

4. Hukuk Dairesi         2022/1900 E.  ,  2023/4172 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/3206 Esas- 2021/1471 Karar HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü -İstinaf Başvurusunun Kabulü İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2015/580 Esas 2018/870 Karar Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... şirketleri vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... şirketleri vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davalı ... A.Ş.'nin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi ve davalı ... A.Ş.'nin ihtiyari mali mesuliyet teminatı kasko sigorta poliçesi ile sigortacısı, davalı ...'ın işleteni ve sürücüsü olduğu ... plakalı aracın davacının yolcu olduğu ... plakalı araca arkadan tam kusurlu olarak çarptığını, İtalyada ve Arnavutlukta tedavi gördüğünü, 102 gün iş ve gücünden kaldığını, kaza öncesinde aylık 5400 Euro maaş ve 2000 Euro prim aldığını, devamında 70 gün fizik tedavi gördüğünü, günlüğü 50 Eurodan 3500 Euro ödediğini belirterek ilaç masrafı, maaş kaybı, uçak masrafı, gemi masrafı olarak 76.149,00 TL ile 20.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini istemiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili; olayda gerçekleşen halin davacıda ağır sayılabilecek bir zarara yol açmasının mümkün olup olmadığının, davacının omzunda daha önceden bir zarar olup olmadığının ve kaza nedeniyle meydana gelen zarar durumunun araştırılması için Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini, zararın öncelikle diğer davalılardan istenmesi icap ettiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş vekili: alacağın zaman aşımına uğradığını, meydana gelen zararın ...plakalı aracın ZMMS poliçe limitini aşması durumunda sorumlu olduklarını, tedavi masraflarının 6111 sayılı Yasaya göre SGK tarafından karşılanması gerektiğini, kusurun davalıda olmadığını, ulaşım giderinin teminat dışı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... davaya cevap vermemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 375.956,00 TL maddi tazminatın 250.000,00 TL’sinin davalı ... ve davalı ... A.Ş'den müteselsilen, 90.000,00 TL’nin davalılar ... ve ... A.Ş'den müteselsilen,bakiyesinin ise davalı ...’dan tahsiline, iş bu miktar tazminatlara davalı ... yönünden olay tarihi 21.05.2013 tarihinden, davalı ... A.Ş yönünden 26.08.2014 ve davalı ... A.Ş yönünden ise 30.05.2014 temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, fazlaya dair talebin reddine, davacının manevi tazminat talebinin davalı ... şirketleri yönünden husumet nedeniyle reddine, diğer davalı hakkındaki manevi tazminat talebinin ise kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı ...'dan tahsiline, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... şirketi vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ... A.Ş vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının dava dilekçesinde fizik tedavi bedeli, eczane ilaç bedeli, 3 aylık maaş kaybı, 3 aylık prim alacağı, uçak ve gemi masrafı olmak üzere toplam 96.149,00 TL tazminatın İMSS poliçesine istinaden tahsilini talep ve dava ettiğini, ıslah dilekçesi ile 330.268,91 TL sürekli iş göremezlik, 38.128,55 TL geçici iş göremezlik ve 7.558,98 TL tedavi giderinin tahsilini talep ettiğini ve mahkemece de, toplam 375.956,00 TL üzerinden karar verildiğini, ancak sürekli iş göremezlik zararının dava konusu olmadığından ıslah yoluyla talep edilemeyeceğini bu nedenle bu yönde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, dava dilekçesinde olmayan bir talebin ıslah edilmesinin mümkün olmadığını, kararın bu yönüyle HMK'nın 26. maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğunu, talep edilen maddi tazminat tutarlarının, (sürekli iş göremezlik zararı davanın konusu olmadığından) ZMSS poliçesi limitini aşmadığını bu nedenle müvekkili aleyhine davanın reddine karar verilmesini, ayrıca İMSS poliçesinin azami limiti 55.000,00 TL olmasına rağmen müvekkilinin 90.000,00 TL den sorumlu tutulmasının da hatalı olduğunu, tedavi giderlerinden SGK'nın sorumlu olduğunu, davacının geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı hesabında esas alınan gelir tutarının fahiş olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... A.Ş vekili istinaf başvuru dilekçesinde; dava dilekçesinde sürekli iş göremezlik tazminat talebinin bulunmadığını, mahkemece ıslah dilekçesi dikkate alınarak sürekli iş göremezlik tazminatına hükmedilmesinin, HMK'nın 26. maddesinde düzenlenen taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kusuru yönünden yeterli araştırma yapılmaksızın %100 kusurlu olduğu kabul edilerek karar verilmesinin hatalı olduğunu, maluliyet raporu açısından özürlük ölçütü üzerinden değerlendirme yapılması gerektiğini, tazminat hesaplamasının yabancı ülkedeki işyerinden verilen belgeler üzerinden farazi bir şekilde yapıldığını, müvekkili şirketin geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri yönünden sorumluluğunun bulunmadığını, hüküm fıkrasının C bedinde manevi tazminat tutarı yönünden alınması gereken harcın müvekkili şirkete yükletilmesinin hatalı olduğunu, harç, masraf ve vekalet ücretinin de poliçe limiti kapsamında kabul edilmesi gerektiğini, dava öncesinde müvekkili şirkete başvuru olmadığından gerekçeli karar içeriğinde müvekkilinin dava tarihinde temerrüte düştüğü belirtilmesine rağmen hüküm kısmında müvekkili şirket yönünden 26.08.2014 tarihinden itibaren yasal faize hükmedildiğini, gerekçeli karar ile hüküm fıkrasının bu hususta çeliştiğini, kararın bu yönlerden usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dava dilekçesinde sürekli iş göremezlik tazminatı talep edilmediğini, bu durumda mahkemece, kalıcı iş göremezlik tazminatı konusunda usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından bu taleple ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken ıslah dilekçesi dikkate alınarak kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını, mahkemece, 7.558,98 TL'lik belgeli tedavi gideri kaleminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu" belirterek davalı ... A.Ş vekili ile davalı ... A.Ş vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile; 38.128,55 TL geçici iş göremezlik tazminatının, davalı ... yönünden olay tarihi olan 21.05.2013 tarihinden, davalı ... AŞ yönünden temerrüt tarihi olan 26.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, kalıcı iş göremezlik tazminatı yönünden, usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından, karar verilmesine yer olmadığına, İlk Derece Mahkemesinin bu yöndeki ret kararı ve davacı tarafın istinaf kanun yoluna başvurmaması dikkate alınarak, davacının tedavi, ilaç ve ulaşım giderleri taleplerinin reddine, davalı ... A.Ş hakkındaki maddi tazminat davasının reddine, davalı ... A.Ş ile davalı ... A.Ş aleyhine açılan manevi tazminat davasının husumet yokluğundan reddine, davalı ... aleyhine açılan manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle bu davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğunu, aynı hukuki ilişkiden, somut uyuşmazlıkta aynı haksız fiilden kaynaklanan alacak kalemlerinden dava dilekçesinde istenilmeyenlerin nisbi harcı ödenmek koşuluyla ıslah ile istenebileceği usul ekonomisi de dikkate alınarak kabul edildiğini, somut uyuşmazlıkta, dava dilekçemizde bahsedilen ve ıslah dilekçesi ile talep edilen sürekli iş göremezlik alacağı da aynı haksız fiilden kaynaklanmakta olup, birleştirilecek ek dava ile istenilmesi yerine ıslah ile istenilmesinde usule aykırılık olmadığından, mahkemece bu alacak kalemi hakkında da olumlu-olumsuz bir karar verilmesi gerektiğini belirterek, Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ve ihtiyari mali mesuliyet teminatlı kasko sigorta poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı, tedavi gideri, tedavi yol gideri ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme Yargılamaya hakim olan ilkelerden olan "taleple bağlılık ilkesi” 6100 sayılı HMK m. 26 ile düzenlenmiş olup, hakim (hakem) tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır ve ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Aynı hukuki ilişkiden, aynı olaydan kaynaklanan alacak kalemlerinden dava dilekçesinde istenilmeyenlerin nispi harcı ödenmek koşuluyla ıslah ile istenebileceği usul ekonomisi de dikkate alınarak kabul edilmektedir. Somut uyuşmazlıkta, davacının dava dilekçesinde bahsettiği ve ıslah dilekçesi ile talep ettiği sürekli iş göremezlik zararı da aynı olaydan kaynaklanmakta olup, birleştirilecek ek dava ile istenilmesi yerine ıslah ile istenilmesinde usule aykırılık olmadığından, Bölge Adliye Mahkemesince bu zarar kalemi hakkında da bir karar verilmesi gerekirken, sürekli iş göremezlik tazminatı yönünden, usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından bahisle yerinde olmayan gerekçeyle "karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. VI. KARAR Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine, kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 21.03.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Dosya kapsamından; 21/05/2013 tarihinde, davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ve ihtiyari mali mesuliyet teminatlı KASKO sigorta poliçeleri ile teminat altına alınan, davalı ...'ın işleteni ve sürücüsü olduğu araç ile davacının içerisinde yolcu olarak bulunduğu aracın kaza yapması neticesinde davacının yaralandığı; işbu davada davacı tarafça fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmak kaydıyla, dava dilekçesinde fizik tedavi gideri, ilaç gideri, maaş kaybı, 3 aylık prim alacağı kaybı, uçak ve gemi ulaşım gideri adı altında toplamda 76.149,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat ile ıslah dilekçesinde 330.268,91 TL sürekli iş göremezlik, 38.128,55 TL geçici iş göremezlik ve 7.558,98 TL maddi zarar olmak üzere toplam 375.956,00 TL talep edildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ile sürekli iş göremezlik tazminatı talep edilmemiş, haklarının saklı tutulduğu belirtilmiş, yargılama aşamasında maluliyet oranının belirlenmesi üzerine harcı da yatırılmak suretiyle, ıslah dilekçesi ile birlikte sürekli iş göremezlik tazminatı isteminde bulunulmuştur. Mahkeme, ıslah dilekçesi ile talep edilen sürekli iş göremezlik tazminatının da hesaplandığı hesap bilirkişisi raporunu esas alarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesince “dava dilekçesinde sürekli iş göremezlik tazminatı talep edilmediği, bu durumda mahkemece, kalıcı iş göremezlik tazminatı konusunda usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından bu taleple ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği, ıslah dilekçesi dikkate alınarak kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığı" belirterek davalı ... A.Ş vekili ile davalı ... A.Ş vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, kalıcı iş göremezlik tazminatı yönünden usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. HMK.'nın 176. (HUMK 83.) ve devam maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah müessesesi, mahkemeye yöneltilmesi gereken tek taraflı ve açık bir irade beyanı ile tarafların dilekçelerinde belirttikleri vakıaları, dava konusunu veya istem sonucunun değiştirebilmesi imkanı sağlamaktadır. Usule ilişkin işlemlerin tamamen ya da kısmen ıslahı mümkündür. Ancak, her iki durumda da usulüne uygun açılmış bir davanın bulunması şarttır. Bu ... göre yargılaması devam eden bir dava içinde ıslah ile ikinci bir talepte bulunma olanağı bulunmamaktadır. Davacı isterse dava dilekçesini tamamen ıslah ederek dava konusunu değiştirebilirse de, yeni dava konusu önceki dava konusunun yerine geçer ve yine tek bir dava söz konusu olur. Islahta dava konusu olmayan bir istemin dava kapsamına alınması mümkün değildir. Dava dilekçesinde, davacı vekili tarafından sürekli iş göremezlik tazminatı talep edilmemiş olması ve buna göre sürekli iş göremezlik tazminatı konusunda usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığı dikkate alındığında, Bölge Adliye Mahkemesince verilen usul ve yasaya uygun hükmün onanması görüş ve düşüncesinde olduğumdan, sayın çoğunluğun bozma yönündeki kararına katılmıyorum.