Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2022/2344 · K. 2022/6012

1. Hukuk Dairesi         2022/2344 E.  ,  2022/6012 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : SAMSUN BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 1. HUKUK DAİRESİ İLK DERECE MAHKEMESİ : AMASYA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL Taraflar arasında görülen tapu iptali-tescil davası sonunda, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince davanın kabulüne dair verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı, 140 ada 4 parsel sayılı taşınmazını kredi çekmesi için önce dava dışı arkadaşı ...’a devrettiğini, arkadaşı Hasan’ın kredi işlemlerinden vazgeçmesi nedeniyle taşınmazın davalı eşi Keziban’a yine aynı amaçla devredildiğini, kredi işlemlerinin tamamlandığını, paranın tarafından kullanıldığını ve ödemeler bitmesine rağmen davalının taşınmazı iade etmediğini ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir. II. CEVAP Davalı, taşınmazı dava dışı Hasan’dan bedelini ödeyerek satın aldığını, taşınmaz ipotek işlemine konu edilerek kredi kullanılmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, iddianın ispatlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF 1. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. 2. Gerekçe ve Sonuç Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 22/09/2020 tarihli ve 2020/963 E. 2020/1270 K. sayılı kararıyla; iddianın ispatlanamadığı gerekçesiyle 6100 sayılı HMK’nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca davalının istinaf başvurusunun kabulü ile hüküm ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ 1.Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Bozma Kararı Dairenin 16/09/2021 tarihli ve 2020/3222 E. 2021/4145 K. sayılı kararıyla; “...Somut olayda, ara malik ...’ın davacı tanığı olarak alınan beyanında davacının talebi ile kredi işlemleri için dava konusu taşınmazın bedelsiz olarak kendisine devredildiğini, kefil bulanamadığından dolayı kredi işleminin tamamlanamadığını, bunun üzerine taşınmazı davacının talimatı doğrultusunda davalıya devrettiğini, her iki devir sırasında da para alış verişinin olmadığını, amacının tamamen emanet alıp vermek olduğunu söylediği, dolayısıyla davacı ile dava dışı Hasan arasında inançlı işlem olduğunda tereddüt olmadığı gibi devir tarihinde evli oldukları anlaşılan davalının da inançlı işlemi bilen veya bilmesi gereken kişi konumunda olduğu ve Türk Medeni Kanununun 1023. maddesinin koruyuculuğundan yararlanmayacağı da açıktır. Hal böyle olunca; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir...” gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesinin kararı bozulmuştur. 3. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 19/01/2022 tarihli ve 2021/2633 E. 2022/116 K. sayılı kararıyla; bozma kararındaki gerekçeler benimsenmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. 4. Bozma Sonrası Bölge Adliye Mahkemesi Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 5. Temyiz Nedenleri Davalı vekili; istinaf mahkemesi gerekçesinin yetersiz olduğunu ve adil yargılanma hakkını zedelediğini, davacının iddialarını ispatlayamadığını, banka ve tapudan gelen cevabi yazıların dikkate alınmadığını, tanıkların açıkça yalan beyanlarda bulunduklarını, bankadan gelen yazı cevabıyla Kezban Koç'un kredi başvurusunun bulunmadığının belirtildiğini, dava dışı ...'ın tanık olarak alınan beyanlarıyla davacının ididalarının gerçeğini yansıtmadığının ortaya çıktığını, davacının inançlı temlik iddiasını ancak yazılı delille kanıtlayabileceği halde davacının buna ilişkin herhangi bir yazılı delil ileri sürülmediğini, mahkemenin yazılı delil olmaksızın ilk işlemi inançlı işlem olarak nitelendirmesinin usule aykırı olduğunu, davacının taşınmazı devretmesine rağmen kullanmaya devam etmesinin ilk işlemin muvazaalı olduğunu ortaya çıkardığını, ayrıca davacının dava dilekçesinde de açıkça yaptığı işlemin muvazaa olduğunu beyan etmesine rağmen mahkemece davayı inançlı temlik niteliğinde saymasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının tescil talebi bakımından aktif husumetinin bulunmadığını, davacının kendi muvazaasına dayanarak hak talep etmesine rağmen mahkemece iddia inançlı temlik sayılarak karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir. 6. Gerekçe 6.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, inançlı işlem hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. 6.2. İlgili Hukuk 6.2.1. Bilindiği üzere; inanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inançlı muamelenin sona erme sebeplerini ve devredilen hakkın, inanılan tarafından inanana geri verme (iade) şartlarını içeren borçlandırıcı bir muameledir. Bu sözleşme, taraflarının hak ve borçlarını kapsayan bağımsız bir akit olup, alacak ve mülkiyetin naklinin hukuki sebebini teşkil eder. 6.2.2. Taraflar böyle bir sözleşme ve buna bağlı işlemle genellikle, teminat teşkil etmek ve iade edilmek üzere, mal varlığına dahil bir şey veya hakkı, aynı amacı güden olağan hukuki muamelelerden daha güçlü bir hukuki durum yaratarak, inanılana inançlı olarak kazandırmak için başvururlar. Diğer bir anlatımla, bu işlemle borçlu, alacaklısına malını rehin edecek, yani yalnızca sınırlı ayni bir hak tanıyacak yerde, malının mülkiyetini geçirerek rehin hakkından daha güçlü, daha ileri giden bir hak tanır. 6.2.3. Sözleşmenin ve buna bağlı temlikin, değinilen bu özellikleri nedeniyle, taşınmazı inanç sözleşmesi ile satan kimsenin artık sadece, ödünç almış olduğu parayı geri vererek taşınmazını kendisine temlik edilmesini istemek yolunda bir alacak hakkı; taşınmazı, inanç sözleşmesi ile alan kimsenin de borcun ödenmesi gününe kadar taşınmazı başkasına satmamak ve borç ödenince de geri vermek yolunda yalnızca bir borcu kalmıştır. 6.2.4. İnanç sözleşmeleri, tarafların karşılıklı iradelerine uygun bulunduğu için, onlara karşılıklı borç yükleyen ve alacak hakkı veren geçerli sözleşmelerdir. (818 s. Borçlar Kanunu 818 s. Borçlar Kanunu’nun (BK). m.; 6098 s. Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 97. m.). Anılan sözleşmelerde, taraflar, sözleşmenin kendilerine yüklediği hak ve borçları belirlerken, inançlı işlemin sona erme sebeplerini; devredilen hakkın inanılan tarafından inanana iade şartlarını, bu arada tabii ki süresini de belirleyebilirler. Bunun dışında, akde aykırı davranışın yaptırımına da sözleşmelerinde yer verebilirler. Buna dair akit hükümleri de TBK'nın 26 ve 27. maddelerine aykırılık teşkil etmediği sürece geçerli sayılır. 6.2.5. Uygulamada mesele, 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı ile ilişkilendirilip, bu karar dayanak yapılmak suretiyle çözüme gidilmektedir. İçtihadı Birleştirme kararının sonuç bölümünde ifade olunduğu üzere, inançlı işleme dayalı olup dinlenilirliği kabul edilen iddiaların ispatı, şekle bağlı olmayan yazılı delildir. İnanç sözleşmesi olarak adlandırılan bu belgenin sözleşmeye taraf olanların veya inanılanın imzasını içermesi gereklidir. Bunun dışındaki bir kabul, hem İçtihadı Birleştirme kararının kapsamının genişletilmesi, hemde taşınmazların tapu dışı satışlarına olanak sağlamak anlamını taşıyacağından kendine özgü bu sözleşmelerle bağdaştırılamaz. 6.2.6. 05.02.1947 tarihli 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, inançlı işleme dayalı iddianın, şekle bağlı olmayan yazılı delille kanıtlanması gerekeceği kuşkusuzdur. Şayet, ispat külfeti kendisinde olan tarafın yazılı bir belgesi yok ise ancak taraflar arasında gerçekleştirilen mektup, banka dekontu, yazışmalar gibi birtakım belgeler var ise bunların delil başlangıcı sayılacağı ve iddianın her türlü delille kanıtlanmasının olanaklı hale geleceği sabittir. Şayet, delil başlangıcı sayılacak böylesi bir olgu da bulunmuyor ise iddia sahibinin son başvuracağı delilin karşı tarafa yemin teklif etme hakkı olduğu da şüphesizdir. 6.3. Değerlendirme Kararın (V./2.) nolu paragrafında yer verilen hükmüne uyulan bozma kararında gösterildiği şekilde işlem yapılarak, yazılı şekilde karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. VI. SONUÇ Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 3.904,37 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 22/09/2022 tarihinde kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.