Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/3780 · K. 2024/911

11. Hukuk Dairesi         2022/3780 E.  ,  2024/911 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/263 Esas, 2022/300 Karar DAVALILAR : 1- ... 2- ... vekilleri Avukat ... DAVA TARİHİ : HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2017/140 E., 2019/1017 K. Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılar arasında imzalanan şirket devir sözleşmesi ile müvekkili adına kayıtlı mermer ruhsatını müvekkilinin kuracağı dava dışı Osis Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ne devredilerek söz konusu şirketin hisselerinin davalılara devrinin kararlaştırıldığını, her ne kadar sözleşmede hisse devir bedeli olarak 395.750,00 USD olduğu belirtilmişse de sözleşmede devir edilecek ruhsatların bedelinin 502.634,00 USD olduğunun açıkça anlaşıldığını, bir kısım ödemeler yapılmasından sonra kalan bakiyenin ödenmesi için müvekkili tarafından 17.06.2016 tarihli ihtar ile bakiye 215.865,00 USD'nin sözleşmeye göre ödenmesinin talep edilmesi üzerine davalılar tarafından gönderilen cevabi ihtarname ile bakiye borçları olan 72.375,00 USD'nin banka hesabına bloke edildiğini, devir işlemlerinin yapılmasının ihtar edildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından gönderilen 18.08.2016 tarihli ihtarda 72.375,00 USD borcun ihtarda belirtilen hesap numarasına havale edilmesi ile birlikte 02.09.2016 tarihinde şirketin hisselerinin devralınması bildirildiği halde davalılarca belirtilen tarihte şirket hisselerinin devralınmadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 484, 389, 490, 491 ve 492 nci maddeleri gereği şirketin tüm hisseleri davalılara devredilerek noter ihtarnamesi ekindeki hisse senedi asıllarının devir ve ciro belgesiyle davalılara devredildiği, ruhsatın bağlı bulunduğu ocağın sözleşmede belirtildiği gibi rödovans sözleşmesi ile davalılıların belirttikleri şirkete zilyetliğini devrettiklerini bildirdiğini ileri sürerek sözleşme gereği bakiye 215.865,00 USD alacaktan 143.490,00 USD'nin saklı tutulmasına ve ikrar edilen 72.375,00 USD kısmi alacak olarak fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekili cevap dilekçesinde; mermer ruhsatının 359.750,00 USD karşılığında devrinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin imza anında müvekkilleri tarafından davacıya 400.000,00 TL daha sonra da 143.885,00 USD'nin ödendiğini, sözleşmenin 3 üncü paragrafında mermer ruhsatı devir işlemi 31.01.2016 tarihine kadar bitmezse şirket devir bedelinin kalan bakiyesinden 143.885,00 USD'nin davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacı tarafın mermer ruhsatını 2016 yılı Mayıs sonunda hisseleri devredeceği şirket üzerine geçirdiğinden müvekkillerince 143.885,00 USD'nin bu sırada davacıya ödendiğini, eğer mermer ruhsatı 2016 yılı ocak ayından önce devredilecek şirket üzerine geçirilse idi o zaman arada kısmi ödeme değil bakiyenin tamamının ödeneceğini, davacının şirketin devri ile ilgili hiçbir işlem yapmadığını, taraflar arasında 2016 yılı Haziran ayından itibaren karşılıklı ihtarların gönderildiğini, müvekkillerinin sadece ödemelerinin devir edilecek şirketin devir anında borcunun bulunmadığına dair belgeyi ve şirketin mali kayıtlarının bir mali müşavir incelemesinden geçmesini talep ettiklerini, davacının son gönderdiği ihtarnamede anonim şirket devir evrakını gönderdiğini, müvekkillerinin devir almak üzere davacı taraf ile anlaştıkları şirketin ise Osis Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, davacının dava dilekçesinde devir evrakının gönderdiğini iddia ettiği şirketin Osis Mad. Ve San. Tic. A.Ş. olduğunu, bu hususun davacı tarafa ihtaren bildirildiğini, davacı tarafın şirket devri için üzerine düşen görevi yerine getirmediğini bu sebeple davacı tarafın doğmamış bir alacak için dava ikame ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının taraflar arasında imzalanan 06.08.2015 tarihli sözleşmede toplam devir bedelinin 503.222,00 USD olduğunu ve bakiye borcun 215.865,00 USD olduğunu iddia ederek bu bedelden şimdilik 72.375,00 USD'nin davalılardan tahsilini talep ettiği, davalıların ise sözleşme bedelinin 359.750,00 USD olduğunu, davacının üzerine düşen devir işlemini yerine getirmediğini savunduğu, davalılar tarafından davacıya 400.000,00 TL (143.472,00 USD) ve 143.885,00 USD olmak üzere toplam 287.357,00 USD ödendiği, taraflar arasında yapılan ödemeler üzerinde ihtilafın bulunmadığı, taraflar arasındaki ihtilaf tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği ve sözleşme bedeline ilişkin olduğu, taraflar arasında imzalanan 06.08.2015 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; davacı adına kayıtlı mermer ruhsatını davacının kuracağı ismi sözleşmede belirlenen Osis Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye devredilerek, bu şirketin hisselerinin davalılara devrinin kararlaştırıldığı, dava tarihinden sonra devir sözleşmesine konu hisse devri kararının 26.12.2017 tarihinde ilan edildiği, anonim şirket hisse devrinin Türkiye Sicil Gazetesi'nde 05.01.2018 tarihinde yayımlandığı, davacının şirket hisselerini dava tarihinden sonra davalılara devrettiği, taraflar arasında imzalanan 06.08.2015 tarihli sözleşmede toplam devir bedelinin 359.750,00 USD olduğu, davalıların toplam 287.357,00 USD'yi davacıya ödediği, davacının davalılardan sözleşmeden dolayı bakiye 215.865,00 USD alacağının ve buna bağlı kısmi alacağının da bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin davadan sonra sözleşmeden ... edimlerini yerine getirmediği ve şirket hisse devrini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediği yönündeki gerekçenin dosya kapsamına uygun olmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre, müvekkilinin davalılara şirket hisselerini devir külfeti, davacı adına kayıtlı olan ... ruhsatının sözleşmede adı geçen Osis Madencilik ... Ltd. Şti.'ye devrinin ... İşleri Genel Müdürlüğünce resmi olarak gerçekleştirilmesinden sonra doğduğunu, müvekkilinin, kendi adına olan ... ocağı işletme ruhsatını Osis Madencilik ... Ltd. Şti.'ye resmi olarak 24.05.2016 tarihinde bitirdiğini, şirket hisselerini davalılara devretmeye hazır olduğunu 17.06.2016 tarihli ihtarnameyle bildirdiğini, davalıların bu ihtarnameye cevabi ihtarında ocaktan çıkan mermerin lekeli olduğu, bu sebeple zarara uğradıklarını, devir bedeli bakiyesinin 72.375,00 USD olduğunu, bu paranın davacıya ödenmek üzere blokeli olduğunu bildirdiklerini, buna göre, davalılar, şirket hisselerinin devri açısından 17.06.2016 tarihinde temerrüde düştüğünü, müvekkilinin edimini bu tarihte yerine getirdiğini, davalıların sırf üçüncü ödemeyi yapmamak için sebepsiz olarak şirket hisselerini devir almaktan imtina ettiklerini, müvekkilinin bu davadan önce 6102 sayılı Kanun'da aranan şekil şartına uyarak, davalılara noterden ihtarname göndererek hisseleri devralmaya davet ettiğini, dava açılmadan önce müvekkilinin edimini yerine getirdiğini, ancak davalıların davete icabet etmemeleri sebebiyle temerrüde düştüklerini, müvekkilinin Osis Madencilik .... Ltd. Şti.'nin hisselerini ... başına noterden devredemeyeceğini, davalıların devir ... sıfatıyla notere gelmemeleri ve ihtara rağmen şirket hisselerini devralmamaları üzerine müvekkilinin başka bir çıkar yol aramaya başladığını, müvekkilinin anonim şirket hisselerinin kıymetli evraka bağlanabileceği ve kıymetli evraka bağlanan anonim şirket hisselerinin ... yanlı işlemle devredilebileceğini öğrenince Osis Madencilik ... Ltd. Şti.'yi tür değiştirmek suretiyle anonim şirkete çevirmek zorunda kaldığını, şirketin tür değiştirmesiyle kıymetli evraka bağlanan şirket hisse senetlerini davalılara devrettiğini ve devir keyfiyetini tevsik eden hisse senetlerini Antalya 1. Noterliği'nin 02.02.2017 tarih ve 05294 yevmiye nolu ihtarnamesiyle birlikte davalılara gönderdiğini, Osis Madencilik ... Ltd. Şti.'nin anonim şirketine dönüşmesine dair değişikliğine ve hisse devrine ilişkin keyfiyetin şirket karar defterine işlenerek sonrasında Ticaret Sicil Memurluğuna tescil edildiğini ve Ticaret Sicil Gazetesi'nin 17.10.2016 tarih 9177 sayısı ile 05.01.2018 tarih 136 sayfasında ilan edildiğini, böylece fiilen 06.08.2015 tarihinde davalıların kullanımına terkedilen ve resmi olarak ruhsatı 24.05.2016 tarihinde davalılara geçen madenin ve madenin sahibi görülen şirketin her türlü tasarruf hakkının davalılara geçtiğini, devrin ve ilanın davalıların kusurlarından, davacının defalarca yapmış olduğu davete icabet etmelerinden kaynaklanmış olduğunu, İlk Derece Mahkemesinin taraflar arasında imzalanan sözleşmenin toplam bedelinin 359.750,00 USD olduğu ve davacını fazlaya dair taleplerin reddine dair kararının da hatalı olduğunu, taraflar arasında imzalanan 06.08.2015 tarihli şirket devir sözleşmesinde satış bedelinin toplam 1.400.000,00 TL karşılığı o günkü kurla 502.643,00 USD olduğunun açıkça yazılı olduğunu, sözleşmenin ikinci paragrafında şirket hisselerinin devir bedelinin 359.750,00 USD olduğunu belirtmiş ise de işbu bedelin 400.000,00 TL'nin ödenmesinden sonra bakiye kalan bedel olduğunun sözleşme muhteviyatıyla ... olduğunu, davalıların, davacıya gönderdikleri noter ihtarnamelerinde 72.375,00 USD borçlarının olduğunu ve bu tutarın banka hesabında davacıya ödeme yapılmak üzere blokeli olduğunu kabul ettiklerini, davalıların bu kabulüne göre, müvekkilin alacaklı olduğunu kabul ettikleri işbu 72.375,00 USD yönünden davanın kabulü gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulünü istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından sunulan Osis ... Ltd. Şti. ve Osis ... A.Ş.'ye ait 2015 ve 2016 yıllarına ait ticari defter ve kayıtlarda şirket devir bedeli 06.08.2015 tarihli şirket devir sözleşmesinin 2 nci paragrafında yazılı olduğu gibi 359.750,00 USD olarak kayıtlı olduğu, davacıya ait mermer ruhsatının taraflar arasında imzalanan 06.08.2015 tarihli şirket hisse devri sözleşmesine göre önce kurulacak Osis Madencilik ... Ltd. Şti'ye devri, daha sonra söz konusu limited şirketin tüm hisselerinin davalılara devrinin kararlaştırıldığı, taraflar arasında karşılıklı keşide edilen ihtarnamelere göre bakiye şirket hisse devir bedeli konusunda taraflar arasında uyuşmazlık doğduğu, davacı bakiye hisse devir bedelinin 215.865,00 USD olduğunu iddia ederken davalılar vekili ise bakiye devir bedelinin 72.375,00 USD olduğunu ve bu miktarın da banka şubesine depo edildiğini savunduğu, bunun üzerine davacı tarafından davalılara keşide edilen ihtarname ile davalıların ihtarnamede bildirilen noterliğe bildirilen tarihte gelerek Osis ... Ltd. Şti. hisselerinin devralınması bildirilmiş, davalıların anılan limited şirket hisselerini devralmaması üzerine davacı tarafından tür değişikliğine gidilerek limited şirket önce anonim şirkete dönüştürüldüğü, sonrasında ise Osis ... A.Ş. adına davacı tarafından 02.02.2017 tarihinde alınan karar ile bu şirket hisseleri davalılar ... Kutlugil ile ... adına anılan anonim şirket pay defterine davacı tarafça ... taraflı olarak kaydedilerek devredildiği, bu devir Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından 26.12.2017 tarihinde ilan edilerek Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nin 05.01.2018 tarihli sayfasında yayımlandığı, davacının davalılara keşide ettiği 20.02.2017 tarihli ihtarname ekinde gönderdiği şirket devir evrakı ile devrin gerçekleştirilerek bakiye ödemenin yapılmasının ihtar edilmesi üzerine davalılar tarafından 06.08.2015 tarihli şirket devir sözleşmesinde Osis Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin devir alınmasının kararlaştırıldığı oysa gönderilen evrakın anonim şirkete ait olduğunun bildirildiği belirtilerek Osis ... A.Ş.'nin hisselerinin devralınmasına karşı konulduğu, tarafların iradesi 06.08.2015 tarihli hisse devir sözleşmesine göre davacı tarafından ticaret sicil kayıtlarına göre 2013 yılında kurulduğu anlaşılan Osis ... Ltd. Şti.'nin hisselerinin kararlaştırılan bedel karşılığında davalılara devri yönünden olduğu ve davalılarca bu limited şirketin anonim şirkete dönüştürülmesine muvafakat edilmediği ve davacı tarafından şirket hisselerinin devrini sağlamak için ... taraflı olarak şirketin türü değişikliğine gidilerek dönüştürülen anonim şirket hisselerinin yine davacı tarafından ... taraflı olarak davalılar adına kaydedilmesine davalılarca karşı konulduğu, gerek hisse devir sözleşmesinin imzalandığı gerekse dava tarihi itibarıyla emredici nitelikteki 6102 sayılı Kanun'un 595 ... maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince sözleşmenin taraflarının imzaları noterden tasdik edilmiş usulüne uygun ne bir limited şirket hisse devir sözleşmesi ne de limited şirket hisse devir vaadi sözleşmesi bulunmadığından tarafların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77 nci vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre verdiklerini geri isteyebilecekleri, bakiye hisse devir bedelinin tahsili istemiyle açılan davanın bu gerekçeyle reddi gerektiği gözetilmeksizin, İlk Derece Mahkemesince yanılgılı değerlendirme ile anonim şirkete dönüştürülen hisselerin davalılara dava tarihinden sonra devredildiğinden dava tarihi itibarıyla davacının muaccel bir alacağının bulunmadığı, davacının davalılardan dava dilekçesinde belirttiği sözleşmeden dolayı bakiye 215.865,00 USD alacağının ve buna bağlı kısmi alacağının da bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de sonucu itibarıyla doğru olan İlk Derece Mahkemesinin kararının, kamu düzeninden olan aleyhe hüküm kurma yasağı gereği gerekçesi yönünden kaldırılmadığı, eleştirilmekle yetinildiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekilince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklanan bakiye devir bedelinin tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri. 2.6102 sayılı Kanun'un 595 ... maddesi 3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Taraflar arasında limited şirket hisse devir sözleşmesinin 6102 sayılı Kanun'un 595 ... maddesine göre geçersiz olduğu, dava tarihinde alacağın muaccel olmadığı gibi dava tarihinden sonra yapılan hisse devir tescilinin davalının iradesine aykırı olarak anonim şirket hissesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. 3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.