Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2022/4307 · K. 2023/687

3. Hukuk Dairesi         2022/4307 E.  ,  2023/687 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesi SAYISI : 2021/273 E., 2022/15 K. KARAR : Davanın kabulüne Taraflar arasındaki ayıplı malın misli ile değişimi ve bedel iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece bozmaya uyularak davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından duruşma istemli olarak temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 21.03.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde davacı vekili Avukat...ile davalı ... Türk A.Ş. vekili Avukat ... ve diğer davalı .... vekili Avukat ...geldiler. Sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı; davalı ... Türk A.Ş. tarafından ithal edilen 2013 model Mercedes A 180 marka aracı, diğer davalı ... Tic. ve San. A.Ş.'den satın aldığını, aracı 09.05.2014 tarihinde motordan titreme ve ses gelme şikayeti ile servise götürdüğünü, onarımdan sonra teslim edilse de sorunun giderilmediğini, aracı daha sonra en az 10 defa aynı ve farklı şikayetler ile yeniden servise götürdüğünü, ancak sorunun giderilemediğini, araçta imalattan kaynaklanan gizli ayıp bulunduğunu ileri sürerek, aracın yenisi ile değiştirilmesine, olmadığı takdirde araç bedelinin faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP Davalı ....; aracın servise ilk defa 09.05.2014 tarihinde değil, 24.09.2013 tarihinde bir kazadan sonra getirildiğini ve onarılarak davacıya teslim edildiğini, davacının satıştan kaza tarihine kadar geçen süre içinde şikayet için gelmediğini, şikayetlerinin bu kazadan sonra başladığını, bu durumun da araçta bir üretim hatasının bulunmadığını gösterdiğini, davacının servise ilk defa 04.03.2014 tarihinde "pervane sesi geliyor" şikâyeti ile geldiğini, ancak böyle bir sesin varlığının servis elemanlarınca tespit edilemediğini, davacının servise ikinci defa 09.05.2014 tarihinde "motorda titreme olduğu ve ses geldiği" şikâyeti ile geldiğini, yapılan yol testlerinde böyle bir sesin varlığının tespit edilemediğini savunarak davanın reddini istemiştir. Davalı ... Türk A.Ş.; davacının iddialarının doğru olmadığını, şikayetlerin 24.09.2013 tarihinde davacının yaptığı trafik kazasından sonra oluştuğunu, ilk şikayetin ise 04.03.2014 tarihinde olduğunu, bu nedenle de davanın yersiz açıldığını savunarak davanın reddini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 11.03.2016 tarihli ve 2014/842 E., 2016/1424 K. sayılı kararı ile; davacı tüketiciye satılan aracın ayıplı olduğu, garanti süresi içerisinde davalı yanca onarımının gerçekleştirilemediği, araçtaki ayıp durumunun devam ettiğinin teknik bilirkişi incelemesi ile tespit edildiği, tüketicinin yasadan kaynaklanan seçimlik haklarından olan misli ile değişim talep hakkının bulunduğu gerekçesiyle dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1. Mahkeme kararına karşı davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 21.12.2017 tarihli ve 2016/16501 E., 2017/12987 K. sayılı ilamıyla; "1-.... itirazlar karşılanmaksızın eksik inceleme ve yetersiz rapora dayalı olarak hüküm kurulması doğru değildir. Mahkemece yapılması gereken iş, hangi arızaların kullanıcı hatası, hangilerinin imalattan kaynaklı hata olduğu, bu arızlardan hangilerinin açık, hangilerinin gizli ayıplı olduğu ve ayıpların kaynağının kaza olup olmadığının sonraki iş emirleri de irdelenmek suretiyle gösterir aydınlatıcı, taraf, hâkim ve Yargıtay denetimine elverişli bir rapor alınmasıdır. O halde, mahkemece, dava konusu hususlarda uzman ve tarafsız 3 kişilik heyetten oluşan yeni bir kuruldan az yukarda belirtilen hususları karşılar mahiyette rapor alınmak suretiyle oluşacak sonuca göre hüküm tesis edilmesi gerekirken, yazılı şekilde yetersiz rapora itibar edilerek, eksik inceleme ve yetersiz değerlendirme sonucu karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir." gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. İkinci Bozma Kararı 1. Bozmaya uyan mahkemece; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile ... A.Ş. yönünden davanın reddine; davacının ayıpsız misli ile değişim talebinin reddine; Mengerler Ticaret A.Ş. yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davaya konu A180 CDI 2013 model ... şase nolu aracın satış bedeli olan 76.800 TL'den değer kaybı bedeli olan 7.500 TL'nin mahsubu ile kalan 69.300 TL'nin davalı (satıcı) Mengerler A.Ş.'ye aracın teslim tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Mengerlerden alınarak davacıya verilmesine, aracın satıcı firmaya iadesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili ve davalı .... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairece verilen 16.03.2021 tarihli ve 2020/8186 E., 2021/2765 K. sayılı ilamla; "1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre, davalının yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2-.... Araçtaki imalattan kaynaklı arızanın giderilememiş olduğu, tüketicinin araca duyduğu güvenin sarsılması nedeniyle araçtan beklediği yararı sağlayamadığı, davacının seçimlik hakkını misli ile değişim yönünde kullanmış bulunduğu da dikkate alındığında aracın misli ile değişim koşulları oluşmuştur. Hal böyle olunca; bilirkişi raporlarıyla imalat hatasından kaynaklı gizli ayıplı olduğu anlaşılan aracın, davacının elindeyken geçirdiği kaza nedeniyle oluşacak değer kaybının davalılara ödenmesi şartıyla misli ile değişim talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir." gerekçesiyle karar bozulmuştur. C.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; aracın, davacı tüketicinin kullanımında iken hasara uğradığı, bu hasarın araçta meydana getirdiği değer kaybının bilirkişi raporunda 7.500 TL olarak belirlendiği, aracın misli ile değişimi halinde, belirlenen değer kaybı kadar davacının sebepsiz zenginleşmiş olacağı belirtilerek davanın kabulü ile davacının satın almış olduğu ... plakalı Mercedes-Benz Marka A... model ... şasi numaralı aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine, davacı tarafça 7.500 TL değer kaybı bedelinin davalılara ödenmesine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuran Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... Türk A.Ş. vekili, aracın bedeline nispeten çok küçük bir gider ile tamiri mümkün olan bir arıza nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, (dava tarihinde) aşağı yukarı 500 TL gibi bir maliyetle değiştirilerek giderilmesi mümkün olan flanş arızası nedeniyle bir otomobilin değiştirilmesine karar verilmesinin orantısız olduğunu, dava konusu aracın bir misli davalı şirketin elinde bulunmadığından İİK'nın 24 üncü maddesi uyarınca aracın güncel değeri belirleneceğine göre, dava konusu araçta mevcut değer kaybının da güncel değer üzerinden belirlenmesi gerektiğini, davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı .... vekili, husumet ve görevsizlik itirazları hakkında herhangi bir karar verilmeden nihai hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, aracın bedeline nispeten çok küçük bir gider ile tamiri mümkün olan bir arıza nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesine karar verilmesini kabul etmenin hukuken mümkün olmadığını, egzoz flanşı denilen parçanın, motor ile egzoz arasındaki küçük bir bağlantı parçası olduğunu, aşağı yukarı 500 TL gibi bir maliyetle değiştirilerek giderilmesi mümkün olan flanş arızası nedeniyle bugünkü değeri yaklaşık 125.000 TL olan bir otomobilin değiştirilmesine karar verilmesinin orantısız olduğunu, dava konusu araçta üretimden kaynaklanan hiçbir ayıp, hata ve kusur olmadığını, davacının araç ile kaza yaptığını, kazadan sonra araç tamir edilirken sesin kaynağı olduğu iddia edilen egzoz flaşına herhangi bir müdahale yapılmadığını, bu bölgeden parça sökülmediğini, yeni parça da takılmadığını, dolayısıyla egzoz flanşında tamir öncesi ve sonrasında hiçbir değişiklik olmadığını, davacının dava konusu ettiği şikayetlerin tamamının kullanıcı hatası olduğunu, ücretsiz onarım ile tamiri gerçekleşecek hata neticesinde aracın misli ile değişimine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davacının elde ettiği menfaatlerin tenkisi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, malın ayıplı olmasından kaynaklanan misli ile değişim talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nun "tüketicinin seçimlik hakları" kenar başlıklı 11 inci maddesi şöyledir: "(1) Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici; a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. (2) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu fıkradaki hakların yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ettiği takdirde sorumlu tutulmaz. (3) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır. (4) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak, bu Kanunun 58 inci maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listede yer alan mallara ilişkin, tüketicinin ücretsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir. Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. (5) Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden yapılan indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir. (6) Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir." 2. Bir Mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK). 3. Yargıtay Dairesince bozulan bir hükmün bozma kararı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez (02.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK). 3. Değerlendirme Temyiz olunan kararın; uyulan bozma ilamında belirtilen hukuki esaslar gereğince verilmiş olduğu, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığı, dolayısıyla davalıların temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının 1086 sayılı Kanun'un 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA, 8.400 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine, Aşağıda yazılı temyiz harçlarının temyiz eden davalılara yükletilmesine, 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 21.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.