Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/4333 · K. 2024/518

11. Hukuk Dairesi         2022/4333 E.  ,  2024/518 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi SAYISI :2021/2065 E., 2022/13 K. ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA DAVACI :... vekili Avukat ... ASIL DAVADA DAVALI :... BİRLEŞEN DAVADA DAVALI :... vekilleri Avukat ... DAVA TARİHİ :02.07.2014 (Asıl dava)-27.02.2015 (Birleşen dava) HÜKÜM :Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ :Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla) SAYISI :2020/283 E., 2021/226 K. BİRLEŞEN DOSYA :Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/78 E. Taraflar arasındaki endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, giderilmesi, maddi ve manevi tazminat asıl ve endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü birleşen davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın asıl ve birleşen davada davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; mobilya aksesuarları üretimi yapan müvekkilinin sektör içerisindeki yerini kuvvetlendirmek için ... ürünler tasarlamaya gayret gösterdiğini, "Kiraz Ayak" adıyla ürettiği ürünün piyasada tutması ve satılması üzerine 08.03.2011 tarihinden itibaren 5 yıl süreyle geçerli koruma sağlayan 25.11.2011 tarihli tasarım tescil belgesini aldığını, fotoğraf ve numune ürünlerin aynısının karşı tarafça da üretildiğini, internet sitelerinde satışa sunulduğunu, delil tespiti dosyasında davalı tarafça çok sayıda ürününün teşhir edildiğinin ve satışa hazır şekilde beklediğinin anlaşıldığını ileri sürerek davalı tarafın tecavüz oluşturan ürünlerinin üretim ve satışlarının durdurulmasına, internet sitesinden kaldırılmasına, dağıtılan katalogların toplatılmasına, üretmeye yarayan kalıp ve makilenelere el konulmasına, tasarım tescil tarihi olan 08.03.2011 tarihinden dava tarihine kadar olan dönem için 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (554 sayılı KHK) 52 nci maddesinin birinci fıkrasına göre fiili zarar ve 52 nci maddesinin b maddesine göre yoksun kalınan kazancın, 53 üncü maddeye göre makul bir pay da eklenmek suretiyle şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın, tecavüzün ilk defa tespitine yönelik bilirkişi raporunun verildiği 07.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ve hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; asıl dava dilekçesini tekrar ederek davalı ... adına tescilli 2014/03593-1 numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Asıl ve birleşen davada davalılar vekili cevap dilekçelerinde; davaya konu ürün ile ilgili olarak müvekkillerince yapılan üretimin davacının tasarım hakkına tecavüz veya haksız rekabet teşkil etmesinin mümkün olmadığını, uzman bilirkişiler tarafından söz konusu ürünlerin karşılaştırıldığında davaya konu ürünlerin benzer olduğunu kabul etmediklerini, ürünlerin benzer ... yönlerinin üçgensel yapıda olmaları ve üçlü vidalama sistemleri olduğunu, bu durumun ise benzerlik olarak görülmesinin mümkün olmadığını savunarak asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden; davacıya ait mobilya ayağı tasarımı ile tespitte alınan davalıya ait mobilya ayaklarının genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu, dolayısıyla davalıya ait bu mobilya ayaklarının davacı tasarımına tecavüz teşkil ettiği, davacıya ait mobilya ayağı ile davalıya ait URL adresindeki görsellerde yer ... mobilya ayağının genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzer tasarımlar olduğu, dolayısıyla davalıya ait videodaki bu mobilya ayaklarının da davacı tasarımına tecavüz teşkil ettiği, yıllar itibarıyla yoksun kalınan kazanç miktarının 22.027,79 TL olabileceği, birleşen dava yönünden ise davacı adına kayıtlı tasarım ile davalı adına kayıtlı tasarım arasında bir benzerliğin olmadığı, davalı tasarımının davacı tasarımına nazaran ... ve ayırt edici olduğu, davalı ... adına kayıtlı 2014/03593-2 sayılı tasarım tescilli mobilya ayağının ise davacı tasarımı ile ayırt edilemeyecek kadar benzer bulunduğu, davalı tasarımının davacı tasarımına nazaran ... ve ayırt edici olmadığı, tecavüz teşkil eden ürünleri üretmeye yarayan makinalarla ilgili herhangi bir tespit yapılmadığı anlaşıldığı gerekçesiyle asıl dava bakımından davacıya ait 2011/01537 numara ile tescilli endüstriyel tasarıma, davalı tarafından ayırt edilemeyecek kadar benzer görünümde mobilya ayağı üretmesi nedeniyle bu ürünlerin üretim ve satışlarının durdurulmasına, internet sitesinden kaldırılmasına, bu ürünlerin içerisinde yer aldığı katalogların toplatılmasına, davalı tarafın bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara ve makinalara el konulması talebinin reddine, 22.027,79 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın tecavüzün ilk defa tespitine yönelik bilirkişi raporunun verildiği 12.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, hüküm özetinin ilanına, birleşen dosyadaki taleplerin kısmen kabulüne, davalı ... adına tescilli 2014/03593-2 tasarımın hükümsüzlüğüne, 2014/03593-1 sayılı tasarım hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Asıl ve birleşen davada davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporları arasında açık çelişkiler mevcut iken karar tesis edildiğini, davacının ıslah dilekçesine karşı zaman aşımı itirazında bulundukları halde mahkeme tarafından dikkate alınmadığını, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) haksız fiile ilişkin zamanaşımı süresinin 72 nci maddesi uyarınca 2 yıl olduğunu, fiilin öğrenilmesinden itibaren 2 yıllık zamanaşımının dolduğundan, ıslah edilen talepler yönünden zaman aşımı nedeniyle ret kararının verilmesinin gerektiğini, mahkemenin gerekçeli kararında davacı vekilince maddi tazminat miktarının öğrenildiği tarihin ikinci bilirkişi raporunun kendisine tebliğ tarihi olan 30.03.2018 olduğunu, davacı tarafın zarara sebebiyet vereni daha önce öğrenmişse de tazminat yükümlüsünü ikinci bilirkişi raporunun kendisine tebliğ tarihi olan 30.03.2018 tarihinde öğrendiğini belirtmişse de böylesi bir tespitin kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davacı yanın tazminat yükümlüsünü illa bir bilirkişi raporuyla öğrenmişse bu tarihin ikinci bilirkişi raporuyla değil, dosyada mevcut ilk bilirkişi raporu tarihi 08.02.2016 olacağını, dolayısıyla 2 yıllık zaman aşımı süresinin karar tarihi itibariyle sona erdiğini belirterek kararın kaldırılmasını, asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece davalının tecavüz tarihinin tam olarak tespit edilemediği gerekçesiyle tazminat hesabının, önceki raporlarda mevcut tüm çelişkileri gideren 11.02.2019 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak, davacının tasarımının ilan edildiği 01.05.2011 tarihi ile dava tarihi arasındaki dönem için yapılmasında bir isabetsizliğin bulunmadığı, her ne kadar açıkça istinaf itirazına konu edilmemişse de, bu noktada davalının üretimlerinin, 2014/03593-2 numaralı kendi tasarımına dayanması halinde, dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 554 sayılı KHK hükümleri uyarınca tecavüz oluşturmayacağı akla gelebilir ise de öncelikle davalının 2014/03593-2 numaralı tasarımının başvuru ve tescil tarihinin 12.05.2014 olduğu, buna karşılık 07.05.2014 tarihli keşifte dahi davalının, davacıya ait tasarıma tecavüz oluşturan ürünlerinin tespit edildiği, dolayısıyla 12.05.2014 tarihinden önce de davalının tecavüzünün ... bulunduğu, kaldı ki mahkemece aynı zamanda davalının anılan tasarımının hükümsüzlüğüne de karar verildiğinden ve 554 sayılı KHK'nın 45 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca kararın sonuçlarının geçmişe etkili doğacağından ve bu nedenle tasarım başvurusu veya tesciline hukuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan korumanın, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılacağından, esasen bu durumun sonuca bir etkisinin de olmayacağı, yine her ne kadar davacının 27.07.2018 tarihli ıslah talebine karşı, davalı vekilince süresinde zaman aşımı savunmasında bulunulmuşsa da 554 sayılı KHK.'nın 57 nci maddesi yollaması ile uyuşmazlığa uygulanması gereken 6098 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi uyarınca, davacının zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmemiş olması karşısında, mahkemece 04.03.2019 tarihli gerekçeli kararda belirtilen nedenlerle davalının zaman aşımı savunmasının reddedilmesinde de bir isabetsizliğin bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Asıl ve birleşen davada davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, giderilmesi, maddi ve manevi tazminatın tahsili, birleşen davada ise endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.554 sayılı KHK'nın 45 ... maddesinin birinci fıkrası, 52, 53 ve 57 ... maddeleri. 2.6098 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre asıl ve birleşen davada davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Asıl dava, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, giderilmesi, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkin olup bilirkişi raporunda tazminat hesaplaması yapılırken dava konusu endüstriyel tasarımın tescili için yapılan başvuru tarihinin dikkate alındığı anlaşılmıştır. Haksız eylem niteliğinde olan tasarıma tecavüzün varlığını ispat yükü davacı taraftadır. Davacı, tespit tarihinden önce tasarımına tecavüzün varlığını kanıtlar nitelikte dosyaya somut bir delil sunamamıştır. O halde tazminat hesaplamasında tespit tarihinin baz alınması gerekirken dava konusu endüstriyel tasarımın tescili için yapılan başvuru tarihinin esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalılar vekilinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davada davalılara iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.