Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/5246 · K. 2024/1266

11. Hukuk Dairesi         2022/5246 E.  ,  2024/1266 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2141 Esas, 2022/966Karar Avukat ... vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : HÜKÜM : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/22 E., 2021/186 K. Taraflar arasındaki patent hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması ve men'i davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 1990'lardan bu yana başta "patlayan ..." olmak üzere çeşitli şekerlerin üretim ve satışı alanında faaliyet gösterdiğini, davacının TR 2000 03000 B sayılı incelemeli patent belgesine sahip olduğunu, anılan patente konu buluşun "nötr karbondioksit gazı ile karıştırılıp içinde gaz baloncuklarının oluşumuna neden olan ve ağızda minik patlamalar meydana getiren ... ... üretiminde ... bir yöntem ve bu yöntemi gerçekleştirmeye yarayan reaktör" ile ilgili bulunduğunu ve geçmişte pek çok kuruluş tarafından taklit edilip bunların aleyhine açılan davaların kesin hüküm teşkil edecek şekilde davacı lehine sonuçlandığını, Adana'da yerleşik davalının da anılan patent konusu buluşu kullandığının ve bu yolla patlayan ... ürettiğinin öğrenildiğini, bunun üzerine Adana 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/5 D.İş sayılı dosyası kapsamında davalının fabrikasında keşfe gidildiğini, keşif esnasında davalının fabrikasında anılan patent konusu reaktöre benzer 12 adet reaktör bulunduğunu, bunların 10 tanesinin üretim hattında 2 tanesinin de demonte olarak beklediğinin saptandığını, keşif esnasında üretimin devam ettiğini görülmemiş ise de, yerlerde ayakkabılara yapışan şekerden ve ortamdaki yoğun kaynamış ... kokusundan mahalde reaktörlerde ısıtılmış şekerin basınç altında karbondioksit gazı verilerek işlendiğinin tespit edildiğini, davalının TR 2000 03000 B sayılı patente konu buluştaki yöntem ile bu yöntemi uygulayan reaktörleri taklit etmek ve taklit suretiyle meydana getirilen patlayan şekerleri ticari amaçla elde bulundurup satmak suretiyle 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (551 sayılı KHK) uyarınca davacının patentten ... haklarına tecavüz ettiğini, davalının patent hakkına tecavüz oluşturan eylemlerin aynı zamanda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) uyarınca haksız rekabet yarattığını, patent hakkına tecavüzün durdurulmasına, giderilmesine ve önlenmesine, haksız rekabetin tespitine, önlenmesine, haksız rekabet neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, hükmün ilanına, harç, masraf, vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; resmi patent fasikülünde TR 2000 03000 sayılı patentin toplam 9 adet istemi mevcut olup, bunların tamamı "reaktör" isimli ürüne ilişkin iken, davacının resmi patent istem setinde yer almayan ve usule ilişkin oldukları anlaşılan 10 ile 13 nolu istemler de dahil edilmiş bir istem set örneğine dayandığını, davacının sunduğu patent istem setinin Türk Patent ve Marka Kurumu'nda (TÜRKPATENT) resmi olarak tescil ettirilmiş istem seti olmadığını, TR 2000 03000 B sayılı patentin patlayan ... üretim yöntemini kapsamadığını, Adana 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/5 D.İş sayılı dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporundan TR 2000 3000 B sayılı patentin, 1,2,3,4,5,6,7 ve 9 nolu istemlerine bir tecavüzün bulunmadığının anlaşıldığını, 8 nolu istem yönünden ise taraf reaktörleri arasında ... ortak unsurun "kanatçıkların merkezde bulunan milin ... tarafına sabitlenmesi" olduğunu, ancak bahsi geçen kanatçıkların patente konu buluşta birden çok olduklarını, 8 nolu istem yönünden de herhangi bir ihlalin bulunmadığının açıkca anlaşılacağını, TR 2000 03000 B sayılı patentin 2-9 nolu istemlerinin tümünün l nolu bağımsız isteme bağımlı olduğundan, l nolu isteme tecavüz söz konusu olmayınca 2-9 nolu istemlere de tecavüzden bahsedilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya ait patentin biri bağımsız, 8 tanesi bir numaralı isteme bağımlı olmak üzere 9 tane istemi bulunduğu, bağımsız istemdeki unsurların çift cidarlı bir karıştırma mekanizması, reaktörün merkezinde aralarında soğutma suyunun devir ettirildiği yatay olarak birbirinin içine yerleştirilmiş iki döner şaft, şaftın eksenine açılı olarak yerleştirilen bir çok döner kanatçık ve kanatçıklarla aynı genişliğe sahip düz levha şeklinde ve reaktörün iç duvarına paralel olarak ve uçları reaktörün iç cidarına paralel olacak şekilde kıvrılmış döner şaftın üzerine yerleştirilmiş bir sıyırıcı olduğu, alınan bilirkişi raporları ile davalıya ait reaktörde yekpare çift cidarlı karıştırma mekanizmasının mevcut olduğu, döner şaftın da mevcut olduğu, ancak davalıya ait reaktördeki şaftın yekpare gövdeye sahip olduğu, şaftın içinde sıvı akışına imkan verecek bir kanal yapısının mevcut olmadığı, bu nedenle patentte yer ... şaftın yerine getirdiği ısı transferini yerine getiremeyeceği, davacının patentindeki birbirinin içine yerleştirilmiş iki döner şaft ile eşdeğer unsur sayılamayacağı, işlevlerinin farklı olduğu, patentte yer ... şaftın eksenine yatay olarak yerleştirilen bir çok kanatçığa ve kanatçıklarla aynı genişliğe sahip düz bir levha şeklinde ve reaktörün iç duvarına paralel olarak ve uçları reaktörün iç cidarına paralel olarak kıvrılmış döner şaftın üzerine yerleştirilmiş sıyırıcı unsurunun aynısının bulunmadığı, şaft yapısı üzerinde ... bir kanatçık bulunduğu, ancak bu parçanın hem karıştırma, hem de sıyırma işlevini yerine getirmesi nedeniyle patentteki unsurun eşdeğeri olduğunun tespit edildiği, 1 numaralı bağımsız istemde tarif edilen her iki reaktörün mil ve karıştırıcı yapılarının aynı olmadığı, üründe karıştırıcı milin ... olduğu, içinde ikinci bir mil bulunmadığı, soğutucu su devir ettirilmediği, reaktör gövdesinin arasında elektrikli ısıtıcı ile su sıcaklığının ... tutularak ve kontrol ettirilerek devir ettirildiği, bu yüzden yekpare gövdeden oluşan şaftın patentte yer ... birbirinin içine yerleştirilmiş iki döner şaft ile eşdeğer unsur olduğundan da söz edilemeyeceği, bağımsız istemdeki tüm unsurların davalıya ait üründe bulunmadığı ve diğer istemlerin bir numaralı isteme bağımlı istemler oldukları anlaşılmakla, davalı ürününün davacının tescilli patentinden kaynaklanan haklarını ihlal ve tecavüz etmediği, haksız rekabet yaratmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf kararı doğrultusunda daha önce rapor düzenleyen bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmasına rağmen, ek raporun ... raporun tekrarı nitelinde olduğunu ve BAM kararının gerekçesi olan "eşdeğerlik" prensibine konu itirazlarımızın açık bir şekilde değerlendirilmediğini, alınan bilirkişi raporunun kendi içinde de çelişkili olduğunu (kanatçık tanımı, birden fazla kanatçık mevcudiyeti, düz levha kısmının kanatçıklarla aynı genişliğe sahip olması bakımından patent belgesi ile eşdeğer görülmüştür denilmesine rağmen sonuç olarak tecavüzün bulunmadığı kanaatinin bildirilmesi), ek bilirkişi raporunda eşdeğerlik prensibine aykırı değerlendirmelerde bulunulduğunu, bir unsur esas itibariyle istemlerde talep edilen unsur ile aynı işlevi görüyor, bu işlevi aynı şekilde gerçekleştiriyor ve aynı sonucu ortaya çıkarıyor ise eşdeğer kabul edilmesi gerektiğini, talimat keşfi sırasında davalının keşfi ve bilirkişi incelemesini işlemez duruma getirdiğini, reaktörlerini patlayan ... üretimi sürecinde çalıştırmadığını, bunun yerine reaktörleri önce boş daha sonra da sıvı helva ürünü için çalıştırdığını ve kötüniyetli olduğunu, dosyaya sunulan makine mühendisi Emrah Taş teknik raporunun farklı sonuçlara ulaşması nedeniyle, bu uzman görüşü ile mahkemece alınan raporlar arasındaki çelişkinin ... bir bilirkişi heyetinden alınacak rapor ile giderilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya TR 2000 03000 B sayılı 05.11.1998 başvuru tarihli patentin "patlayan ... üretiminde ... bir yöntem buluş başlığı" ile tescil edildiği, patentin bir asıl, 8 adet 1 numaralı bağımsız isteme bağımlı istem olmak üzere dokuz adet isteminin mevcut olduğu, mahkemece aldırılan bilirkişi raporlarının gerekli teknik değerlendirmeleri içerdiği, Dairenin 28.01.2021 tarih ve 2018/914 E. , 2021/177 K. sayılı ilamında işaret edildiği şekilde ek bilirkişi incelemesinin yapılmış olduğu, raporda tarafların iddia - savunmalarının ve davacı tarafından sunulan uzman görüşünün (makine mühendisi Emrah Taş teknik raporunun) tartışılarak irdelendiği, raporların bir bütün olarak değerlendirildiğinde yeterli ve denetime elverişli oldukları gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, patent hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması ve men'i istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 83 üncü maddesi, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 89 uncu maddesinin beşinci fıkrası. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.