İçtihatYargıtay11. Hukuk Dairesi11.03.2024

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/5356 · K. 2024/1975

11. Hukuk Dairesi 2022/5356 E. , 2024/1975 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1179 Esas, 2022/494 Karar DAVALILAR : 1.... vekili Avukat ..., 2.Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 18.06.2018 HÜKÜM : Kısmen kabul İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/209 E., 2020/61 K. Taraflar arasındaki Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ve davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin aynı zamanda ticaret unvanının da bir parçasını teşkil eden APPLE kelime markası ile tanınmış elma şekli markaları bulunduğunu, dava konusu "Avolon" ibareli marka başvurusuna yaptıkları itirazlarının Markalar Diaresi Başkanlığı tarafından kabul edilerek başvurunun reddine karar verildiğini, bu karara karşı davalı başvuru sahibinin itirazının ise YİDK tarafından kabul edildiğini, oysa davaya konu marka başvurusunun esas “Avalon” ibaresi ile birlikte bu ibare içerisinde kullanılan ve müvekkilinin elma şekli markalarının taklit edilmesi suretiyle oluşturulduğunu, söz konusu elma şeklinin özellikle alt ve üst gövdelerinin ve başvuruda yer alan yaprak şeklinin müvekkiline ait elma şekli markasının birebir aynısı olduğunu, davalı başvurusunda yer alan yaprak şeklinin de aynen müvekkilinin markasında kullandığı gibi elma şeklinin üst kısmında sağa doğru asılı bir şekilde kullanıldığını, bu kullanımın müvekkili ile özdeşleştiğini, dava konusu başvuruda yer alan elma şeklinin alelade bir elma şekli olmadığını, konsept olarak tam anlamıyla müvekkilinin tanınmış elma şekli markalarının kopyalanması suretiyle oluşturulduğunu, başvuru sahibinin sıradan bir elma şeklini çok farklı biçimlerde kullanabilecekken müvekkiline ait sağa yatık asılı yaprak bulunan elma şeklini bilinçli olarak tercih ettiğini, davalının kötüniyetli olduğunu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki koşulların da bulunduğunu davaya konu başvurunun müvekkili markasının ayırt ediciliğine zarar vereceğini ve haksız yarar elde edeceğini ileri sürerek 2018-M-2882 sayılı YİDK kararının iptaline ve dava konusu marka başvurusunun tescil edilmesi halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu marka ile davacının markalarının benzer olduğu, zira davacı ile özdeşleşen elma figürünün grafik olarak aynısının/benzerinin davalı markasında kullanılmasının davacı markaları ile davalı başvurusu arasında iltibas ve seri marka imajı yarattığı, bu bağlamda markaların aynı/aynı tür veya benzer mal veya hizmetlerde kullanılmaları halinde halkın bu markalar arasında bağlantı kurmasının mümkün olduğu,“AVALON” markasını gören tüketicinin bu markayı, davacının “elma şekli”ni içeren markalarının serisi yahut yeni bir versiyonu sanabileceği, tüketicilerin bu bağlamda davacının elma şeklini esas alan yeni bir marka türettiğini yahut markanın kullanımı konusunda davalıya bir hak ve/veya lisans verildiğini düşünebileceği, marka sahibi işletmelerin ilişkilendirilmesinin de bağlantı kurma ihtimali kapsamında olduğu, davalı markasının kapsadığı 44/01 sınıf "Tıbbi hizmetler.", ve 44/02 sınıf "Güzellik bakımı hizmetleri. Türk hamamı hizmetleri, sauna ve buhar banyosu hizmetleri, masaj hizmetleri, spa hizmetleri (şifalı sular ile yapılan bakım hizmetleri).” hizmetleri yönünden taraf markaları arasında 6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin birinci fıkrası anlamında iltibas tehlikesinin bulunduğu, davacı markalarının “bilgisayar/cep telefonu ürünleri ve hizmetleri” üzerinde dava konusu başvuru tarihi itibariyle tanınmış marka olduğu, ancak dava konusu marka kapsamında yer alan 44/03 "Veterinerlik ve hayvan üretme, besicilik, nalbantlık ile ilgili hizmetler.", 44/04" Tarım, bahçecilik ve ormancılıkla ile ilgili hizmetler; peyzaj tasarımı hizmetleri." 44/05" İşyeri ve personel sağlığı ile ilgili danışmanlık hizmetleri” yönünden 6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki koşulların oluşmadığı, ayrıca kötü niyet iddiasının da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile YİDK'nın 13.04.2018 tarih 2018-M-2882 sayılı kararının davacının itirazının reddi yönünden kısmen 44/01 ve 44/02 hizmetler yönünden iptaline, (“44/01 Tıbbi hizmetler, 44/02 Güzellik bakımı hizmetleri. Türk hamamı hizmetleri, sauna ve buhar banyosu hizmetleri, masaj hizmetleri, spa hizmetleri (şifalı sular ile yapılan bakım hizmetleri).”, dava konusu markanın sayılan hizmetler yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, reddedilen hizmetler yönünden de 6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki maddesindeki koşulların gerçekleştiğini, müvekkiline ait tanınmış elma şekli markasının dava konusu markada aynen kullanıldığını, taraf markları arasında yüksek derecede benzerlik bulunduğunu, dava konusu markanın 44. sınıf hizmetlerde kullanılması halinde müvekkili markasının ayırt ediciliğini zedeleyeceğini ve markanın sulanmasına sebep olacağını, davalının müvekkili markasının tanınmışlığından haksız yarar sağlayacağını, ayrıca dava konusu başvurunun kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesinin kararının kısmen redde ilişkin kısmının kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir. 2. Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle, dava konusu marka ile davacının itirazına mesnet markaları arasında benzerlik bulunmadığını, her ne kadar dava konusu markada bulunan “elma şekli” ve davacıya ait markaların ayırt edici unsurunu oluşturan “kenarları ısırılmış elma şekli” belli ölçüde görsel ve kavramsal benzerlik taşısa da başvuru konusu işaretin “o” harfi elma şeklinde tertip edilmek suretiyle “avalon” biçiminde okunup algılanmak suretiyle tamamen farklı bir görsel ve sescil etki bırakan fantezi bir sözcük oluşturulduğunu, bu görsel ve sescil farklılığın markaların bütününde gerek okunuş ve gerekse görünüşte yeteri derecede farklılık yarattığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kısmen kabulüne ilişkin kısmının kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir. 3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkilinin dava konusu marka ile "türk hamamı ve sauna hizmeti " verdiğini, bunun dışında faaliyetinin bulunmadığını, davacının ise bu alanda faaliyetinin bulunmadığını, dolayısıyla hizmetlerin benzerliğinin söz konusu olmadığını, dava konusu "avolon" ibaresinin elma bahçesi anlamına geldiğini, dava konusu markada yer alan elma şeklinin bu anlama katkı sağlamak için kullanıldığını ayrıca elma şeklinin davacının tekelinde bulunmadığını, taraf markaları arasında benzerlik olmadığını, imaj transferinin mümkün bulunmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kısmen kabulüne ilişkin kısmının kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Avolon" ibareli başvuru ile davacının itirazına mesnet markaları arasında, davacı ile özdeşleşen ve tanınmış elma şeklinin grafik olarak ayırt edilemeycek derecede benzerinin dava konusu başvuruda yer almasından kaynaklı olarak, uyuşmazlık konusu olan 44. Sınıf "Tıbbi hizmetler, Güzellik bakımı hizmetleri. Türk hamamı hizmetleri, sauna ve buhar banyosu hizmetleri, masaj hizmetleri, spa hizmetleri (şifalı sular ile yapılan bakım hizmetleri).” yönünden 6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin birinci fıkrası anlamında ortalama alıcılar nezdinde bıraktıkları genel izlenim itibariyle ilişkilendirilme ihtimalini de içerecek şekilde iltibas tehlikesinin bulunduğu, bunun dışında kalan hizmetler yönünden ise böyle bir tehlikenin olmadığı, iltibas değerlendirmesinde marka kapsamları esas olduğundan, tarafların fiilen farklı sektörlerde faaliyet göstermelerinin sonuca bir etkisinin olmadığı, davacı markalarının "bilgisayar/ceep telefonu ürünleri ve hizmetleri" yönünden tanınmış oldukları, ancak dava konusu marka kapsamında davacı markalarının tescil kapsamlarından farklı olarak yer alan 44. Sınıf "Veterinerlik ve hayvan üretme, besicilik, nalbantlık ile ilgili hizmetler., Tarım, bahçecilik ve ormancılıkla ile ilgili hizmetler; peyzaj tasarımı hizmetleri., İşyeri ve personel sağlığı ile ilgili danışmanlık hizmetleri” nin, davacının tanınmış olduğu mal ve hizmetlerden oldukça farklı ve bu mal ve hizmetlerin birbirinden oldukça uzak olması sebebiyle başvuruda farklı olarak yer alan hizmetler yönünden 6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki koşulların oluşmadığı, kötü niyet iddiasının da ispatlanmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalılar vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle; istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, YİDK kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi. 3. Değerlendirme Dava, YİDK kararının iptali ve markanın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İtiraza mesnet markaların ve başvuru konusu markanın arasında 6769 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki şartların oluşmadığı ve kötü niyet iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne ve Bölge Adliye Mahkemesince de taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Somut olayda, davacının "WATCH+ŞEKİL" ibareli markaları ile başvuru konusu olan davalının "AVALON+ŞEKİL" ibareleri markasının arasında iltibas tehlikesinin değerlendirilmesinde markaların baskın unsurları da gözetilmek suretiyle üzerinde kullanılacağı ürünlerin ortalama tüketiciler nezdinde görsel, işitsel ve anlamsal olarak karışıklığa yol açıp açmayacağının önemle dikkate alınması gerekmektedir. İlk Derece Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda, tüketicilerin iki ibare arasında görsel anlamda bağlantı kurabileceğinden bahisle markalar arasında görsel bir benzerlik bulunduğu mütalaa olunmuş ise de davalı marka başvurusu Avolon'un Vikipedia'da büyük olasılıkla Kelt dilinde elma anlamına gelen "abal" sözcüğünden türediği, "Kral Arthur efsanesinde adı elmalarıyla meşhur efsanevi ada" şeklinde tanımlandığı belirtilmiştir. Bu açıklamalar ışığında; davalı ...'in söz konusu şekli neden seçtiğinin izahı anlaşılmakla, davalının marka tescilinin kötü niyetli olmadığı ve taraf markaları arasında birbiri ile karıştırılma ihtimaline yol açacak düzeyde görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunmadığı birlikte dikkate alınarak değerlendirildiğinde davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

K A R Ş I O Y

Dava, Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararının iptali ve tescil edilmesi halinde markanın hükümsüzlüğü istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesi (İDM)’nce yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne, Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) Hukuk Dairesi (HD)’nce de yazılı gerekçe ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Kararı davalılar temyiz etmiştir. Çoğunlukla ortaya çıkan uyuşmazlık, itiraza mesnet davacıya ait APPLE ibareli marka ve elma şekli + WATCH ibareli markaların, başvuru markası olan “AvalonSPA & WELLNESS” ibaresi ile benzer olup olmadıkları, ortalama tüketiciler nezdinde ilişkilendirme ihtimalide dahil karıştırma ihtimalinin söz konusu olup olamayacağı, buradan varılacak sonuca göre YİDK kararının iptali ile markanın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır. Tescil için başvurusu yapılan bir markanın tescil edilmiş veya daha önce tescil için başvurusu yapılmış bir marka ile aynı ya da benzer olması ve kapsadığı mal veya hizmetlerinde aynı ya da benzer olmasının ortalama tüketici nezdinde ilişkilendirme ihtimalide dahil karıştırılma ihtimalinin bulunması Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) madde (m) 6/1’de marka tescilinde nispi ret nedeni, SMK m. 25/1’de bir hükümsüzlük sebebi olarak düzenlenmiştir. Somut olayda itiraza mesnet davacının markaları Türkçe anlamı “elma” olan İngilizce “APPLE” kelimesi, ısırılmış ve yaprağı bulunan “elma şekli” ve “elma şekli” artı Türkçe anlamı saat olan “Watch” ibareli markalar, davalının başvuru markası ise “Avalon SPA & WELLNESS” ibaresinden oluşmaktadır. Ancak davalının başvuru markasının ikinci hecesinde yer alan “o” harfi yaprağı üzerinde tam bir elma şeklinde yazılmıştır. İtiraza mesnet markalar ile başvuru markası karşılaştırıldığında, itiraza mesnet markalarda asıl unsur “APPLE” kelimesi ile ısırılmış yapraklı elma şekli, davalı başvuru markasının ayırt edici asıl unsuru ise Kelt dilinde elma ve elma bahçesi anlamında olan ikinci hecesindeki “o” harfi elma şeklinde yazılan “Avalon” ibaresidir. Avalon ibaresinin anlamı Ülkemizde yaygın olarak bilinmese de elma anlamında olması ve ikinci hecesinde ki “o” harfinin elma şekli olduğu gözetildiğinde, başvuru markasının itiraza mesnet markaların serisi olarak ilgili tüketici kesimi tarafından algılanma ihtimali bulunmakta olup itiraza mesnet markalar ile başvuru markasının benzer olduğunun kabulünü gerektirmektedir. Diğer taraftan davacı markasının elektronik ürünlerde tanınmış olduğu gözetildiğinde, davalı başvuru markasının ikinci hecesindeki “o” harfi yerine alfabede ki “o” harfinin değil, elma şeklinin yerleştirilmesi davacı markasına yaklaşma ve onun tanınmışlığından yararlanma amacı bulunduğunu da göstermektedir.