IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığını ve artırılan talepler yönünden ıslah yapılarak eksik harcın tamamlandığını, dava dilekçesinde baskı tarihlerine yer verilmesinin, taleplerinin yalnızca bu baskılar ile sınırlı olduğu anlamına gelmeyip, davanın, isimleri belirtilen kitaplar nedeniyle ihlal edilen mali ve manevi haklar için açıldığını, diğer bir deyişle, taleplerinin “10. sınıf Fizik Konu Anlatımlı ve 11. sınıf Fizik Konu Anlatımlı isimli kitapların 2008 ve 2015 tarihli baskıları için olmayıp, bahsi geçen kitapların bu tarihlerden sonraki tüm baskılarına şamil olduğunu, hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
2. Davalı Şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından dava konusu kitapların eser sahibinin kendisi olduğu iddia edilmiş ve yerel mahkeme tarafından davacının eser sahibi olduğunun kabulü ile hüküm kurulmuş ise de söz konusu kitapların temelinin fizik zümre öğretmenleri tarafından hazırlanan ve 1997 yılında yayınlanan kitaba dayandığını, anılan kitabın yaşanılan müfredat değişikliklerine adapte edildiğini, dolayısıyla davacının eser sahibi olmadığını, bu yönde verilmiş emsal mahkeme kararlarının bulunduğunu, daha önceden ortaya konulmuş eser üzerinde sadece bir kısım düzeltme ve çizimlerden ibaret eklemeler yapılmasının en baştan bir eser yaratmak gibi değerlendirilemeyeceğini, davacının müvekkili Şirketin kurucusu ...’in 2015 yılında vefatının ardından 2008 yılı baskısını hiç bilmiyormuş ve yeni öğrenmiş gibi ve üstelik bu kitabı sanki sıfırdan yeni bir kitap meydana getirmiş gibi taleplerde bulunması açıkça kötü niyet olduğunu, mahkemece davacının kötü niyetinin gözardı edildiğini, aynı mahkemenin 2015/463 E. sayılı dosyasına konu kitapla iş bu davaya konu kitabın aynı olup, ufak tefek müfredat değişiklikleriyle sonraki tarihli baskısı olduğunu, aynı kitap hakkında iki tane mükerrer men, ref ve yasal olmayan 3 kat tazminat ile manevi tazminat taleplerini içeren derdest dava bulunduğu halde yerel mahkemenin her iki kitap içinde ayrı ayrı tazminata hükmettiğini, bilirkişiler tarafından yapılan tazminat hesaplarının da hiçbir veriye dayanmayan, objektif hiçbir yönü bulunmayan hesaplamalar olup bu şekilde bir hesaplama yönteminin bulunmadığını, takdir edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, davacının dilekçesinde 10. sınıf fizik kitabı için manevi tazminatı 2008 Kasım itibariyle işleyecek faizi ile talep etmesine rağmen taleple bağlılık ilkesini ihlal ederek Eylül 2008 tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı bulunduğunu, hem 3 kat tazminata hem de tecavüzün men ve refine karar verilmesinin de doğru olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2008 yılında diğer davalı şirkette fizik öğretmeni olarak çalışmaya başladığını, bu iş ilişkisinin 2017 yılına kadar devam ettiğini, iş ilişkisi içinde öğrencilere ders verildiğini ve öğrenciler için çeşitli sorular hazırlandığını, mevcut olan bazı yayınların değişen sisteme bağlı olarak incelendiğini, yeni sınav sistemine bağlı olarak mevcut kitaplara ilave bölümler yazıldığını, açıklanan bu hususların tamamının iş ilişkisi çerçevesinde yapıldığını, müvekkilinin adi yazılı olarak hazırladığı bu metinleri diğer davalı Şirkete teslim ettiğini, sonrasında bu metinlerin kullanılıp kullanılmadığı veya nerede kullanıldığı konusunda bir bilgi sahibi olmadığını, müvekkilinin herhangi bir sözleşme kapsamında bu işi gerçekleştirmediğini ve herhangi bir telif tazminatı almadığını ya da yeniden bir eser oluşturmadığını, dava konusu kitapların ne şekilde yayınlanacağı, kimlerin yazar olarak isimlerinin olacağı hususlarının diğer davalı tarafından belirlendiğini, kabul anlamına gelmemek üzere, bilirkişi raporlarında hesaplanan tazminat miktarının fahiş olduğunu, herhangi bir maddi veriye dayanmaksızın varsayımsal olarak hazırlanan raporun karara dayanak yapılmasının mümkün olmadığını, davacının söz konusu kitapların hak sahibi bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin sair istinaf itirazlarının yerinde olmadığı, İlk Derece Mahkemesince, dava dilekçesinde 10. sınıf fizik kitabının yalnızca 2008 tarihli baskısı yönünden talepte bulunulduğu, cevaba cevap dilekçesinde de bu yönden talebin genişletilmediği, 1. ek rapora itiraz dilekçesinde davacının talebini genişleterek, söz konusu kitabın diğer baskıları için de talepte bulunulduğu, bu yönden davanın ise ıslah edilmediği kabul edilerek, yalnızca 10. sınıf kitabının 2008 baskısı için telif tazminatı hüküm altına alınmıştır. Ancak, dava dilekçesinin üçüncü sayfasında, "...'in 10. Sınıf Fizik kitabı bakımından FSEK 22 ve 23. maddelerde yer alan çoğaltma ve yayma mali hakları ihlal edilmiştir." cümlesine yer verilmiş, 5. paragrafta ise "Dava konusu kitapların 2008 yılından beri basılıp satıldığı ve ayrıca öğrencilere dağıtıldığı basım tarihinden anlaşılmaktadır. Bu nedenle, varsayımsal sözleşme bedelinin hesaplanabilmesi için Kültür Bakanlığı’ndan anılan eser için toplamda bugüne kadar ne miktarda bandrol alındığının sorulması gerektiği düşünülmektedir." şeklinde açıklama yapıldığı, talep sonucu kısmında ise 10. sınıf fizik kitapları nedeniyle telif tazminatı talep edildiği, 6100 sayılı Kanun'un 141 inci maddesi uyarınca iddia ve savunmanın serbestçe değiştirilmesi ya da genişletilmesi mümkün olan cevaba cevap dilekçesinde de davacı tarafın, dava konusu eylemin 2008 tarihli baskıdan sonra da devam ettiğini, Kültür Bakanlığından sorulması halinde, kitabın sonraki baskılarının olup olmadığının anlaşılacağını, Kültür Bakanlığından sorulması halinde davalı eylemlerinin 2008 ve 2015 yıllarından sonra da temadi edip etmediğinin açıklığa kavuşacağını ileri sürdüğü, bu dilekçenin sonuç bölümünde ise açıkça, "2008 ve 2015 tarihli nüshalar ile tahkikat aşamasında ve Kültür ve Turizm Bakanlığı cevaplarına göre tespit edilebilecek yeni nüshalar yönünden ihtiyaç duyulduğu takdirde iddia ve savunmaların incelenmesi ve kıyaslama yapılıp, sonucuna göre üç kat telif tazminatının belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yaptırılmasının" talep edildiği, dava dilekçesi ile davacının cevaba cevap dilekçesinin içeriği gözetildiğinde, İlk Derece Mahkemesinin kabulünün aksine dava konusunun yalnızca 10. Sınıf Fizik kitabının 2008 baskısı değil, söz konusu kitabın, başka davalara konu olmayan 2008, 2010, 2012, 2013 ve 2014 yılı baskıları olduğu kanaatine varıldığı, davacının söz konusu baskılar nedenyle 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca tazminat talep edebileceğinin kabul edildiği, dosyada mevcut bulunan ve hüküm kurmaya elverişli görülen 20.06.2019 tarihli ek bilirkişi raporunda, davacının 10. sınıf Fizik kitabının 2008 baskısı nedeniyle 8.279,00 TL, 2010 baskısı nedeniyle 172.822,00 TL, 2012 baskısı nedeniyle 31.108,00 TL, 2013 baskısı nedeniyle 31.108,00 TL ve 2014 baskısı nedeniyle 15.554,00 TL telif ücreti isteyebileceğinin açıklandığı, söz konusu rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli görüldüğünden, davacının bu miktarlarda telif tazminatı talep edebileceği, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca anılan bu meblağların üç katının 2008 basımı için 24.837,00 TL, 2010 basımı için 518.466,00 TL, 2012 basımı için 93.324,00 TL, 2013 basımı için 93.324,00 TL ve 2014 basımı için 46.662,00 TL'ye tekabül ettiği anlaşıldığından, bu miktarlar hüküm altına alındığı, davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazı haklı görüldüğü, 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin birinci fıkrasında, manevi hakları haleldar edilen kişinin, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabileceğinin düzenlendiği, 22.06.1966 tarihli 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde de takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel durum ve koşulların açıkça gösterildiği, bunlar her somut olaya göre değişebileceğinden, hakimin bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri karar yerinde objektif bir biçimde göstermesi gerektiği ve bu taktir hakkını hukuka ve hakkaniyete uygun olarak kullanması gerektiği, somut olayda, davaya konu kitapların niteliği, ihlalin boyutu, yapılan baskı sayıları ve ihlal edilen manevi haklar gözetildiğinde, mahkemece hükmedilen manevi tazminatın somut olayın özelliklerine uygun olmadığı, daha uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, 10. sınıf kitabı yönünden 15.000,00 TL, 11. sınıf kitabı yönünden ise 10.000,00 TL manevi tazminatın uygun bir miktar olduğu takdir edilerek manevi tazminat davasının bu miktarlar üzerinden kabulüne karar vermek gerektiği, davacı vekilinin istinaf başvurusunun bu yönden de yerinde bulunduğu, dava dilekçesinin netice-i talep kısmının 2 numaralı bendinde, açıkça ve yalnızca 10. sınıf Fizik kitapları nedeniyle 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı Şirketten tahsili talep edildiği, 11. sınıf Fizik kitabı yönünden ise maddi tazminat talep edilmediği gibi davalı ... yönünden de bir maddi tazminat talebi bulunmadığı, davacı vekilinin 18.07.2019 tarihli bedel artırım dilekçesinde de, yine yalnızca davalı Şirketten maddi tazminat talep edilmiş olup, her ne kadar bu dilekçede talep 10. sınıf Fizik kitabı ile sınırlandırılmamışsa da, anılan dilekçe bedel artırım dilekçesi olduğundan ve ıslah dilekçesi niteliği taşımadığından, dava dilekçesindeki talebin değişikliği sonucuna yol açmayacağı, diğer bir deyişle, dava dilekçesinde yalnızca 10. sınıf Fizik kitabı yönünden maddi tazminat istenmiş olup, 11. sınıf Fizik kitabı yönünden talep edilen bir maddi tazminat bulunmadığı, bu durumda, mahkemece, taleple bağlı kalınarak yalnızca 10. sınıf Fizik kitabı yönünden ve davalı Şirket hakkında maddi tazminat hükmü kurulması gerekirken, taleple bağlılık ilkesine aykırı olacak biçimde 11. sınıf Fizik kitabı yönünden de telif tazminatına hükmedilmesinin doğru görülmediği, davalı vekillerinin istinafı üzerine bu husus resen gözetildiği ve taleple bağlı biçimde hüküm kurulduğu, öte yandan, davacı tarafça yalnızca 2008 yılından itibaren maddi tazminata faiz işletilmesi talep edilmiş olmasına rağmen mahkemece sebebi de belirtilmeksizin Eylül 2008'den itibaren faize hükmedilmesi ve yine manevi tazminat yönünden de talep aşılarak Kasım ayı yerine Eylül ayından itibaren faiz işletilmesinin de doğru olmamış, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 91 inci maddesinin ikinci fıkrası da gözetilerek davacı talebinden yılın son gününün anlaşılması gerektiğinin değerlendirildiği ve bu yönden de davalı Şirket vekilinin istinaf itirazının haklı bulunduğu, her ne kadar davacı tarafça 2008 yılından itibaren faiz talep edilmiş ise de dava konusu kitapların tam basım tarihleri tespit edilemediğinden, her bir basım yılının son gününden itibaren hüküm altına alınan tazminata faiz işletildiği, tecavüzün tespiti ve 5846 sayılı Kanun'un 67 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tecavüzün refi ile 11. sınıf kitapların toplatılması talepleri yönünden mahkemece açık bir hüküm kurulmamasına karşın bu taleplerin davanın reddi kapsamında kalması ve davacı yanca bu yönden istinaf kanun yoluna başvurulmaması karşısında bu yönlerden davanın reddine dair hüküm kurulduğu, vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden taraflarca bir istinaf itirazı ileri sürülmediğinden, bu yönlerden İlk Derece Mahkemesi ile aynı şekilde karar verildiği gerekçesiyle başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca 10. sınıf Fizik Konu anlatımlı adlı kitabın 2008 basımı için 24.837,00 TL telif tazminatının 31.12.2008 tarihinden, 2010 basımı için 518.466,00 TL telif tazminatının 31.12.2010 tarihinden, 2012 basımı için 93.324,00 TL telif tazminatının 31.12.2012 tarihinden, 2013 basımı için 93.324,00 TL telif tazminatının 31.12.2013 tarihinden, 2014 basımı için 46.662,00 TL telif tazminatının 31.12.2014 tarihinden itibaren değişir oranlarda ticari faizi ile birlikte davalı Şirketten tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, davacının manevi haklarının ihlali nedeniyle 10. sınıf Fizik Kitabı yönünden 15.000,00 TL manevi tazminatın 30.11.2008 tarihinden itibaren işleyecek değişir oranlarda ticari faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile davacıya verilmesine, davacının manevi haklarının ihlali nedeniyle 11. sınıf Fizik Kitabı yönünden 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek değişir oranlarda ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine, 5846 sayılı Kanun'un 67 inci maddesi uyarınca tecavüzün tespiti ve refi ile dava konusu kitapların toplatılması talebinin reddine, zikredilen Kanun'un 69 uncu maddesi kapsamında davalıların muhtemel tecavüzünün menine karar verilmiştir.
