Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/6707 · K. 2023/7782

11. Hukuk Dairesi         2022/6707 E.  ,  2023/7782 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1728 E., 2022/1116 K. DAVACILAR : 1.... 2.... vekilleri Avukat ... DAVA TARİHİ : HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2011/133 E., 2019/82 K. Taraflar arasındaki endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, men'i ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 26.12.2023 günü hazır bulunan davacılar vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...’ın 2010/02725 sayılı endüstriyel tasarım tesciline konu koltuk ürünlerinin tasarımcısı olduğunu, diğer müvekkili ...’ın ise bu tasarımların lisans sahibi bulunduğunu, müvekkillerinin Ankara-Siteler’de Başaran Mobilya adı altında faaliyette bulunduklarını, davalı tarafından müvekkilinin tescilli tasarımlarının kopyalandığının, üretim, depolama ve satışının yapıldığının İnegöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/24 D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, yapılan görüşmelerde davalının dava konusu tasarımların lisans hakkını almak istediğini belirttiğini, ancak müvekkilini oyalayarak bu süreçte üretim ve satış faaliyetlerine devam ettiğini, lisans alma girişiminde bulunmadığı gibi, kötüniyetle dava açarak müvekkili ...’a ait tasarım tescilinin iptalini istediğini, söz konusu davanın Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2011/80 E. sayılı dosyası üzerinden görüldüğünü ileri sürerek, tecavüz mahsulü ürünlere ve üretimde kullanılan araçlara el konularak imhasına, tecavüzün tamamen ortadan kaldırılmasına ve haksız rekabetin önlenmesine, davalının tasarımı kopyalayarak haksız ürettiği koltukları satarak elde ettiği gelir için şimdilik 100.000,00 TL’nin, davalının tasarımı kopyalayarak haksız üretip ucuza sattığı koltuklar nedeniyle davacıların uğradığı maddi zararların tazmini için şimdilik 50.000,00 TL’nin, davalının tasarımı kopyalayarak haksız ürettiği koltuklar nedeniyle davacıların uğradığı manevi zararların tazmini için 50.000,00 TL’nin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yerinde olmadığını, müvekkili tarafından açılan hükümsüzlük davasının sonucunun beklenmesinin gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 2010/02725 sayılı üç adet koltuk tasarımının davacı ... adına 12.05.2010 tarihinde tescil edildiği, davacılar arasında noterden akdedilen 20.01.2011 tarihli lisans sözleşmesinin, Resmi Endüstriyel Tasarım Siciline kayıtlı olmadığı, öte yandan söz konusu lisans sözleşmesinde, lisans verenin tasarımı kullanma ve üçüncü kişilere lisans verme hakkı saklı tutulduğundan, davacı ... tarafından diğer davacı ...’a verilen lisansın inhisari nitelikte olmadığı, basit lisans olduğu, dava konusu 2010/02725-3 sıra numaralı davacı tasarımı ile davalıya ait değişik iş dosyasında yer ... ürün fotoğrafları karşılaştırıldığında malzeme, ölçü, biçim, renk, çizgi ve form bakımından aynı olduğu, bu durumun genel izlenim bakımından belirgin benzerlik yarattığı ve davalı eyleminin anılan tasarım tescilinden kaynaklanan hakları ihlal ettiği, 2010/2725-1 ve 2010/2725-2 sıra numaralı tasarımlar ile ilgili herhangi bir tecavüzün olmadığı, davalının faturalarında ürün adı ile ifade edilen KAREN, NAPOLİ, HARMONY, COMA, ARNO, PARİS, SAMYELİ, EMPOLİ, BARİ, ANGEL, KAPİTONE, MİLAN ve CHESTER isimli 13 çeşit koltuk emtiasının bulunduğu, dosyada aksi yönde bir delil olmadığından, “koltuk takımı, tekli koltuk” vb. şekillerde belirtilen ürünlerin, bu 13 üründen birine ait olduğu değerlendirilerek, davalının kâr miktarının ürettiği 13 çeşit ürüne bölünerek, ürün başına kâr miktarı belirlenmesi yoluna gidildiği, davacı vekilinin davalı tarafından dosyaya sunulan 2 klasör halindeki faturaların tazminat hesabına esas alınması gerektiği yönünde beyanda bulunmuş ise de, sunulan faturaların yalnızca tekli koltuk üretimine ilişkin olmadığı, farklı koltuk tasarımları, üçlü koltuk veya berjer koltuk çeşitleri gibi koltuk çeşitleri ile ilgili olduğu, oysa davacının tecavüzüne konu tasarımının yalnızca tekli koltuk tasarımı olduğu, ayrıca tecavüz tarihi (tespit tarihi) ile dava tarihi arasındaki süre de göz önünde bulundurulduğunda, davalı tarafından üretilen tüm koltuk çeşitlerinin bu 8 aylık süre kapsamında yapılmasının da mümkün olmadığı, davalının mobilya üreticisi olduğundan, yalnızca bir ... tasarımla ilgili tekli koltuk ürettiği düşüncesinin de hayatın olağan akışına uygun bulunmadığı, sunulan faturaların davalı tarafından üretilen tüm koltuk çeşitleri ile ilgili olması nedeniyle yalnızca davacı tasarımına tecavüz eden tekli koltuk tasarımına ait olduğunun kabul edildiği, davacının lisans bedeli ile ilgili tazminat talebi yönünden tam bir hesap yapılması mümkün olmadığından, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci madde kapsamında bilirkişilerce tazminat ile ilgili inceleme yapıldığı gerekçesiyle davacılardan ... tarafından açılan davanın, basit lisans sahibi olması nedeniyle 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (554 sayılı KHK) 41 ... maddesinin sekizinci fıkrası gereğince dava açma hakkı bulunmadığından reddine, davacı ... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile davalının üretip ticarete konu ettiği tekli koltuk ürününün biçiminin davacının tescilli tasarımdan ... haklarına tecavüz teşkil etmesi ve haksız rekabet yaratması nedeniyle tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin men ve refine, tasarıma tecavüz nedeniyle 4.022,09 TL maddi ve 8.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren değişir oranlarda ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece 26.02.2013 ve 07.05.2013 tarihli ara kararlar ile davalı yana "25.01.2011-26.08.2011 tarihleri arasındaki dönemde tasarım hakkı müvekkile ait 2010/02725-3 sıra numaralı tasarıma konu ürüne ait davalı tarafça tanzim edilmiş tüm satış faturalarının ibrazı" için süre verildiğine ve davalı yanca söz konusu ara kararların ifasına ilişkin olarak bir kısım faturaların dosyaya sunulduğuna göre, davalının ara kararın ifasına ilişkin olarak sunduğu faturaların tamamının anılan ürüne ait olduğunun kabulünün zorunlu bulunduğunu, aksini ispat yükümlülüğünün faturaların tamamının anılan ürüne ait faturalar olmadığını iddia eden davalıda olduğunu, davalının ispat yükümlülüğünü yerine getiremediğini, kaldı ki davalı yanın tüm bu faturaları anılan ürüne ait diyerek dosyaya sunduğunu, buna rağmen davalı tarafından satışı yapılan ve 13 farklı koltuk takımı türünden hepsinin eşit oranda ... gibi hesaplanmasının hatalı olduğunu, tasarıma etkinin yanlış hesaplandığını, maddi tazminatın "yoksun kalınan kazanç + fiilî kaybın değeri" olduğu halde, maddi tazminat hesaplamasına esas olmak üzere fiilî kaybın değerinin hesaplanmadığını, tasarım tescili tarihinin 2010 yılı olduğu halde, davalının 2010 yılına ait tüm faturaları sunmadığı bir aşamada yapılan bilirkişi kurulu incelemelerinin eksik incelemeye dayalı olduğunu, davalı yanca yapılan satışın ancak %60'lık oranına isabet eden tutarının müvekkilince satılabileceği ve lisans bedelinin net satışların %10'u olduğu yönündeki değerlendirmelerin de somut, denetime elverişli gerekçeden yoksun bulunduğunu, yine 1 çeşit koltuk takımı içerisinde tecavüze konu tasarıma ait ürünün oranının %50'ye denk geldiğinden bahisle toplam fatura bedelinin 9'a bölünmesiyle elde edilen tutarın %50'sinin tecavüze konu tasarıma ait ürün bedeli olduğundan bahsedilmesinin de hatalı bulunduğunu, davacılardan ...'ın basit lisans sahibi olması nedeniyle 554 sayılı KHK'nın 41 ... maddesinin sekizinci fıkrası gereğince dava açma hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın usûlden reddedilmesinin de hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, zira ...'ın basit lisans sahibi olmadığını, lisans sözleşmesi ile bütün üretimleri kendisinin yaptığını, zarar görenin ...'ın kendi şirketi olduğunu, ...'ın sahip olduğu lisans sözleşmesinin başka bir şirket ile tekrarlanmadığını, ... lisans sahibinin müvekkili bulunduğunu ileri sürerek, Yerel Mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni ve ref'ine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı gibi, esasen davacılar vekili tarafından bu hususlarda bir istinaf talebinde de bulunulmadığı, Mahkemece emsal lisans bedeline göre hükmedilen maddi tazminat tutarının da davalının üretim çeşitliliği ve satış miktarları, tecavüz ve dava tarihi arasındaki dönem, iş yerinin bulunduğu coğrafi bölge, dava konusu tasarımın yaygın kullanılan ve orjinalliğinin düşük bulunması nedeniyle satışa etkisinin az olması gibi etkenler nazara alınarak takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, Mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarının da olayın şekli, tarafların sosyal ve ekonomik durumları nazara alındığında, hakkaniyete uygun bulunduğu, yine Mahkemece davacılardan ...'ın basit lisans sahibi olması nedeniyle dava açma hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın usûlden reddedilmesinin de yerinde olduğu gerekçesi ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; ek rapordaki hatalı değerlendirmelerin esas alındığını, davalıya verilen süre içerisinde sunulan tüm faturaların hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini, zira davalının faturaların tamamının dava konusu ürüne ilişkin olmadığı yönünde bir çekince koymadığını, aksini iddia eden davalının bunu ispat etmesi gerektiği, hesaplama tekniğinin hatalı olduğunu, fiili kayıpla ilgili hiçbir raporda değerlendirme yapılmadığını, tecavüz tarihinin yanlış değerlendirildiğini, müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarının nazara alınmadığını, ... yönünden davanın reddinin de kendisinin zarar gören şirket sahibi ... lisans sahibi kişi olması sebebiyle hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, men'i ve tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davacılardan ...'ın dava açma hakkının bulunup bulunmadığı ve tazminat hesabının doğru olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Davacılar vekili 02.05.2012 tarihli dilekçesi ile müvekkilinin yoksun kalınan kazancının 554 sayılı KHK'nın 52 nci maddesinin (c) bendi uyarınca hesaplanmasını talep etmiş olup anılan hükümde tasarımdan ... haklara tecavüz edenin, tasarımı bir lisans anlaşması ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeline göre hesaplama yapılacağı belirtilmiştir. 3.Davacılar vekili tarafından sunulan, davacılar arasında akdedilen 20.01.2011 tarihli lisans sözleşmesinde dahi beş yıllık lisans bedeli 1.000,00 TL olarak belirlenmiş olup davacılar vekilince tespit edilen lisans bedelinin düşük olduğuna dair itiraz yerinde görülmemiştir. 4. Öte yandan ıslah dilekçesinde alacağın ticari faiziyle tahsili istenmiştir. Taraflar arasındaki ilişkinin ticari iş olmasına göre davacı taraf talebinden uygulanacak olan temerrüt faizi cinsinin avans faizi olduğunun anlaşılacağı tabiidir. 5.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.