Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2022/6830 · K. 2023/5960

1. Hukuk Dairesi         2022/6830 E.  ,  2023/5960 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/286 E., 2022/595 K. HÜKÜM/KARAR: Kabul / Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ: Palu Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/29 E., 2020/294 K. Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiş olmakla; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı ... vekili dava dilekçesinde; kadastro çalışmaları sırasında dava konusu 116 ada 6, 117 ada 6, 120 ada 78, 129 ada 3 ve 143 ada 6 parsel sayılı taşınmazların ... Bey oğlu ...er Bey Vakfı adına tespit ve tescil edildiğini, oysa taşınmazların irsen intikal ve taksim suretiyle müvekkiline kaldığını, eklemeli şekilde 30 yılı aşkın zamandır müvekkili tarafından malik sıfatıyla nizasız ve fasılasız olarak zilyet edildiğini, kadastro tespiti sırasında uygulanan vergi kaydının taşınmazları kapsamadığını, davalı vakfın hayrat vakfı niteliğinde olmayıp taşınmazlarda 1967 yılına kadar zilyetlikle iktisap koşullarının müvekkili lehine oluştuğunu, vakfın zilyetliğinin de bulunmadığını ileri sürerek taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... Bey oğlu ...er Bey Vakfı mütevellisi ... cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazların bulunduğu ...lçesinin tamamının vakıf malı olduğunu, 1958 yılında bölgede yapılan toprak tevzi çalışmaları sonucunda 1505 dönüm yerin vakıf adına tespit edildiğini ancak istimlak bedelinin bugüne kadar vakfa veya vakıf evlatlarına ödenmediğini, kadastro tespiti sırasında uygulanan vergi kaydının taşınmazları kapsadığını, Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından 1993 yılında köyde yapılan istimlak çalışmaları sırasında kamulaştırma bedelinin vakfa ödendiğini, bunun da taşınmazların vakfa ait olduğunu gösterdiğini, davacı ve diğerlerinin taşınmazlardaki kullanımının malik sıfatıyla olmadığını, kaldı ki vakıf mallarının zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazların vakfiye kapsamında kaldığını, bu nedenle zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini, kadastro tespiti sırasında uygulanan vergi kaydının taşınmazları kapsadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı vakfın ... Bin ... Vakfı olup 743 sayılı Kanun’dan önce kurulduğu, 2762 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 1 inci maddesi gereğince mazbut vakıflardan olan vakfın herhangi bir hayrat niteliğinin kalmamış olduğu, uyuşmazlık konusu taşınmazlar akar mal niteliğinde olup vakıfname kapsamında kalıyor olsa dahi, 2762 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 8 inci ve 41 inci maddeleri gereğince vakıfların yalnızca hayrat mal niteliğindeki taşınmazlarının zilyetlikle iktisap yasağına tabi olduğu, hayrat malları dışındaki vakıf mallarının zilyetlikle iktisabına engel bulunmadığı, 743 sayılı Kanun’a 903 sayılı Kanun ile 1967 yılında eklenen 81/B maddesinin yürürlük tarihinden önce, hayrat mal niteliğinde olmayan dava konusu taşınmazlarda davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu, kaldı ki 743 sayılı Kanun’dan önce kurulmuş olan dava konusu vakfa 743 sayılı Kanun’un 81/B maddesinin uygulanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece yapılan yargılama sonunda verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazların davalı vakfın vakfiyesinin kapsamında kaldığını, bu nitelikteki taşınmazların zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini, taşınmazların bulunduğu yerde yapılmış olan toprak tevzi çalışmalarına ilişkin evrakın dosya arasına alınıp incelenmediğini, davacının taşınmazlarda yalnızca işgalci olduğunu ileri sürerek istinaf taleplerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya kapsamına, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerekçeye, mevcut delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, her ne kadar ... Bey oğlu ...er Bey Vakfının niteliğine dair Mahkeme tarafından bilirkişi incelemesi yaptırılmamış ve vakfiye kapsamı tayin edilmemiş ise de, gerek dosya içerisindeki Vakıflar Genel Müdürlüğünün yazı cevabına, gerekse aynı Vakıf ile ilgili olarak Yargıtay denetiminden geçmiş pek çok emsal dosya bulunmasına, bu itibarla adı geçen Vakfın doğrudan doğruya hayrat vakıflardan olmayıp İcare-i Vahideli akarından istifade olunan mülhak, sahih, zürri bir vakıf olduğunun hükmen kabul edilmiş olmasına vakfedilmiş malları doğrudan hayrat mal olmadığından kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla kazanılabilecek nitelikte bulunmasına, vakıf mallarının zilyetlikle kazanımını yasaklayan ilk düzenleme olan 903 sayılı Kanun’un yürürlüğünden önce 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 üncü maddesindeki şartların davacı yararına oluştuğunun anlaşılmasına göre davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının dava konusu taşınmazlarda malik sıfatıyla zilyet olduğunu ispat edemediğini, kadastro tespiti sırasında uygulanan vergi kaydının taşınmazları kapsadığını, Toprak Tevzi Komisyonunun çalışmalarına ilişkin evrakın dosya arasına alınıp yöntemince incelenmediğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14 üncü maddesi; mülga 2762 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 1, 8 ve 41 inci maddeleri; 903 sayılı Kanun ile 13.07.1967 tarihinde mülga 743 sayılı ... Kanunu Medenisine eklenen 81/B maddesi 3. Değerlendirme 1. Kadastro çalışmaları sonucunda Elazığ ili, ...lçesi, ...Mahallesi çalışma alanında bulunan dava konusu 116 ada 6 parsel sayılı 2.502,98 metrekare, 117 ada 6 parsel sayılı 2.663,08 metrekare, 129 ada 3 parsel sayılı 569,98 metrekare ve 143 ada 6 parsel sayılı 237,34 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, kadastro tutanağının beyanlar hanesine ayrı ayrı taşınmazların ... oğlu ...’un kullanımında olduğu şerhi yazılarak, vergi kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... Bey oğlu ...er Bey Vakfı adına tespit ve tescil edilmiş; uygulama kadastrosu sonucunda 116 ada 6 parsel sayılı taşınmaz, aynı ada-parsel numarasıyla ve 2.416,81 metrekare yüzölçümlü olarak, 117 ada 6 parsel sayılı taşınmaz, aynı ada-parsel numarasıyla ve 2.719,64 metrekare yüzölçümlü olarak, 129 ada 3 parsel sayılı taşınmaz, aynı ada-parsel numarasıyla ve 486,87 metrekare yüzölçümlü olarak, 143 ada 6 parsel sayılı taşınmaz, aynı ada-parsel numarasıyla ve 339,95 metrekare yüzölçümlü olarak tespit ve tescil edilmiştir. Aynı çalışma alanında bulunan dava konusu 120 ada 78 parsel sayılı 2.754,91 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, vergi kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... Bey oğlu ...er Bey Vakfı adına tespit ve hükmen tescil edilmiş; taşınmaz uygulama kadastrosu sonucunda 153 ada 78 parsel numarasıyla ve 2.775,49 metrekare yüzölçümlü olarak tespit ve tescil edilmiştir. 2. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 3. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebepler, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. SONUÇ Açıklanan sebeplerle; Vakıflar Bölge Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı onama harcının, fazladan alınan peşin harçtan mahsubu ile bakiye 2.096,15 TL'nin istek halinde temyiz edene iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.10.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.