İçtihatYargıtay11. Hukuk Dairesi02.05.2024

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/7293 · K. 2024/3453

11. Hukuk Dairesi 2022/7293 E. , 2024/3453 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1363 Esas, 2022/1431 Karar HÜKÜM : Kabul İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2017/474 E., 2019/1130 K. Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı ile 24.03.2015 tarihli bayilik sözleşmesi imzalamak suretiyle davalıya 2 yıl bayilik hakkı tesis ettiğini, imzalanan taahhütname uyarınca 1000 m3 motorin, 5 ton madeni yağı şirketten alıp satmayı davalı yanın kabul ve taahhüt ettiğini ancak taahhüde uyulmadığını, 116,415,95 TL cezai şart alacağının tahakkuk ettiğinin tespit edildiğini ve bayiye Üsküdar 25. Noterliği'nin ihtarnamesi keşide edilerek sözleşme ihlali anlamına gelen ihtarnameden itibaren 7 gün içinde tahakkuk eden cezai şart bedelini ödemesi, aksi halde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, bayilik sözleşmesinin ikinci taahhüt periyodu olan 24.03.2016-24.03.2017 döneminde davalının müvekkilinden 404.204 litre eksik alım yaptığını, buna karşılık 85.153,65 TL cezai şart alacağının doğduğunu beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 42.000,00 TL'lik kısmının işleyecek %7 akdi faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve davacı vekili katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, mahkemece verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın kaldırılarak yeniden yargılama yapılması suretiyle davanın reddine dair karar verilmesini, ikinci yıla ilişkin olarak cezai şart talep edilmesinin mümkün olduğuna karar vermiş olsa da, bunun taraflarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığını, söz konusu hüküm haksız olup, usul ve yasaya da aykırılık teşkil etmekte olduğunu, eğer sözleşme devam ediyor olsaydı ve sonraki dönemler için de sözleşmenin gereği yerine getirilmek suretiyle mal alım ve tedarik işlemi devam etmiş olsaydı, davacı yanın 24.03.2015-24.03.2016 döneminde olduğu gibi cezai şarta ilişkin olarak ihtirazı kayıt koymaksızın tedarike devam edeceğini, davacı yanın kuvvetle muhtemel bir şekilde bu durumu aynı tarzda gelecek dönemler için de devam ettireceğini, sözleşme kapsamında taraflar arasındaki hukuki ilişki devam etmekteyken davacı yanın hiçbir şekilde ne yazılı ne de sözlü olarak müvekkiline cezai şart konusunda herhangi bir bildirimde bulunmadığını, sözleşmenin devam etmemesi sonucunda mal alımının müvekkili tarafından durdurulmasına müteakip davacı yanın birden cezai şart talep etmek yoluna başvurduğunu, ayrıca mahkeme aksi kanaatte olsa bile, yerel mahkemenin cezai şarta ilişkin olarak hak ve nefaset kuralları gereğince en yüksek oranda indirim yapması gerektiğini, davacı yana kıyasen iktisadi ve ticari olarak güçsüz konumda olup, onun için huzurdaki davaya konu miktarların müvekkilinin iktisadi hayatının geleceğini etkileyecek rakamlar olduğunu, bu durumun dahi hak ve nefaset kuralları kapsamında indirimin gereği olduğunu, belirterek istinaf talebinde bulunmuştur. 2.Davacı vekili katılma yolu ile istinaf dilekçesi ile; Yerel Mahkemenin gerekçeli kararının içeriğinde yer alan müvekkili şirketin 24.03.2015-24.03.2016 dönemi yönünden davalının taahhütlerini yerine getirmediği sabit olmakla birlikte, bu dönem yönünden herhangi bir ihtar çekilmediği ve ihtirazı kayıt koymadan ifaya devam edilmiş olduğundan bu dönem yönünden cezai şart talep edilemeyeceği yönündeki tespit ve değerlendirmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin bayilik sözleşmesinin 1. taahhüt periyodu olan 24.03.2015-24.03.2016 döneminde davalı bayiye eksik ürün alımı nedeniyle keşide etmiş olduğunu, 13.06.2016 tarihli ihtarnamesinin Yargıtay’ın aradığı anlamda tonaj ihlalini bildirir ihtar niteliğinde olduğunu, sözleşmenin zaten iki yıllık olduğunu, ilk yılın bitiminden sonra tonaj ihlali ihtarını içerir ihtarnamenin davalıya ayrıntılarıyla keşide edildiğini, ikinci yıl için de işbu davanın açıldığını, müvekkilinin birinci ve ikinci taahhüt dönemi yönünden cezai şarta talep hakkı olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/4518 E., 2022/547 K. sayılı emsal ilamı da nazara alınarak, davacı dağıtım şirketinin taahhütnamede, bayilik sözleşmesinin yürürlükte kaldığı süre içinde, asgari alım taahhüdünün yerine getirilmemesi halinde cezai şart isteme hakkını saklı tutmuş olduğu, ayrıca taahhütname ile davalının cezai şart bedelini davacının talep ettiği zamanda ödemeyi taahhüt ettiği, davacı tarafından davalıya birinci sözleşme dönemi için 13.06.2016 tarihli Noter ihtarnamesi gönderilmek suretiyle, bu döneme ilişkin cezai şart bedelinin talep edilmiş olduğu, talimatla alınan bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere hesaplanan her iki döneme ilişkin cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına sebep olmayacağı nazara alınarak birinci sözleşme dönemi için bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere 98.645,18 TL, ikinci sözleşme dönemi için ise dava dilekçesi ile talep edilen 85.153,65 TL olmak üzere toplam 183.798,83 TL cezai şart bedelinin talep edebileceğinin kabulü gerekçesi ile taleple bağlı kalınarak 42.000,00 TL yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, gerekçede yalnızca ikinci sözleşme dönemi yönünden ve dava dilekçesindeki talepten fazla olarak 98.321,89 TL cezai şartın talep edilebileceğinin kabulü usul ve yasaya aykırıdır. Bu kapsamda davalı tarafın sözleşmeden önceki yıllara dair değerlendirme yapılması ve talep edilen cezai şartın fahiş olması nedeniyle indirilmesi gerektiğine dair tüm istinaf sebeplerinin reddine, davacı tarafın kararın gerekçesine dair istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/7293 · K. 2024/3453

I. DAVA

II. CEVAP

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

IV. İSTİNAF

V. TEMYİZ

VI. KARAR