Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2022/7438 · K. 2024/1291

11. Hukuk Dairesi         2022/7438 E.  ,  2024/1291 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/590 Esas, 2022/1282 Karar BİRLEŞEN DAVADA DAVALI : Çanakkale Liman İşletmesi San.ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Çanakkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/329 E., 2018/359 K. BİRLEŞEN DAVA : Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/485 E. DAVA TARİHİ : 14.12.2017 Taraflar arasındaki tespit ve terditle alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 20.02.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan asıl davada davalı birleşen davada davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili asıl ve birleşen davalarda dava dilekçelerinde, müvekkili şirketin Mavi Denizcilik San. ve Tic. A.Ş. olan ticaret unvanının 2006 yılında Geneday Denizcilik San.ve Tic. A.Ş. olarak değiştirildiğini, müvekkili şirket ile davalı Kolin İnşaat A.Ş. ve dava dışı Atlas Yapı San.Ltd. Şti.’nin kurdukları ortak girişimin 2003 yılında Çanakkale Limanı Tesisinin altyapı ve üstyapı tesislerinin inşaatı, işletilmesi ve sözleşme süresi sonunda idareye bedelsiz olarak devri için açılan ihaleyi kazandığını, bu kapsamda idare ile imzalanan sözleşme doğrultusunda sözleşme konusu işlerin gerçekleştirilmesi amacıyla kurulacak şirketin tescil ve ilanı ile sözleşmeye konu tesisin inşaatı ve işletilmesi konusundaki hak ve yükümlülüklerin bu şirkete devredileceğinin öngörüldüğünü, bu çerçevede Çanakkale Limanının üst yapılarının yapılması ve işletilmesi ile ilgili olarak kurulacak imtiyaz şirketinin hissedarları arasında “Hissedarlarlık Anlaşması”nın imzalandığını, dolayısıyla davalı Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'nin kurulmasından önce, bu şirketteki müstakbel payların sahipleri arasında akdedilen “Hissedarlar Anlaşması”'nda belirlendiğini, buna göre müvekkil şirketin şirketteki hisse oranının %15 olacağının ve şirkete koyacakları sermaye açısından "İşletmeci ortak" sıfatını taşıyacağının kararlaştırıldığını, buna karşılık davalı Kolin İnşaat A.Ş. ile dava dışı Atlas Yapı A.Ş.'nin, şirkete koyacakları sermaye açısından "Finansmancı Ortak" sıfatına haiz olacaklarının kararlaştırıldığını, müvekkilinin kurulacak Anonim Şirkete "işletmeci" olarak katkıda bulunacağını, sermaye olarak herhangi bir bedel ödemeyeceğini, davacı şirketin sermaye taahhüdü iki yıllık süre içinde elde edilecek şirket karından hissesine düşen miktar ile yani Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'den elde edeceği kar payları ile karşılanacağının ön sözleşmede belirlendiğini, Hissedarlar Anlaşması'ndan sonra 14.01.2004 tarihinde davalı Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'nin kurulup faaliyete geçtiğini, taraflar arasındaki 01.12.2004 tarihli anlaşma ile müvekkilinin %15 hisseye sahip olduğunu, ancak şirkette çoğunluk paya sahip davalı Kolin İnşaat A.Ş.'nin şirket sermayesini artırmak suretiyle müvekkili şirketin pay oranını küçültebileceği yönünde uyguladığı manevi baskının sonucu olarak, müvekkil şirket ile davalı Kolin İnşaat A.Ş. arasında akdedilen 01.12.2004 tarihli anlaşma ile müvekkil şirketin davalı Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'deki paylarının % 6'lık kısmının davalı Kolin İnşaat A.Ş.’ye bedelsiz olarak devredildiğini, bu hisse devri tarihi itibarıyla olaya 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) uygulanması gerektiğini, Hissedarlar Anlaşması hükümleriyle de sabit olduğu üzere işletmeci olan müvekkilinin herhangi bir nakdi sermaye koymadığını, müvekkilinin Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'ye koymayı taahhüt ettiği sermayenin karşılığı, şirketten olan kar payı alacakları ile ödeneceğinden, yani şirkete sermaye olarak "alacak" koyduğundan müvekkilinin şirkete koyduğu sermayenin ayni sermaye vasfında olduğunu, 6762 sayılı Kanun'un 404 üncü maddesi gereğince iki yıllık devir yasağı bulunduğundan pay devrinin mutlak butlanla sakat ve baştan itibaren hükümsüz olduğunu, müvekkilin Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş,'ye koyduğu sermayenin ayni sermaye değil, nakdi sermaye olduğuna kanaat getirildiği takdirde, müvekkili ile davalı Kolin İnşaat A.Ş. arasında akdedilen anlaşmalara göre, müvekkilin sermayesinin şirkettteki kar paylarından karşılanması gerektiğinden müvekkilin 01.12.2004 tarihinde davalıya devrettiği %6 ve 16.12.2011 tarihinde davalıya devrettiği %9 olmak üzere toplam %15 hissesinin devrin yapıldığı 16.12.2011 tarihi itibariyle gerçek (piyasa) değeri tespit edilmek suretiyle bulunacak tutardan, davalı şirketçe 16.12.2011 tarihli hisse devrine istinaden müvekkile ödenmesi kararlaştırılan tutardan mahsubundan sonra kalan hisse bedeli bakiyesinin müvekkile ödenmesi gerektiğini, ayrıca 16.12.2011 tarihli anlaşmaya istinaden, müvekkile ait payın değeri olarak tespit edilen 8.800.000,00 TL'den, müvekkilin apel borcu olduğundan bahisle 1.800.000,00 TL'nin mahsup edilmesinin de müvekkili ile davalı Kolin İnşaat A.Ş. arasında akdedilen anlaşmalara tamamen aykırı olduğunu ileri sürerek müvekkili şirkete ait %6 oranındaki ayni sermaye karşılığı Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş. paylarının davalı Kolin İnşaat A.Ş.'ye devrine ilişkin 01.12.2004 tarihli anlaşmanın 6762 sayılı Kanun'un 404 üncü maddesine göre mutlak butlan sebebiyle hükümsüzlüğünün tespiti ile bu payların müvekkili şirket adına Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'nin pay defterine kaydedilmesine; bu talebin kabul görmemesi durumunda, terditli olarak müvekkilin davalıya devrettiği Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'deki %15 payının 16.12.2011 tarihindeki gerçek (piyasa) değerinin teknik ve mali bilirkişiler vasıtasıylı tespit ettirilerek, davalının 16.12.2011 tarihli anlaşmaya istinaden müvekkile ödemesi kararlaştırıların 6.500.000,00 TL'den mahsubu neticesinde geriye kalan bakiye hisse bedeline karşılık olarak, 16.12.2011 tarihli anlaşmayla müvekkilin şirketten usulsüz olarak tahsil edilen 1.800.000,00 TL apel borcu da dahil olmak suretiyle şimdilik 10.000,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Asıl davada davalı Kolin İnşaat A.Ş. vekili, idare ile ortaklık arasında imzalanan sözleşmede kurulması öngörülen Çanakkale Liman İşletmesi San. A.Ş.’nin kuruluş ana sözleşmesinde, sermayenin tamamının nakit olarak belirtidiğini, ayni sermaye konulduğuna dair bir ifadeye yer verilmediğini, taraflar arasındaki protokollerde davacının nakdi sermaye koyma borcunun diğer ortaklarca nakden karşılanacağının, buna karşılık davacının diğer ortaklara borçlanacağının ve bu miktarı ileride elde edeceği kar payı ile ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, davacının nakdi sermaye koyma borcunun müvekkili tarafından karşılandığını, yine taraflar arasında 01.04.2009 tarihinde imzalanan 01.12.2004 tarihli anlaşmanın eki olan protokolde davacının apel borcunu ödeyememesi halinde ödediği miktarın dışında kalan hisselerini müvekkiline devredeceğinin yazılı olduğunu, davacının tüm hisselerini usulüne uygun olarak müvekkiline devrettiğini, hisse devir sözleşmelerinin hükümsüzlüğünün talep edilmesinin dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Birleşen davada davalı Çanakkale Liman İşletmesi San. A.Ş. vekili, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirket ile davalı Kolin İnş. ve dava dışı Atlas Yapıdan meydana gelen ortak girişimin kazandığı Çanakkale Limanı tesisinin işletilmesi faaliyetlerinin yerine getirilmesi için kurulacak şirketle ilgili olarak ortak girişimin tarafları ile dava dışı Türkiye Denizcilik Vakfı ve Kepez Hizmet Grupları Ltd. Şti. arasında kurulacak şirketle ilgili olarak hissedarlar anlaşması imzalandığı, bu anlaşmada anonim şirketin pay sahipleri, pay oranları ve bunların koyacakları sermayenin niteliğinin belirlendiği, bu anlaşmada ortakların finansmancı ve işletmeci olarak belirlendiği, hissedarlar anlaşmasına göre ilk sermaye tutarı içinde işletmeci grup hissedarlardan bir katkı istenmeyeceği, hisselerin bedelsiz olarak verileceğinin kararlaştırıldığı, limanın tam olarak işletmeye açılmasını takiben 2 yılın sonunda davacının hissesi karşılığı elde ettiği kar ile sermaye taahhüt tutarının %50’sini karşılayamaması durumunda mevcut hisselerinin tamamının finansçıya devredileceğinin kararlaştırıldığı, taraflar arasında 01.12.2004 tarihli hisse devrine ilişkin anlaşma akdedildiği, davacının %6’lık payının davalıya bedelsiz olarak devredildiği, davacı şirketin 16.12.2011 tarihli hisse devir sözleşmesiyle de bakiye hisselerini davalıya devrettiği, devir sözleşmesinde her bir nominal bedelli 1.800 adet hissenin toplam satış bedelinin 8.800.000,00 TL olarak belirlendiği, davacının davalıya 1.800.000,00 TL borcu bulunduğu, Geneday adına ...’e verilen 500.000,00 TL’nin de mahsubuyla devreden şirkete toplam 6.500.000,00 TL ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı, bu anlaşma içeriğiyle hisse devir sözleşmesindeki apel ödemesinden dolayı devredenin 1.800.000,00 TL borcu olduğuna dair kabulde uyuşulduğu, hatta bu anlaşmada hisselerin nominal değer üzerinden devri kararlaştırılmış olduğu halde nominal değerin üzerinde 8.800.000,00 TL bedelle devredildiği, 16.12.2011 tarihli hisse devir sözleşmesinin aynı zamanda borcun kabulüne dair iradeyi de içerdiği, söz konusu hisse devir sözleşmesinin taraflar arasında öncesinde akdedilen hissedarlar anlaşmasına aykırılık içermediği, aksine bu anlaşmanın gereği olduğu, her iki devir sözleşmesinin devir bedeli ve sair hükümlerinin geçersiz sayılmasını gerektirici bir sebep bulunmadığı, sözleşme serbestisi ilkesi ve taraflar arasındaki bütün anlaşmalar nazara alındığında davacının piyasa rayiçlerine göre hesaplanacak hisse değeri üzerinden devir bedeli talebini haklı kılacak bir sebep bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; deliller toplanmadan terditli talepler konusunda araştırılma yapılmadan karar verildiğini, müvekilin üstlendiği sermaye payının ayni sermaye niteliğinde olduğunu, davalının müvekkilinin sermaye koyma borcunu Liman İşletmelerine karşı kendisinin üstlendiğine dair savunmasını ispatlayamadığını, müvekkili şirketin Çanakkale Liman İşletmeleri A.Ş.'deki işlevinin nakdi sermaye koymaya değil, şirket işletmesinin yürütümünde aktif rol üstlenmeye yönelik olduğunu, apel borcu olarak belirlenen 1.800.000,00 TL’nin mükerrer tahsil edildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalıya yaptığı %6 oranındaki hisse devrinin mutlak butlan sebebiyle hükümsüzlüğünün tespitiyle bu payların davacı adına pay defterine kaydedilmesi, bu talebin yerinde görülmemesi halinde davalıya devredilen hisse bedelinin gerçek değerinin tespitiyle yapılan ödemenin mahsup edilerek bakiyesinin ve 16.12.2011 tarihli anlaşmayla apel borcu adı altında usulsüz olarak tahsil edilen bedelin tahsili istemlerine ilişkindir 2. İlgili Hukuk 6762 sayılı Kanun'un 279, 404 üncü maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeple Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.