Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2022/9077 · K. 2023/8339

11. Ceza Dairesi         2022/9077 E.  ,  2023/8339 K. "İçtihat Metni" K A N U N Y A R A R I N A B O Z M A MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2021/2509 Değişik iş SUÇ : Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında dolandırıcılığı İNCELEME KONUSU KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması ... Cumhuriyet Başsavcılığının 12.06.2019 tarihli ve 2019/30284 Soruşturma, 2019/31717 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 25.05.2021 tarihli ve 2021/2509 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 25.05.2021 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 25.07.2022 tarihli ve 2021/24423 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 12.10.2022 tarihli ve KYB-2022/111355 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 12.10.2022 tarihli ve KYB-2022/111355 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Dosya kapsamına göre, müşteki vekilinin, müşteki ile şüphelinin aralarında taşınmaz satış vaadi sözleşmesi düzenlediği, bu sözleşme uyarınca müştekinin şüpheliye ödeme yaptığı, ancak şüphelinin sözleşmede üstlendiği taşınmazı müştekiye teslim etmeyerek müştekiyi dolandırdığı iddialarını içeren dilekçe ile şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sonunda, söz konusu uyuşmazlığın hukuk mahkemeleri nezdinde çözümlenebileceğinden bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, Somut olayda, şüpheli ... tarafından ...İnşaat Müh. Proj. Mim. San. Ve Tic. Ltd. Şti. adına ... İli, Yıldırım İlçesi ... 7222 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde inşa edilecek bloğun 14. kat, doğu-batı-kuzey cephesinde bulunan 31 numaralı bağımsız bölümü inşa sonrasında müştekiye satılacağının taraflar arasında düzenlenen taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile kararlaştırılmasına ve sözleşme tarihinde daire bedeli olan 310.000,00 Türk lirasının şüpheliye elden ödendiğinin sözleşmede belirtilmesine rağmen, anılan dairenin müştekiye teslim edilmediği olayda, müşteki vekili tarafından dosyaya ibraz edilen şikayete konu taşınmaza ait tapu kayıt örneği uyarınca, söz konusu taşınmazın taraflar arasında yapılan sözleşme tarihi olan 21/04/2017 tarihinden önce, şüpheliye ait şirket tarafından 27/12/2016 tarihinde... isimli şahsa satıldığının anlaşılması karşısında, öncelikle suça konu bu taşınmaza ait tapu kayıt belgelerinin getirtilmesini ve taşınmazın asıl maliki olduğu anlaşılan... isimli şahsın tanık sıfatıyla ifadesinin alınmasını müteakip, soruşturmanın seyri açısından şüpheli hakkında benzer soruşturma veya kovuşturma dosyalarının araştırılarak incelenmek üzere celp edilmesini takiben toplanacak tüm deliller ve yapılacak inceleme sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir. 5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçi ... ile şüphelinin yetkilisi olduğunu bildirdiği ...İnş. Müh. Proj. Mim. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında 21.04.2017 tarihinde imzalanan daire satış sözleşmesine istinaden, şikâyetçi tarafından şüpheliye 310.000 TL elden ödeme yapıldığı halde, kararlaştırılan tarihte sözleşme konusu dairenin teslim edilmediği, paranın iade edilmediği ve yapılan araştırmalarda söz konusu dairenin sözleşme tarihinden önce... isimli kişiye satıldığının tapu kayıtlarından anlaşıldığının iddia olunması karşısında; Ticaret Sicil Müdürlüğünden de sorulmak suretiyle şüphelinin sözleşme tarihinde ...İnş. Müh. Proj. Mim. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına işlem yapmaya yetkili olup olmadığının belirlenmesi, şikâyete konu taşınmazın tapu kayıtları getirtilerek sözleşme tarihinde şirket adına kayıtlı olup olmadığının tespiti ile taşınmazın... isimli kişi adına kayıtlı olduğunun bildirilmesi halinde bu kişinin tanık olarak bilgisine başvurulması, şikâyetçi vekilinin dilekçelerinde bildirdiği ... 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/402 Esas sayılı dosyası ile şüpheli hakkında benzer soruşturma veya kovuşturma dosyaları bulunup bulunmadığı araştırılarak, incelenmek üzere celp edilmesi ve bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesinden sonra, sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken; "...olayda, şüphelinin, müştekinin iradesini fesada uğratacak nitelikte nitelikli bir yalan söylemediği, kaldı ki müştekinin şüpheli ile sözleşme akdetmeden önce tapu kayıtlarını kontrol ederek bahse konu dairenin durumunu öğrenebileceği, yani denetim imkanının bulunduğu, yine bu yöndeki bir uyuşmazlığın hukuk mahkemeleri nezdinde tapu iptal ve tescil davası ile veya sözleşmeye aykırılık hükümleri gereğince çözümlenebileceğinin değerlendirildiği..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 25.05.2021 tarihli ve 2021/2509 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.11.2023 tarihinde karar verildi.