İçtihatYargıtay9. Hukuk Dairesi01.06.2023

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2023/10493 · K. 2023/8510

9. Hukuk Dairesi 2023/10493 E. , 2023/8510 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 52. Hukuk Dairesi Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Şirketin hijyen ürünleri üretimi alanında faaliyet gösteren bir üretim işyerinden ve üretilen malların satış ve idari işlerini yürüten bir bağlı (merkez) işyerinden oluştuğunu, işyeri düzeyinde işverenlik statüsünde olduğunu, yetkinin ... işyeri bazında değil, üretim ve merkez oluşumu gözetilerek bağlı ... işyeri kapsamında değerlendirilmesi ve %50+1 sayısal barajın esas alınması gerektiğini, hasta bakım, bebek bakım, temizlik kâğıtları, hijyenik kâğıt, ıslak havlu, kişisel bakım ve kullan-at ürün gruplarında 500’e yakın ürün çeşidinin üretiminin yapıldığını, davacı Şirketin bu doğrultuda "3. Organize Sanayi Bölgesi 9. Yol No:79 Soğucak Köyü ...-..." adresinde üretim yapan bir fabrikası, "... Mahalle Marifet Sokak No:15 Daire:2 34880 ...-..." adresinde faaliyet gösteren merkez ofis işyeri olmak üzere bağlı işyeri kapsamında faaliyet gösterdiğini, Sendikanın yetki talebinin her iki işyerinin ... bir işyeri olarak kabul edilerek incelenmesi gerektiğini, müvekkilinin ...-... adresindeki işyerinin hijyenik ürünler imalatı ile bağlı işyeri olduğunu, ...-... ofis işyeri adresinin ... bir işyeri sayılması gerektiğini, bu birbirini tamamlayan ve biri olmadığında diğeri işlevini göremeyen işyerlerinin işletme olmadığını, ... ve merkez ofis ... çalışan sayısının toplam 257 olduğunu ve bu sayı üzerinden %50+1 oranının baraj olarak esas alınması gerektiğini, davalı Sendikanın ülke ve işyeri için gerekli çoğunluğa sahip olup olmadığının ve sendika üyeliklerinin geçerli olup olmadığının kontrolünün gerektiğini, yetki için başvuru tarihi itibarıyla tüm çalışan sayısının nazara alınması gerektiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle 21.02.2022 tarihli ve 97597 sayılı yetki tespiti kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...-... Sendikası vekili cevap dilekçesinde; tespite konu işyerlerinin ... bir işyeri olarak değerlendirilmesi gerektiği talebinin hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davalı Sendikanın toplu ... sözleşmesi yapma yetkisi aldığı "3. Organize San. Bölgesi 9. Yol. No:79 Soğucak Köyü ...-..." adresinde bulunan işyerinin ... numaralı ağaç ve kâğıt işkolunda faaliyet gösterdiğini, "... Mahalle, Marifet Sok. No:15 Daire:2, 34880 .../..." adresinde bulunan işyerinin ise 15 numaralı taşımacılık işkolunda faaliyet gösterdiğini, davacının farklı işkolunda faaliyet göstermekte olan işyerinin yetki prosedürüne dâhil edilmesinin kanuna ve hukuka aykırı olacağını, sendika üyeliklerinin geçerliliğinin yetkili ve görevli kurum olan ... tarafından tespit edildiğini, dava dilekçesinde yetki tespitine esas üye sayısının yalnızca sendika tarafından gönderilen üyelik fişleri esas alınarak belirlendiği ifade edilmiş ise de davacı tarafın bu kanaate nasıl vardığının anlaşılamadığını, zira yetki prosedürü işletilirken yetkiye esas üye sayılarının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sistemleri üzerinden tespit edildiğini, yapılan yetki tespitinin hukuka uygun olup davacı Şirketin amacının huzurdaki davayı açarak sendikal haklara erişimin engellenmesinden ibaret olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Bakanlığın işlemi usul ve kanuna uygun olarak tesis edildiğinden davacı tarafın talebinin reddi gerektiğini, işçi sendikası, işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren tarafından yapılan yetki tespit başvuruları karşılanırken, işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) yapılan işyerlerine ilişkin tescil ve işçi bildirimlerinin esas alındığını, sendika yetki sistemine SGK kayıtlarından otomasyon sistemiyle yansıyan bilgiler doğrultusunda işlem yapıldığını, Bakanlıkça verilen yetki tespit yazısının bu hükümlere göre yapıldığını, sistemlerine yansıyan bilgilere göre davacı işverene ait yetki tespiti için başvuran sendika ile aynı işkolunda bulunan 1 işyerinin bulunduğunu, bu bağlamda işyeri düzeyinde yetki tespit işleminin yapıldığını, bir işverene ait aynı işkolunda bir işyeri bulunursa işyeri düzeyinde, birden fazla işyerinin bulunması hâlinde işletme düzeyinde ilişkilendirme yapıldığını, dava dilekçesinde belirtilen ...’da bulunan işyeri yetki tespit başvurusunda bulunan ... Sendikasının kurulu bulunduğu ağaç ve kâğıt işkolunda bulunmayıp 15 No.lu taşımacılık işkolunda faaliyette bulunduğunu, dolayısıyla yetki tespiti başvurusunda bulunan sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan farklı işkolunda bulunan işyerini aynı yetki tespit işlemine dâhil etmenin Kanuna aykırı durum ortaya çıkaracağını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. B. İstinaf Sebepleri 1. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; farklı bir işkolunda yer ... işyerinin yetki tespitinde dikkate alınamayacağını, itirazları ve dayanağı olan mevzuat hükümleri dikkate alınmadan eksik incelemeye ve bilirkişi raporunda yer ... hukuka aykırı tespite dayalı olarak davanın kabulüne dair hüküm kurulmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili Sendikanın toplu ... sözleşmesi yapma yetkisi aldığı "3.Organize San. Bölgesi 9. Yol. No:79 Soğucak Köyü .../..." adresinde bulunan işyerinin ... numaralı ağaç ve kâğıt işkolunda faaliyet gösterdiğini, ancak "... Mahalle, Marifet Sk. No: 15, Daire 2, 34880 .../..." adresinde bulunan işyerinin 15 numaralı taşımacılık işkolunda faaliyet gösterdiğini, yetki tespiti için gerekli olan şartların varlığı tespit edilirken .../... adresindeki işyerinin hesaplamaya dâhil edilmesinin hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, bu sebeple Mahkemece tesis edilmiş hükmün kabulünün mümkün olmadığını, farklı işkollarında faaliyet gösteren işyerlerinin yetki tespiti hususunda ... işyeri olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı Şirkete ait ...-...'de ve ...-...'da iki ayrı işyeri bulunduğu, ...-...'de bulunan davalı Şirkete ait üretim tesisinin ... No.lu ağaç ve kâğıt işkolunda bulunduğu, davacı Şirkete ait ...-...'da bulunan işyerinin 10 No.lu ticaret, büro, eğitim ve ... sanatlar işkolunda yer aldığı, yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde tespit edilen mali verilere göre sadece ...'daki işyerinde üretilen ürünlerin satışının yapıldığı ...'daki işyerinin, davacıya ait işyerlerine ilişkin SGK kayıtlarına, sendika üyesi listeleri verilerine, yapılan bilirkişi incelemesi ve tüm dosya kapsamına göre aynı işveren yönetimi altında örgütlü, aynı tüzel kişi ve organizasyon bünyesinde yer aldığı, aynı teknik amaca yönelik, amaçta ... kapsamında bulundukları, ...'da yürütülen faaliyetin, ...'da yürütülen faaliyetin bir parçası olduğu, iki işyeri arasında yönetimsel bağlılık kriterinin mevcut olduğu, iki işyerinin birbirinden bağımsız olmadığı, birbirine bağlı işyerleri olduğu, toplu ... sözleşmesi bakımından işletme niteliği taşımadığı, olumlu yetki tespit kararının iptalinin dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri Davalılar vekilleri; istinaf dilekçelerinde belirttikleri sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 sayılı Kanun) 41 ... ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.” 2. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 ... maddesinin birinci fıkrası da şöyledir: “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu ... sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” 3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir: “(1) Toplu ... sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir. (2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı ... günü içinde bildirir. (3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir. (4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz. (5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.” 4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki İtirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şöyledir: “(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını ... işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı ... günü içinde mahkemeye yapabilir. (2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz. (3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı ... günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir. (4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı ... günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır. (5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.” 5. 6356 sayılı Kanun’un "İşkolunun tespiti" kenar başlıklı 5 ... maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “... bir toplu ... sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.” 6. 6356 sayılı Kanun’un 5 ... maddesinin ikinci fıkrasına dair madde gerekçesi de şöyledir: “... İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmayacaktır. Bu hüküm ile işkolu itirazlarının toplu sözleşme yapma sürecini gereksiz şekilde uzatması ve zaman zaman bu itirazların toplu sözleşme sürecini kilitlemek için kötüye kullanılması önlenmek istenmiştir. ...” 7. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 ... maddesi. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalıların aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Somut uyuşmazlıkta, ... tarafından, 14.02.2022 başvuru tarihi itibarıyla davacı işverene ait (1085149) sicil numaralı işyerinde toplam 209 işçi çalıştığı ve davalı Sendikanın 106 üyesi bulunduğu gerekçesiyle toplu ... sözleşmesi yapabilmek için davalı Sendikanın gerekli çoğunluğu sağladığına dair 21.02.2022 tarihli ve 97597 sayılı olumlu yetki tespit kararı verilmiştir. 3. Davacı işverenin ... itirazı, aynı ... organizasyonu kapsamında yer aldığı ve ... bir işyeri niteliğinde olduğu iddiasıyla müvekkiline ait .../... adresinde yer ... (1048022) sicil numaralı birimin de yetki tespitinde dikkate alınması gerektiğine ilişkindir. Dosya içeriğine göre davacı vekili tarafından dikkate alınması gerektiği belirtilen itiraz konusu işyerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra numaralı taşımacılık işkolunda kayıtlı olduğu görülmektedir. 4. 6356 sayılı Kanun’un 5 ... maddesinin ikinci fıkrasında işkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davaların, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılamayacağı açık bir şekilde düzenlenmiştir. Aynı hükmün madde gerekçesinde de bu düzenleme ile işkolu itirazlarının toplu sözleşme yapma sürecini gereksiz şekilde uzatmasının önlenilmesinin istendiği belirtilmiştir. Bu itibarla işkolu tespit talebi ve işkolu itirazları mevcut yetki uyuşmazlığında dikkate alınamayacaktır. 5. İnceleme konusu davada, işverenin, farklı işkolunda yer ... işyerinin de yetki tespitinde nazara alınması gerektiği iddiası, esas itibarıyla itiraz konusu işyeri bakımından işkolu itirazı niteliğindedir. Yukarıda belirtilen açık düzenleme gereği, bu itiraz mevcut yetki uyuşmazlığında ileri sürülemez ve bu konuda bir işkolu tespit kararı verilse dahi ancak bir sonraki dönem için geçerli olabilir. 6. Diğer taraftan, hukuk devleti kavramı çerçevesinde hukuki belirlilik ve hukuki öngörülebilirlik ilkeleri nazara alındığında, uyuşmazlığın yetki tespiti için başvuru tarihindeki hukuki duruma göre değerlendirilmesi gerektiği de tartışmasız olup bu anlamda olmak üzere başvuru tarihi itibarıyla farklı işkollarında yer ... birim yahut işyerlerinin ... bir işyeri yahut işletme niteliğinde kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim işçi sendikasının, Bakanlık kayıtlarına güvenerek örgütlenme faaliyetini yürüttüğü ve çoğunluk tespitine dair talepte bulunduğu gözetildiğinde, yetki tespit başvuru tarihinden sonra ileri sürülen işkolu itirazının dikkate alınması yukarıda belirtilen ilkelere aykırılık teşkil edecektir. Bu itibarla davacı işverenin farklı işkolunda yer ... (1048022) sicil numaralı işyerinin de yetki tespitinin kapsamına dâhil edilmesi gerektiğine dair itirazı dikkate alınamayacaktır. 7. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ışığında, yetki tespitinin sadece (1085149) sicil numaralı işyeri esas alınarak yapılması gerektiğinin, söz konusu işyeri bakımından davalı Sendikanın yarıdan fazla çoğunluğu sağladığının, davacı işveren tarafından yetki tespitinin iptalini gerektirecek başkaca bir olgunun da kanıtlanamadığının anlaşılmasına göre İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi isabetsizdir. Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hükümlerin bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.