Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/11850 · K. 2023/12161

10. Hukuk Dairesi         2023/11850 E.  ,  2023/12161 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1807 E., 2022/1927 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Yüksekova 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2016/472 E., 2021/483 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 19.02.2011 ve 14.03.2016 yılları arasında davalı ... bünyesinde Yüksekova ilçesinde çeşitli okullarda ek ders karşılığı ücretli öğretmen olarak tam gün ve sürekli bir şekilde çalışmasına rağmen sigorta primlerinin eksik yatırıldığını, gerçek hizmet bedelinin tespitini talep ettiklerini, müvekkilinin sosyoekonomik durumu kötü olduğundan öncelikle adli yardım talebinin kabulüne, davanın SGK'ya ihbarına, davanın kabulü ile müvekkilinin 19.02.2011 ve 14.03.2016 tarihleri arasındaki eğitim ve öğretim döneminde davalı kuruma bağlı tam gün ve sürekli çalıştığı günlerde bildirim yapılmayan sürelere ilişkin hizmetin tespitine ve tescilin yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir. II.CEVAP 1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışmasının tam gün olmadığını ve süreklilik arz etmediğini, görev ve sorumluluğunun farklı olduğunu, davacının hizmetinin bir aylık süre boyunca girmiş olduğu her saatinin mevzuat kapsamında güne çevrilerek doğru hesaplanıp prim ödendiğini, hak düşürücü süre ve zamanaşımı bakımından davaya itiraz ettiklerini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i Müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini, gerekli araştırmanın yapılmasını, çalışma olgusunun duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğini, HMK'nın 202 nci maddesindeki sınırları aşan ücret iddiasının yazılı delillerle ispatı gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI Kararda özetle; Davanın reddine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin verdiği karar hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin 19.02.2011-14.03.2016 tarihleri arasında, eğitim-öğretim dönemlerinde bilfiil, ek ders karşılığı Ücretli Öğretmen olarak çalışma dönemlerinde tam gün esasıyla davalı kuruma bağlı çalıştığını, müvekkilinin bağlı olarak çalıştığı ... Yüksekova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü yasal yükümlülüklerinden kurtulmak için müvekkilinin fiilen işe giriş tarihinden itibaren çalıştığı dönemlerde tam gün esaslı çalışmasına rağmen, çalıştığı süreler eksik şekilde bildirildiğini, yukarıda belirtilen tarihler arasında çalışmış olsa da bu tarihler arasında çalıştığı süreler eksik bir şekilde bildirildiğini, müvekkilinin SGK Hizmet Dökümü cetvelinde, çalışma sürelerini eksik gösterildiğini, gerçek hizmet bedelinin tespitini talep ettiğini, Milli Eğitim Temel kanunu 47/1 maddesi; örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir, hükmünün amir olduğunu, ücretli öğretmenlerin 657 sayılı Kanun'a bağlı olarak, kamu hizmeti yürüten kamu görevlileri olduğunu, 657 sayılı Kanun'un 1 inci fıkrası Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüldüğünü, 4/C maddesi Geçici personeli düzenlendiğini, bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Dairesinin ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimseler olduğunu, 657 sayılı Kanun'a bağlı kamu hizmeti yürüten diğer görevliler ile benzer risklerle karşı karşıya olması ve çalışma koşulları ve çalışma süreleri dikkate alındığında müvekkilinin de 657 sayılı Kanun'a tabi diğer kamu görevlileri gibi mezkur kanunun sağladığı hukuki korumalardan ve güvencelerden yararlandırılması gerektiğini, 5510 sayılı Kanun'un 80/j maddesi; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıklarını, brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulduğunu, bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratların dikkate alınmayacağını, Anayasa’sının 2 nci maddesi Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir, şeklinde olduğunu, Anayasa’nın 5 inci maddesi Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğunu, 10/5 maddesi Devlet Organları ve İdare Makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğunu, 657’ye tabi, kadrolu öğretmenler gibi aynı koşul ve saatlerde çalışıp aynı emek harcayan müvekkilinin tam gün çalışması ve emeğinin karşılığı olarak sigorta primlerinin eksik bildirilmesi suretiyle mağdur edilmesinin, hukuka, anayasaya ve mevcut mevzuatımıza aykırı olduğunu, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da bu husus hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunduğunu, diğer devlet memurlarından farklı olarak öğretmenler okuldaki derslik ve öğrenci sayısına göre sabahçı yada öğleci veyahut da bu ayrım olmaksızın günlük 6 saat yada 8 saat derse girmekte, derslerin saati 40 dakika üzerinden belirlenmektedir. Dolaysıyla öğretmenler ve okullar ülkede uygulanan genel mesai saatleri dışında çalışmakta, buna göre sistem belirlenmektedir. Hale göre öğretmenlerin günlük çalışma saatleri diğer devlet memurlarından az olduğunu, bu nedenle öğretmenlerin sigortalılık süreleri belirlenirken diğer memurlara uygulandığı şekilde zaten günlük çalışma saatlerinden fazla olarak esas alınan bir değer olan 7.50 biriminin esas alınması hakkaniyete ve hukuka aykırı sonuçlar doğuracağını, kadrolu bir öğretmen bile günlük 7.50 saatten az çalıştığına göre, bir ücretli öğretmenin günlük 7.50 saat çalıştığının ileri sürülemeyeceğini, dolayısıyla bir ücretli öğretmenin sadece çalıştığı gün ve çalıştığı saat esas alınarak ve çalışılan günün belli bir rakama (7.50) bölünmesiyle çıkan değere göre sigortalı sayılmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, davanın yasal dayanağı belirgin olarak 506 sayılı Kanun'un 79/8 inci maddesi olduğunu, yönetmelikle tespit edilen belgeler işveren tarafından verilmeyen sigortalılar çalıştıkları hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde dava açacakları hükmünün bulunduğunu, yönetmelikle tespit edilen belgelerin (işe giriş bildirgesi) verilmesi durumunda 5 yıllık hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceğini, zamanaşımı olmadığını beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; hizmet tespiti talebine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı alınmayan temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.