Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/12034 · K. 2023/11020

10. Hukuk Dairesi         2023/12034 E.  ,  2023/11020 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2667 E., 2023/29 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 27. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/135 E., 2022/261 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılardan ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, davacının davalı ... Kundura Sanayi ve Ticaret Ltd Şti.de 01.01.1974-01.07.1989 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun'un 2 nci ve 6 ncı maddelerine açıkça belirlendiği üzere sigortalılığın oluşumu yönünde çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, çalışmaya ilişkin belgeler ise, işe giriş bildirgesi ve birlikte aylık ve dönemsel prim bordroları gibi kuruma verilmesinin zorunlu olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Davalı ... Kundura San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... vekili beyan dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine, Mahkeme aksi kanaatteyse esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. 3.Dahili davalı ... vekili Mahkemeye sunmuş olduğu bilirkişi raporuna yönelik 13.06.2016 tarihli yazılı beyan dilekçesinde; SGK'dan gelen cevabi yazıya göre ... Kundura'nın ...'in yönetici ve sahibi olduğu, ...'nin ... sicil numaralı işyerinde resmi ortaklığı bulunmadığını, bu hususa katıldıklarını, davacının müvekkilinin babasının işyerinde çalışma durumunun söz konusu olmayıp işyerinin diğer davalı ...'e ait olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne kısmen reddine; davacının davalılardan ...'e ait ... Kundura unvanlı ....06 sicil sayılı dosyada işlem gören işyerinde; 01.12.1974-03.11.1975 tarihleri arasında, 05.07.1977-31.12.1978 tarihleri arasında ve 01.04.1988-01.07.1989 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi olarak hizmet akdi ile çalıştığının kabulü ile Kuruma bildirilen hizmetleri dışında 1975/1-1975/10 ayları arasında her ay 30 gün, 1975/11 ayında 3 gün, 1977/7 ayında 27 gün, 1977/8-1977/12 ayları arasında her ay 30 gün, 1978 yılında 360 gün, 1988/4-1988/12 ayları arasında her ay 30 gün, 1989/1-1989/4 ayları arasında her ay 30 gün olmak üzere toplam 1230 gün daha günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmet akdi ile SGK'ya bildirilmesi gereken çalışmasının bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B.İstinaf Sebepleri 1.Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu kararın kabule ilişkin kısımlarının usul ve yasaya aykırı olduğunu, karara dayanak yapılan bilirkişi raporu denetime elverişli bulunmayıp hizmet süresine ilişkin tespitlerin yerinde olmadığını, araştırmalar yeterince yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir. 2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın hatalı ve yanlış olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararı sonrası dinlenen tanıkların varsayımlara, duyumlara göre ifade verdiğini, tanıkların görgüye dayalı bir bilgilerinin olmadığını, davacının davasını ispat edemediğini, her üç tanığın da davacının çalıştığı sürelerle ilgili herhangi bir beyanda bulunmadıkları halde Mahkemece varsayıma dayalı bilirkişi raporuna itibar edilerek davacının müvekkile ait iş yerinde toplam 1230 gün daha çalıştığının tespitine karar vermesi yanlış ve hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve davalı Kurum vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili istinaf gerekçelerini tekrarla istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davalı Kurum vekili istinaf gerekçelerini tekrarla istinaf başvurusunda bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 3.Değerlendirme 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı ... vekili ve davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2- Somut olayda, davacının 01.01.1974-01.07.1989 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti istenmiş olup, dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 1979/1-30.04.1979 ve 01.09.1979-30.05.1980 tarihleri arasında 81145 sicil no.lu ... Kundura isimli işyerinden, 1981/3 dönem ve 1982/1. dönem 101948 sicil no ...- ... isimli işyerinden, 01.10.1986-31.05.1987 tarihleri arasında 137481 sicil no.lu ... Kundura, 01.08.1987-31.03.1988 tarihleri arasında 117217 sicil no.lu Lütfi Yücekaya ve 01.05.1989-31.12.1989 tarihleri arasında ... sicil no ... Kundura isimli iş yerinden bildirimlerinin yapıldığı, ... sicil no.lu ... Kundura isimli iş yerinden 01.12.1974 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği anlaşılmakla, ... sicil no.lu iş yerinin 01.12.1974 - 31.12.1978 arası dönemde ... ve ... adına olmasına rağmen Mahkemece ...'e ait ... Kundura yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olup öncelikle ... sicil numaralı iş yerine ait tüm kayıtların Kurumdan getirtilerek doğru işveren yönünden hüküm kurulması gerekmektedir. 3- Ayrıca dava konusu dönemde davacının dava dışı iş yerlerinden bildirimleri olduğu da gözetilerek 01.04.1988 - 01.05.1989 arası dönemin hak düşürücü süre yönünden irdelenmesi gerekir. 4-6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma ...'sen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceğinin düzenlendiği, eldeki davanın ise 12.04.2016 tarihinde açılmış olması karşısında, ... Başkanlığının feri müdahil sıfatını haiz olduğu belirgin olup, gerekçeli karar başlığında davalı olarak gösterilmesi, lehine ve aleyhine vekalet ücreti takdir edilmesi de isabetsizdir. 5- O halde yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda mahkemece bu maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacının temyiz talebinin kabulü ile, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ..., Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla, 09.11.2023 gününde karar verildi. KARŞI OY GEREKÇESİ 1. Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık hizmet tespit davasında daha öncede kayden çalışması bulunan ve sonrasında da 01.04.1988-31.12.1989 tarihleri arasında blok çalışması olduğunu iddia eden, ancak 01.05.1989 tarihinden itibaren hizmeti kuruma bildirilen ve kısmi olarak bildirimleri yapılan davacı sigortalının bildirim tarihi 01.05.1989 öncesi hizmetinin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığı noktasında toplanmaktadır. 2. Somut uyuşmazlıkta davacının 01.05.1989 tarihinden itibaren hizmeti Kurum kayıtlarına intikal etmiş, hizmeti bildirilmiştir. Mahkemece bildirim öncesi ve bildirim sonrası davacının aralıksız çalıştığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş kararın istinaf edilmesi üzerine ise Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. 3. Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine çoğunluk tarafından dava tarihine ve işyerinde son çalışma tarihine göre blok çalışmada kayıt öncesi öncesinin hak düşürücü süreye uğradığı kabul edilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir. 4. Çalışmanın blok çalışma niteliğinde olması yani kesintisiz devam etmesi halinde hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği gibi, mevsimlik çalışmanın bulunması ve bu çalışmanın yıllar itibariyle kesintisiz sürdüğünün kabulü halinde de çalışılmayan dönemde hizmet akdi askıda olduğundan hükme esas alınan 5 yıllık hak düşürücü sürenin başlangıcı olarak, mevsimlik çalışmanın sona erdiği yılın sonu esas alınması gerekir(Y. HGK. 01.07.2019 tarih ve 2016/21-1238 E, 2019/834 K). Belirtmek gerekir ki “hak düşürücü süre, bildirimsiz kalan çalışmalar yönünden öngörülmüştür. Belgelerden birisinin dahi Kuruma verilmiş olması veya Kurumca, fiilen ya da kayden sigortalı çalışma olgusunun tespiti hâlinde hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir. Sigortalının kayda dayanan çalışması bildirilmiş veya kurumca saptanan çalışması var ise bu bildirilen veya saptanan hizmeti ile blok çalışmanın da hak düşürücü süreye uğramadığı kabul edilmelidir. 5. Dairemizin 2021/10293 E, 2022/1056 Karar sayılı karşı oy gerekçelerinde ayrıntılı olarak açıklandığı gibi blok çalışmalarda kuruma bildirilen süre var ise sonraki çalışma için hak düşürücü süreye uğramaz kabulü önceki çalışma içinde kabul edilmeli ve hak düşürücü süre uygulanmamalıdır. Davacının 01.04.1988 tarihi ile sonrası kayda giren 01.05.1989 tarihini takip eden çalışmaları blok çalışmaya dayanmaktadır. Bu blok çalışma içinde kuruma intikal eden süreler olduğuna göre hak düşürücü süre önceleri içinde geçerli olmayacaktır. Blok çalışmanın bölünmezliği söz konusudur. Bu nedenle çoğunluğun hak düşürücü süre yönündeki bozma gerekçesine katılınmamıştır.