Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2023/12575 · K. 2024/3262

5. Hukuk Dairesi         2023/12575 E.  ,  2024/3262 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/602 Esas, 2022/832 Karar I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR A. İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin 28.07.2022 Tarihli ve 2022/563 Esas, 2022/673 Karar Sayılı Kararı Şubenin kar ve zararının merkeze ait olacağı, şube aracılığıyla elde edilen hakların, üstlenilen borçların sahibinin de şube değil işletmenin kendisinin olacağı, o halde taraf ve dava ehliyetinin de şubenin bağlı bulunduğu gerçek veya tüzel kişiye ait olacağı, ayrıca şubenin 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki iş yeri tanımı gereği, iş yerine bağlı yerlerden sayılacağından asıl iş yerinin de işin yürütüldüğü merkez olacağından şubenin bulunduğu yerdeki mahkemenin yetkili olmasının mümkün olmadığı, Ticaret sicil gazetesi kayıtlarının incelenmesinde davalı şirketin merkezinin bulunduğu adresin Savaş Mahallesi Ulucami Caddesi Sani Kocabaş İşhanı K:2 D:42 .../... olduğunun anlaşıldığı, işin yapıldığı yerin ise Suudi Arabistan Krallığı olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. B. İskenderun 1. İş Mahkemesinin 06.12.2022 Tarihli ve 2022/602 Esas, 2022/832 Karar Sayılı Kararı Somut uyuşmazlıkta her ne kadar ticaret sicil gazetesi kayıtlarında davalı şirketin merkez adresinin İskenderun/Hatay olduğu görülmüş ise de, yapılan iş ve işlemlerin davalı şirketin İstanbul şubesi bünyesinde gerçekleştirildiğinin iddia edildiği, davalı şirketin şube adresinin ise Çamlık Mahallesi Dinç Sokak No:4/67 .../... olduğu, davacı vekilinin dava dilekçesinde de davalı şirketinin adresinin İstanbul olarak bildirildiği, davacı hakkında işlemlerin İstanbul şubesi tarafından yürütüldüğü, davacı asilin Suudi Arabistan'da çalıştığı, davalı işverenlik aleyhinde açılmış olan davanın yetkili mahkemesinin İstanbul Anadolu İş Mahkemesi olduğu ve dava dilekçesinden de anlaşılacağı üzere davanın İstanbul Anadolu İş Mahkemesinde açıldığı, buna göre şubenin davacı hakkında yürüttüğü işlemlerden dolayı davalı şirketin şube adresi itibariyle yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. II. GEREKÇE A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (7036 sayılı Kanun) uyarınca işçi işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir. B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir. 2. 7036 sayılı Kanun’un “Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.” C. Değerlendirme 1. Davanın açıldığı ve ilk derece mahkemesi tarafından karar verilen tarihte yürürlükte bulunan 7036 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde İş Mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi olduğu belirtilmiştir. Benzer düzenleme, mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun (5521 sayılı Kanun) 5 inci maddesinde ve 5521 sayılı Kanun’da sarahat bulmayan hallerde 6100 sayılı Kanun'a gönderme yapan 15 inci maddesinde de mevcuttur. 2. İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan davalı tarafça süresinde yapılmasa da hakim tarafından kendiliğinden bu husus göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hakim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir. 3. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. 4. 7036 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde belirtilen yetki kuralı kamu düzenine ilişkin olup öngörülen yetkili mahkemelerden birini tercih hakkı işçiye aittir. Davacı işçinin kanuni yetkili mahkeme dışında başka bir yer mahkemesinde dava açması tercih hakkını ortadan kaldırmayacağı gibi bu seçim hakkının işverene geçmesi sonucunu da doğurmaz. Başka bir anlatımla seçimlik hak işçide olup, davacı işçinin beyanı doğrultusunda dosyanın yetkili İş Mahkemesine gönderilmesi gerekir. 5. Dosya kapsamından, Ticaret Sicil Gazetesi kayıtlarına göre davalı şirketin şubesinin .../... adresinde bulunduğu ve bu adresin de İstanbul Anadolu İş Mahkemelerinin yargı alanında kaldığı, davacının seçimlik hakkını kullanarak yetkili olan davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle uyuşmazlığın İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. III. KARAR Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 18.03.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.