IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekili
temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 17.10.2019 tarihli ve 2016/19233 Esas, 2019/9532 Karar sayılı ilamıyla; "1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı ...Ş. vekili ile davalı ... Japan Sigorta A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun "taleple bağlılık ilkesi" başlığını taşıyan 26. maddesinde "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir. Yine HMK'nın 297. maddesinde hükümde hangi hususların yer alacağı belirtilmiştir. HMK'nın 297/2. maddesinde hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin taleplerden herbiri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekli olduğu hükmü getirilmiştir. Bunun amacı, hükmün infaz edilecek kısmı sonuç kısmı olacağından sonuç kısmının infaz ve uygulamaya elverişli olarak yazılmasını sağlamaktır.
Somut olayda, dosya kapsamındaki poliçelerden anlaşıldığı üzere, müteveffaların sürücüsü ve yolcusu olarak bulunduğu aracın, kaza tarihini kapsar şekilde olmak üzere; davalılardan Ege Sigorta AŞ'ye ZMSS ile ve diğer davalı ... Japan Sigorta AŞ'ye ise genişletilmiş kasko poliçesi (koltuk ferdi kaza ve İMSS teminatları ) ile sigortalıdır.
Davacı, dava dilekçesinde, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla, muris ...’nın eşi olan davacı ...’ya destekten yoksun kalma tazminatı olarak şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı ... AŞ.'den teminat limitinin aşılması halinde şimdilik 1.000,00 TL davalı ... Japan A.Ş’den (İMSS)tahsiline, muris ...’nın kızı olan davacı ...’ya destekten yoksun kalma tazminatı şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı ...Ş (ZMSS)'den tahsiline, muris ...’nın babası olan davacı ...’ya destekten yoksun kalma taminatı olarak şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı ...Ş (ZMSS)’den tahsiline, davalı ... Japan Sigorta A.Ş’den ferdi kaza poliçesi teminatında yer alan ölüm teminatından olmak üzere her iki desteğin de ölümü nedeni ile şimdilik 8.000,00 TL’nin alınarak müvekkillerine verilmesini, hükmedilecek tazminatlara dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasını talep etmiştir. 18.09.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile destek ... için hesaplanan destek zararı toplam 319.714,00 TL tazminatın kaza tarihi itibari ile 268.000,00 TL olan poliçe limitinin üzerinde olduğundan gerekli oranlamaya göre davacı ...’nın eşi için 188.729,29 TL, davacı ...’nın annesi için ise 79.270,71 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ihtiyari mali mesuliyet teminatına ilişkin dava değerini her bir davacı için ayrı ayrı 15.000,00 TL, toplam 30.000,00 TL’ye, davacı ...’nın oğlu için 51.709,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, kasko poliçesinde kişi başı 4.000,00 TL ferdi kaza teminatı için muris ... yönünden talebin devamı ile maddi tazminat talebini toplam 353.709,00 TL’ye yükseltmiştir. 27.04.2016 tarihli ikinci ıslah dilekçesi ile davacı ...’nın eşi için destekten yoksun kalma tazminatı talebini 193.967,02 TL’ye yükselterek toplam 358.946,73 TL talep etmiştir.
Mahkemece, davanın kabulü ile davacı ...'nın ...'nın desteğinden mahrum kalması nedeniyle; dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte toplam 193.967,02 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... şirketinden alınarak davalı ...'ya verilmesine, davacı ...'nın oğlu...'nın desteğinden mahrum kalması nedeniyle; dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte 51.709,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, davacı ...'nın anne ...'nın desteğinden mahrum kalması nedeniyle; dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 79.270,71 TL'nin davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, davalı ... Japan Sigorta şirketinin yapmış olduğu kasko poliçesi gereğince, vefat eden... yönünden davanın kabulü ile; Her iki davacı yönünden 15'er bin TL'den olmak üzere toplam 30.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Japan Sigorta şirketinden alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.
Davacılar vekilince, dava dilekçesinde ve ıslah dilekçesinde de açıkladığı üzere muris ... yönünden 4.000,00 TL talep edilmiş, diğer müteveffa için ise 4.000,00 TL ödeme yapıldığından alacağın bu kısmının konusuz kaldığı belirtilmiş olmasına rağmen mahkemece ferdi kaza koltuk sigortasına ilişkin talebin kabulüne karar verilerek 30.000,00 TL’ye hükmedildiği, talebin aşıldığı anlaşılmıştır.
Ayrıca davanın kabulü ile 354.946,73 TL maddi tazminata hükmedilmişse de davacının talebi 358.946,73 olduğu yani mahkemece davanın kısmen kabul edildiği ancak davanın kabulü şeklinde hüküm kurulduğu anlaşıldığından hükmün bozulması gerekmiştir.
3- Gerek HUMK. 83 ve devamı maddesi gerekse 6100 sayılı HMK'nın 176 ve devamı maddelerinde ıslah kurumu ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. HUMK'nın 83. (6100 sayılı HMK m. 176), maddesinde ise ıslah, taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işleminin tamamen veya kısmen düzeltilmesidir. Islahın amacı, yargılama süresinde, şekli ve süreye aykırılık sebebi ile ortaya çıkacak maddi hak kayıplarını ortadan kaldırmaktır. Bununla birlikte talep miktarı ıslah ile arttırılabilecektir. Ancak taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Islahın kısmen veya tamamen olduğuna bakılmaksızın taraflar aynı davada ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. Buna göre tarafların, yargılama usulüyle ilgili bir işlemini kısmen veya tamamen ıslah edebileceği ancak aynı dava içerisinde bu yola sadece bir kez başvurabileceği belirtilmiştir.
Somut olayda davacı açmış olduğu kısmi davada fazlaya dair haklarını saklı tutarak 12.000,00 TL maddi tazminat talep etmiş, 18/09/2015 tarihli birinci ıslah dilekçesi ile 353.709,00 TL’ye yükseltmiş, davacı alınan ek rapora göre 27.04.2016 tarihli ikinci ıslah dilekçesi ile talebini davacı ...’nın eşi için destekten yoksun kalma tazminatı talebini 193.967,02 TL’ye yükselterek toplam 358.946,73 TL talep etmiştir. Mahkemece yargılama sonucu ikinci ıslah dilekçesi de gözetilerek davacı ... için 193.967,02 TL maddi tazminata hükmedilmiştir. Kısmi davada ancak bir kez ıslah yapılabileceği hususları gözetildiğinde, mahkemece davacı yönünden ikinci ıslah dilekçesine göre hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
4-Mahkemece ZMSS poliçe limiti olan 268.000,00 TL aşılarak muris ...’nın ölümünden dolayı davacı ... için 193.967,02 TL, davacı ... için ise 79.270,71 TL’ye hükmedilerek toplam 273.237,73 TL destekten yoksun kalma tazminatına karar verilmiştir. Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi Genel Şartları A1 maddesinde “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde düzenlenmiştir. Bu halde, mahkemece poliçe limiti aşılmadan ve limit davacı eş ve çocuk için oranlanmak suretiyle karar vermek gerekirken yazılı şekilde limit aşılarak karar verilmesi doğru görülmemiştir.
5-Cismani zarar nedeniyle uğranılan mevcut ve gelecekteki zararın karşılığı olan tazminat miktarının tespit edilebilmesi için, öncelikle zarar görenin kazadan önce elde ettiği net gelirin doğru saptanması icap eder.
Somut olayda; destek ...’nın kaza tarihinde öğretmen olduğu ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kırıkkale Bakım ve Sosyal Rehabilitasyon merkezinde müdür vekili olarak görev yapıldığı iddia edilmiş, mahkemece hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda; davacının geliri hesaplanırken, 2011 Kasım ayı ile 2011 Ekim ayının ek ücreti baz alınarak hesap edilmiştir. Eksik inceleme ile hüküm verilemez.
Bu durumda mahkemece, desteğin çalıştığı yerden kaza tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde aldığı maaş bodroları ile ek ücretlerin ilgili yerden getirilerek, 1 yıllık toplam maaş ve ek ücret gelirinin ortalaması alınmak suretiyle gelirin belirlenerek hesaplama yapılması için, konusunda uzman bir aktüerya bilirkişisinden rapor alınıp karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir." denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararına uyularak düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda davacı ... yönünden, eşi/muris ...'nın ölümü nedeniyle ZMSS poliçesi kapsamında hesaplanan toplam 176.012,45 TL destekten yoksun kalma maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak adı geçen davacıya verilmesine, çocuğu/muris ...nın ölümü nediyle ZMSS poliçesi kapsamında hesaplanan toplam 51.709,00 TL destekten yoksun kalma maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak adı geçen davacıya verilmesine, İMSS kapsamında hesaplanan toplam 15.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak davacılara verilmesine, davacı ... yönünden, annesi/muris ... ...'nın ölümü nedeniyle ZMSS poliçesi kapsamında hesaplanan toplam 45.064,83 TL destekten yoksun kalma maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak adı geçen davacıya verilmesine, İMSS kapsamında toplam 15.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak davacılara verilmesine, muris ...nın ölümü nediyle ferdi kaza sigorta kapsamında toplam 4.000,00 TL destekten yoksun kalma maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak davacılara verilmesine, muris ... 'nın ölümü nedeniyle ferdi kaza sigorta kapsamında davalı ...Ş.'den talep edilen toplam 4.000,00 TL destekten yoksun kalma maddi tazminatının dava açıldıktan sonra ödeme nedeniyle konusuz kaldığından bu talep yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, fazlaya ilişkin tüm taleplerin reddine karar verilmiştir.
