Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/12759 · K. 2024/1489

10. Hukuk Dairesi         2023/12759 E.  ,  2024/1489 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1655 E., 2023/1349 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Edremit İş Mahkemesi SAYISI : 2020/348 E., 2022/167 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 30.03.2014 tarihinde yapılan yerel seçimlerle tüzel kişiliği ortadan kaldırılan ve davalı ... Başkanlığına katılan Zeytinli Belediye Başkanlığı bünyesinde 08.01.2010 ile 30.03.2014 tarihleri arasında işçi olarak çalıştığını ancak bu çalışmasının 06.07.2013 tarihinden 01.01.2014 tarihine kadar olan bölümünün Kuruma bildirilmediğini ileri sürerek davacının Zeytinli Belediye Başkanlığı bünyesinde 06.07.2013- 01.01.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile Zeytinli Belediye Başkanlığı arasında 08.01.2013 ile 05.07.2013 tarihleri arasında Belirli Süreli İş Sözleşmesi imzalandığını, ilgili yönetmelik gereği memur norm kadro standartı toplamının %20'sini geçmemek ve mali yıl içerisinde 5 ay 29 gün olmak üzere geçici işçi çalıştırabileceğinden davacının da içerisinde bulunduğu toplam 17 kişinin hizmet akitlerinin 05.07.2013 günü mesai sonu itibariyle askıya alındığını, daha sonra davacı ile Zeytinli Belediye Başkanlığı arasında 02.01.2014 ile 01.07.2014 tarihleri arasında belirli süreli iş sözleşmesi imzalandığını, davacının ise 06.07.2013-01.01.2014 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitini talep ettiğini, ilk sözleşmenin 05.07.2013 tarihinde bittiğini ve ikinci sözleşmenin 02.01.2014 tarihinde başladığını, aradaki dönemde davacının Zeytinli Belediye Başkanlığı bünyesinde çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, davalı ...'nın (Kapatılan Zeytinli Belediye Başkanlığı'nın) 25559.010 sayılı dosyada işlem gören işyerinde, 2013 yılı Temmuz ayında 25 gün süre ile brüt toplam 1.266,50-TL, 2013 yılı Ağustos ayında 30 gün süre ile brüt toplam 1.519,80-TL, 2013 yılı Eylül ayında 30 gün süre ile brüt toplam 1.519,80-TL, 2013 yılı Ekim ayında 30 gün süre ile brüt toplam 1.519,80-TL, 2013 yılı Kasım ayında 30 gün süre ile brüt toplam 1.519,80-TL, 2013 yılı Aralık ayında 30 gün süre ile brüt toplam 1.519,80-TL, 2014 yılı Ocak ayında 1 gün süre ile brüt toplam 50,66-TL ücretle olmak üzere, 06.07.2013 - 01.01.2014 tarihleri arasında 176 gün ve toplam 8.916,16-TL prime esas kazanç üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve feri müdahil kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri Tanıkların ifadelerinin birbirleriyle çeliştiğini, tanık beyanlarına ve tasdiksiz ve fotokopi olan nöbet çizelgelerine itibar edilerek hazırlanan bilirkişi raporuna itibar edilemeyeceğini, davacının, 06.07.2013 ila 01.01.2014 tarihleri arasında Zeytinli Belediye Başkanlığı'nda çalışmadığını, geçici işçi statüsünde olup geçici sürekli ya da kadrolu olarak Belediye'nin bir çalışanı sıfatı taşımadığını beyan ederek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2. Feri müdahil kurum vekilinin İstinaf Sebepleri Çalışma iddiasının hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan bırakmayacak ölçüde ispatlanması gerektiğini, gerekli ve yeterli araştırma yapılmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece dinlenilen bordro tanıklarının uyuşmazlık konusu dönemde davacının çalışma iddiasını doğrulamaları, dosya kapsamındaki nöbet çizelgelerinden davacının uyuşmazlık konusu dönemi de kapsar şekilde hafta sonlarında ve resmi tatil günlerinde nöbet tuttuğunun açıkça anlaşılması, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve İlk Derece Mahkemesi gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının, hüküm altına alınan tarihler arasında, Zeytinli Belediye Başkanlığı nezdinde hizmet akdi ilişkisine dayalı ve sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikte çalıştığının kanıtlandığı, davacının tespitine karar verilen döneme ilişkin prime esas kazancının dosya kapsamında mevcut ücret bordrolarındaki temel ücret esas alınarak belirlenmesinde de isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili, Zeytinli Belediye'since davacının da içlerinde olduğu 15 işçinin 5 ay 29 gün geçiçi işçi olarak çalıştırılmak üzere görev yapmaları uygun görüldüğünü, davacı ile Zeytinli Belediye Başkanlığı arasında 02.01.2014 - 01.07.2014 tarihleri arasında Belirli Süreli İş Sözleşmesi akdedildiğini, davacının ise 06.07.2013 ila 01.01.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitin talep ettiğini, ilk sözleşmenin 05.07.2013 tarihinde bittiğini ve ikinci sözleşmenin 02.01.2014 tarihinde başlamış olduğunu, dava konusu dönemde iş akdinin askıda olduğunu, mahkemece ikinci tanık listesindeki tanıkların dinlenemeyeceğini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur. Feri müdahil kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalıya devredilen Zeytinli Belediye Başkanlığı iş yerinde 06.07.2013 - 01.01.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin ve prime esas kazançlarının tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunu'nun 86 ncı maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 77 ve 80inci maddesi hükümlerdir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır. 3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti davası olup, davacının ...'na devredilen Zeytinli Belediye Başkanlığı iş yerinde 2010 yılından bu yana 6 aylık dönemler halinde çalıştığı, dava konusu 06.07.2013 - 01.01.2014 dönemine yönelik de belediye başkanı tarafından imzalanan haftasonu ve tatillerde çalıştığına yönelik nöbet çizelgeleri bulunduğu, banka ödeme belgelerine göre bu dönemin 7, 8, 9 ve 10uncu aylarına ait ödemelerin bulunduğu ancak bu ödemelerin bildirim yapılan ödeme miktarından daha az olduğu anlaşılmakla davacının bu dönemde sadece tatil ve haftasonunda mı çalıştırıldığı, yoksa tüm süreye ilişkin olarak mı çalıştırıldığı hususu açıklığa kavuşturulmamıştır. Mahkemece davalı Belediyeye müzekkere yazılmak suretiyle devredilen Zeytinli Belediye'sinde 06.07.2013 - 01.01.2014 dönemine ilişkin olarak düzenlenen tüm ücret bordroları, puantaj kayıtları celp edilmeli, bu dönemde davacının çalıştırılmasına ilişkin meclis kararları istenmeli, bu dönemde bordrolara geçmiş tanıklar dinlenmek suretiyle davacının adına düzenlenen nöbet belgeleri ve ödeme belgeleri gözetilmek suretiyle kısmi bir çalışma yapılıp yapılmadığı hususu sorulmalı, vize alınmayan dönemlerdeki hizmetlerin ne şekilde görüldüğü açıkça ortaya konulmalı, bu dönemde belediyece ihale ile iş verilen şirketler olup olmadığı belirlenmeli, tatil dışındaki günlerde bu şirketler tarafından çalıştırılıp ücretleri ödenmişse araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekmekte olup hatalı değerlendirmeyle karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ve feri müdahil kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.