Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2023/13322 · K. 2024/960

4. Hukuk Dairesi         2023/13322 E.  ,  2024/960 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/745 D.İş SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ SAYISI : 2021/İHK-24033 DAVA TARİHİ : 14.01.2021 HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü - İtirazın Kabulü ile davanın kısmen kabulü SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ SAYISI : K-2021/74164 Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karara taraf vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacı vekilinin itirazının reddine, davalı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılarak başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 12.04.2019 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazasında, davalı tarafından zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı araçta yolcu olarak bulunan davacının yaralanarak %20 oranında malul kaldığını belirtilip, belirsiz alacak davası olarak 15.100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının olay tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiş, 04.06.2021 tarihli dilekçe ile talebini 134.543,14 TL olarak artırmıştır. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalının sorumluluğunun poliçe limiti ile ve sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında olduğunu, müterafik kusur nedeniyle indirim yapılmasını, maluliyet raporunun usulüne uygun düzenlenmediğini, başvurunun usulden reddi gerektiğini, dava konusu olay nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmasını, geçici iş göremezlik, tedavi gideri, geçici bakıcı gideri taleplerinin teminat dışında olduğundan reddi gerektiğini, bakıcı giderinden indirim yapılmasını, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faizle hesaplama yapılmasını, rapor ücretinin teminat kapsamında bulunmadığını, davalının temerrüde düşürülmediğini, avans faizine hükmedilemeyeceğini, davacı yararına hükmedilecek vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan miktarın 1/5'i olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir. III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosyaya sunulan maluliyet raporu ile davacıda kaza nedeniyle oluşan maluliyetin %20 olarak belirlendiği, davalının maluliyet raporuna itiraz ettiği, 27.04.2021 tarihli ara karar ile davalının maluliyet raporuna itirazlarının değerlendirilmesi ve davacının maluliyetin Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesi için bilirkişi raporu düzenlenmesine karar verildiği, buna göre davacının maluliyetinin %13 olarak belirlendiği, davalının bu rapora serebnal raporu sunarak itiraz ettiği, bilirkişiden bu itiraz değerlendirilerek yeniden rapor talep edildiği, bunun üzerine bilirkişi heyetince %8 oranında sürekli maluliyetin bulunduğunun belirtildiği, davacı vekili rapora itiraz etmişse de raporun uygun bulunarak aktüer bilirkişiden rapor alındığı, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant tekniği uygulanmak suretiyle düzenlenen raporda %20, %13 ve %8 maluliyet oranları üzerinden ayrı ayrı hesaplama yapıldığı, davacının talebini %13 maluliyet oranı üzerinden yapılan hesaplama doğrultusunda 134.543,14 TL olarak belirli ... getirdiği; ancak davacının maluliyetinin %8 olduğu gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 82.795,78 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 25.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir. IV. İTİRAZ A. İtiraz Yoluna Başvuranlar Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur. B. İtiraz Sebepleri Davacı vekili itiraz dilekçesinde; maluliyet oranının hatalı olduğunu, 30.11.2020 tarihli maluliyet raporunun hükme esasa alınması gerektiğini, belirli ... getirme dilekçesi ile %13 maluliyet oranı üzerinden bedel artırımı dilekçesinde maluliyete ilişkin olarak da fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunu, %20 maluliyet oranı üzerinden kabul gerektiğini ileri sürerek ve re'sen ele alınacak nedenlerle Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı vekili itiraz dilekçesinde; TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faizle hesaplama yapılmasını, dava konusu olay nedeniyle SGK tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmasını, müterafik kusur indirimi yapılmasını, başvuru sırasında sunulan maluliyet raporunun usulüne uygun düzenlenmediğini bu nedenle başvurunun usulden reddi gerektiğini, davacı yararına hükmedilen vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan miktarın 1/5'i olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya sunulan maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olmayan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre düzenlendiğinden hükme esas alınamayacağı, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yeniden rapor alınmasında isabetsizlik bulunmadığı, %8 oranında maluliyet bulunduğunun belirlendiği ek raporun usulüne uygun düzenlenmiş olduğu gerekçesiyle davacının itirazının reddine, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemi uygulanmak suretiyle sürekli iş göremezlik zararının hesaplanması gerektiği ve davacı tarafından usulüne uygun maluliyet raporu ile davalı ... şirketine başvuru yapılmadığından davalının temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılarak İtiraz Hakem Heyetince TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faizle %8 maluliyet oranı üzerinden yapılan hesaplama doğrultusunda başvurunun kısmen kabulüne ve 59.605,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 14.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından aldırılan ve hükme esas alınan maluliyet raporunun bizzat muayene yapılmadan evrak üzerinden tanzim edildiğini, belirli ... getirme dilekçesi ile fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunu, %20 maluliyet oranı üzerinden kabul kararı verilmesi gerektiğini, progresif rant yöntemi uygulanmak suretiyle zararın belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili; dava konusu olay nedeniyle SGK tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmasını, davacı emniyet kemeri takmadığından %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmasını, davacı yararına hükmedilen vekalet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan miktarın 1/5'i olması gerektiği ve re'sen gözetilecek nedenlerle İtiraz Hakem Heyeti kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliği'nin 16 ncı maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, başvurunun usulüne uygun olmasına, müterafik kusur indirimini gerektirir neden bulunmaması ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekili ve davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı tarafından dosyaya sunulan ve Dicle Üniversitesi Hastanesi tarafından düzenlenen 30.11.2020 tarihli maluliyet raporunda, kaza tarihinde yürürlükte bulunmayan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre davacıda kaza nedeniyle oluşan maluliyetin %20 oranında olduğunun bildirildiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde değerlendirme yapılması için ara karar oluşturulduğu ve 29.04.2021 tarihli rapor ile davacının %13 oranında maluliyetinin bulunduğunun bildirildiği, rapora itiraz edilmesi üzerine aynı gün ek rapor düzenlendiği ve bu kez %8 oranında maluliyet oluştuğunun belirtildiği görülmüştür. Dosyanın incelenmesinden; davacı vekilince dosyaya sunulan 30.11.2020 tarihli ve kaza tarihinde yürürlükte bulunmayan yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen raporun usulüne uygun olmadığı kabul edilerek yeniden rapor alınması isabetli ise de Uyuşmazlık Hakem Heyetince aldırılan kök rapor ve ek rapor arasındaki farkın neden kaynaklandığının açıklanmadığı, şu halde raporlar arasında çelişki olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; davacının kazaya ilişkin tüm tedavi evrakı eklenip (eksik varsa temini ile) dosyada bulunan sağlık kurulu raporları da irdelenmek ve bizzat muayene edilmek suretiyle kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve yukarıda açıklandığı üzere çelişki giderilecek, farkın neden kaynaklandığı açıklanacak şekilde, yetkili sağlık kurulundan rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir. 3. Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir. Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından karara esas kabul edilen aktüer raporunda; TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre ve % 1,8 teknik faiz uygulanarak tazminat hesabı yapıldığı ve bu hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması yerinde olmakla birlikte %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. 4. Olay tarihi itibariyle yürürlükte olan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Somut olayda; davacının emniyetteki ifadesinde iş arkadaşları ile malzeme almak için Amasya'ya doğru yola çıktıklarını söylediği, kazanın bu sırada meydana geldiği görülmektedir. Dolayısıyla dava konusu olay aynı zamanda iş kazası niteliğindedir. Davalı tarafça davacıya Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması talep edilmiş ise de bu talebin yerine getirilip getirilmediği dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır. Şu durumda, davaya konu kazada davacının yaralanması nedeniyle iş kazasına dayalı herhangi bir inceleme yapılıp yapılmadığı, olayın iş kazası olarak kabul edilmiş olması hâlinde davacıya ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılan ödemenin miktarı ve niteliği (iş kazası sigorta kolundan olup olmadığı) ile ilk peşin sermaye değeri tutarının ne olduğu, rücuya tabi olup olmadığı hususlarının SGK’dan sorulması, dayanak ödeme belgelerinin temin edilmesi, rücuya tabi ödeme bulunması hâlinde ilk peşin sermaye değeri tutarlarının indirilmesiyle tazminatın hesaplanması için ek rapor alınması ve oluşacak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle karar verilmesi doğru değildir. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir. 5. Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ıncı maddesinin (13) numaralı fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) 17 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT'de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2), (3), (4) ve (5) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya ve davalıya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.