Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/13792 · K. 2023/13182

10. Hukuk Dairesi         2023/13792 E.  ,  2023/13182 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1092 E., 2023/848 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/491 E., 2022/69 K. Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, dava dışı ... sicil numaralı ... Tohumculuk unvanlı iş yerinde 01.05.1981 tarihinde çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesi verilmesine karşın dönem bordrolarının verilmediği gerekçesiyle Kurumca anılan tarihin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini ileri sürerek davacının anılan iş yerinde 01.05.1981 tarihinde 1 gün süreyle çalıştığının ve ilk işe giriş tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 01.01.1984 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, işe giriş bildirgesinin çalışmanın ispatı için tek başına yeterli olmadığını, fiili ve eylemli çalışma iddiasının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer verilmeden kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Tüm dosya kapsamı, davacı vekilinin ve davalı vekilinin beyanları, dinlenen tanık beyanları incelenmiş, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğu, süresinde kurum kayıtlarına geçen ve sahteliği savunulmayan işe giriş bildirgesinin hiç olmazsa işyerinde 1 gün eylemli çalıştığının karinesini oluşturacağı, söz konusu işe giriş bildirgesine dayalı eylemli çalışmanın davacı tarafça kanıtlandığı..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı 1601012381082 sigorta sicil numaralı ...'in ....16 sicil numaralı iş yerinde 01.05.1981 tarihinde fiilen 1 gün süreyle çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.01.1984 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını ve kanıtlanamadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.01.1984 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı olarak çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı için 01.05.1981 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin dava dışı işveren ... Toh. Ziraat Tic. A.Ş.'nin ... sicil no.lu işyerinden verildiği, sebze ziraatı mahiyetli işyerinin 01.05.1981-30.06.1981 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu,davacının dava konusu dönemde 15 yaşında olduğu, dava dışı ...-... Tohumculuk San. Tic. A.Ş. vekili tarafından mahkemeye 01.07.2021 tarihli beyan dilekçesi ekinde ... Toh. Ziraat Tic. A.Ş.'nin ... sicil no.lu iş yerine ait davacının da 1981/2. dönem bordrosu, aylık sigorta prim bildirgeleri, prim tahsilat makbuzlarını sunduğu ancak Mahkemece dosyaya sunulan bu kayıtların Kuruma girişinin olup olmadığı,Kuruma intikal etmişse neden kabul edilmediğinin araştırılmadığı,komşu iş yeri araştırılmadığı,anılan bordroda adı yer alan davacı tanıklarının dinlendiği ve Mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. 2. Buna göre Mahkemece, dava dışı ...-... Tohumculuk San. Tic. A.Ş. vekili tarafından mahkemeye 01.07.2021 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunulan ... Toh. Ziraat Tic. A.Ş.'nin ... sicil no.lu iş yerine ait davacının da 1981/2. dönem bordrosu, aylık sigorta prim bildirgeleri, prim tahsilat makbuzlarının Kuruma intikal edip etmediği, intikal etmiş olması halinde davacının da adının yer aldığı bordroya ilişkin hangi gerekçe ile işlem yapılmadığı araştırılmalı,iş yerinin1981/2. dönem bordrosu ayrıca dosyaya dava dışı işveren vekilince sunulan ve bu bordroda adı geçen ve davacı tanığı olarak dinlenenlerin de 01.05.1981 tarihli işe giriş bildirgeleri, sicil dosyaları ile birlikte Kurumdan celbedilmeli, emniyet, SGK, vergi ve belediye aracılığıyla komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, bu yöntemle komşu işyeri tespit edilememesi halinde davacıya da sorulmak suretiyle çalışmasını bilebilecek olanlar tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır. 3.Kabule göre de, 510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Davacının 01.01.1966 doğumlu olduğu, tespitini talep ettiği 01.05.1981 tarihinde 15 yaşında olduğu, buna göre, davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.01.1984 tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsiz bulunmuştur. VI. KARAR Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.