Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/14103 · K. 2024/589

10. Hukuk Dairesi         2023/14103 E.  ,  2024/589 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/332 E., 2023/179 K. HÜKÜM/KARAR : Kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazası tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 06.01.2012 tarihinde maruz kaldığı olayın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı SGK Başkanlığı vekili, Ortaca SGM'nin tüzel kişiliğinin olmadığını, davada dava şartı noksanlığının mevcut olduğunu, Kurumun denetim memurları ve müfettiş raporu ile davacının geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olmadığının tespit edildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2.Davalı ... Nak. İnş... Şti. vekili, davacı ile müvekkili şirket arasında kısmi süreli iş sözleşmesinin bulunmadığını ve bağımlılık ilişkisinin bulunmadığını, kazanın işin bitiminden sonra meydana geldiğini, müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 23.01.2019 tarihli ve 2017/108 Esas, 2019/9 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile; davacının 06.01.2012 tarihinde davalı ... Lojistik ...Orman Ürn. Maden Petrol İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ye ait çekicinin dorsesine kesilmiş vaziyetteki ağaçların yüklemesi işini yaparken yaralanması olayının iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 17.01.2020 tarihli ve 2019/2261 E., 2020/76 K. sayılı kararıyla; Köyceğiz Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinden verilen 23.01.2019 tarih, 2017/108 Esas ve 2019/9 Karar sayılı kararına yönelik davalı SGK Başkanlığı vekili ve davalı ... Nak. İnş... Şti ile ... Lojistik ...Ltd Şti vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Yargıtay (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince, 16.06.2020 gün ve 2020/2068 Esas 2020/2360 Karar sayılı ilamı ile;"Somut olayda iddia edildiği gibi davacının davalılar nezdinde fiili çalışması kanıtlandığında olayın iş kazası olduğunun kabulü zorunludur. Ne var ki bu yöndeki mahkemece yapılan araştırma ve inceleme eksik ve yetersizdir. Zira davalı Kurum tarafından yapılan soruşturma evrakları celbedilmemiş, davalılara ait işyeri sicil dosyalarının ve dönem bordrolarının getirtilmemiş, işbu dosyada resen tanık araştırılarak ifadeleri alınmamış, davaya konu olay nedeniyle açılan tazminat davasındaki tanık beyanlarıyla yetinilmiş, davacının hizmet akdine tabi olarak çalışıp çalışmadığının tespiti açısından yeterli araştırmanın yapılmadığı görülmüştür. Davacının serbest piyasa hamalı mı yoksa işyerinde devamlı çalışan hamal mı olduğu açıklığa kavuşturulmadan eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen karar hatalı olmuştur. Yapılacak iş; davacının yaptığı işin hamallık olduğu anlaşılmakla piyasa hamalının sigortalı olamayacağı açık olup, davalıya ait işyerinde işlerin iş yerine bağlı sürekli hamallarla mı yoksa piyasa hamallarıyla mı yapıldığı hususunu, her gün hamala ihtiyaç olup olmadığı, davacıya her gün iş verilip verilmediği, ödenen ücretlerin miktarı ve nasıl ödendiği (günlük, haftalık, aylık) hususlarını belirleyerek ve ihtilaflı dönemde çalışması bulunan bordro tanıkları dinlenerek bunların ifadeleri ile yetinilmemesi halinde Belediye ve zabıta aracılığıyla, aynı işi yapan komşu iş yerlerinin işveren ve çalışanları tespit edilip ifadelerine başvurularak, davacının davalı işyerlerinden başka işyerinde hamallık yapıp yapmadığını tespit etmek ve gerekiyorsa bu hususta zabıta araştırması yaptırmak, böylece toplanan deliller ışığında, davacının serbest piyasa hamalı olup olmadığını böylece davacı açısından hizmet akdinin unsurlarının bulunup bulunmadığını tespit etmek, serbest piyasa hamalı olduğunun anlaşılması halinde davanın reddine karar vermek, aksi halde taraflar arasındaki hizmet ilişkisini tespit ederek kazanın iş kazası olup olmadığını belirlemek ve çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir." belirtilerek karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesince, dosya kapsamı, Mahkemenin 2015/316 Esas sayılı dosyası kapsamında alınan tanık beyanları ve Köyceğiz Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/249 Esas sayılı dosyası kapsamında yürütülen ceza yargılamasında elde edilen kayıtlardan; davalı ... Lojistik ve ... Nakliyat şirketlerinin yetkilisi Ahmet ...'nin ihale ile alınan odun kesme ve toplama işinin nakliyesini sürekli olarak yaptığı, bölgede bu işi yaptığının bilindiği, taşıma işini yapan tırın davalı ... lojistik şirketine ait olduğu, davacının kaza öncesinde de odun taşıma işini yapmakta olduğu, bölgede odun toplama işini yapan şirketlerin belirli olduğu, davacının ... Lojistik şirketinde üç yıl boyunca bu işi yaptığı, başka yerde çalışmadığı beyanlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde davacının işvereninin .... Lojistik Orman Ürünleri Mad. Pet. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, yine bu şirketin ... Nakliyat İnş.Oto Tur.San.Tic.Ltd.Şti ile birlikte bu işi yürüttü, işin bir bölümünün (taşıma kısmının) ... Lojistik... Şirketine bırakıldığı kanaati edinildiği, davacının dava konusu olay esnasında yaptığı işin (çekiciye daha önceden kesilmiş vaziyetteki ağaçların yüklenmesi işi) tarım ve orman işlerinden sayılan işlerden olduğu ve kazalının sigortalı olamayacağı savunulmuş ise de hangi işlerin tarım ve orman işlerinden sayılacağı, Sanayi, Ticaret, Tarım ve Orman İşlerinden Sayılan İşlere İlişkin Yönetmelik’in EK-I 4857 sayılı İş Kanununun Uygulanması Bakımından Sanayi, Ticaret, Tarım ve Orman İşleri Listesinin C/3 maddesinde belirtildiği, anılan maddede; “Ormanların korunması, planlanması (amenajman), yetiştirilmesi, işletilmesi, sınırlandırılması çalışmaları, yangınla mücadele çalışmaları, bunlara ait alt yapı çalışmaları ile etüt proje, ağaçlandırma, erozyon kontrolü, rehabilitasyon, orman içi mera ıslahı, aşılama, tohum ve ağaç ıslahı, tohum toplama, fidan üretimi, tohumlukların tesisi, ormancılık araştırma çalışmaları ile av yaban hayatı çalışmaları, milli park, orman içi dinlenme yerleri ve kent ormanlarının kurulması, bakımı, geliştirilmesi ve korunması işleri” olduğunun belirtildiği, davacının dava konusu olay esnasında yaptığı iş olan çekiciye daha önceden kesilmiş ağaçların yüklemesi işinin tarım ve orman işleri kapsamına girmediği belirtilen sebeplerle davacının 06.01.2012 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın iş kazası niteliğinde olduğu değerlendirilmekle, davanın kabulüne karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar tarafından temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, davacının belli bir işverene bağlı olmaksızın çağrı üzerine günü birlik işlerde çalıştığını, davacının çalışmalarının istisna akdi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davacının sigortası olsa dahi sigortalılığı gereği yapması gereken bir işi yaparken kaza meydana gelmediğinden olayın iş kazası olarak nitelendirilemeyeceğini beyanla kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir. 2.Davalı şirketler vekili temyiz dilekçesinde, davacının hizmet akdi ile bağlı olarak çalışmasının ve müvekkili şirket ile bağımlılık ilişkisinin söz konusu olmadığını, meydana gelen olayın iş kazası olmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı şirket nezdinde çalışırken 06.01.2012 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıdaki yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 25.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.