Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/207 · K. 2023/3423

10. Hukuk Dairesi         2023/207 E.  ,  2023/3423 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2063 E., 2022/2192 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/426 E., 2021/119 K. Taraflar arasındaki yurtdışı borçlanma talebinin geçerli olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, ... Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocasinan Sosyal Güvenlik Merkezince, müvekkilinin yurt dışı hizmet borçlanma talebinin reddine dair 07.02.2020 tarih ve 11149488-203.05.15-E.2318903 sayılı idari işlemin iptaline yönelik Kayseri 2. İdare Mahkemesi nezdinde 2020/660 E. sayılı dava yasal süresi içerisinde açıldığını, ancak, Kayseri 2. İdare Mahkemesi 16.07.2020 tarih ve 2020/516 sayılı kararı ile "iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 5510 sayılı Kanun'un 101 inci maddesi uyarınca genel görevli olan iş mahkemelerine ait olduğu sonucuna ulaşıldığından, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın görev yönünden reddi gerekmiştir" hükmünden hareketle görev yönünden davanın reddine karar verildiğini, gurbetçi olarak Almanya'da çalışmakta olan müvekkili ...'in, TSK personeli olarak Temmuz 1995 - Temmuz 1998 tarihleri arasında 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu hükümleri uyarınca yapmış olduğu hizmet süresince, Emekli Sandığı'na maaşlarından aylık olarak aidat kesintileri yapıldığını, 7186 sayılı Kanun ile söz konusu düzenlemelerin yapılması üzerine müvekkili, 5510 sayılı Kanunun 4-c maddesi kapsamında emekli olmak istediğinden dolayı, 30.07.2019 tarihinde Almanya'dan postaya verdiği 29.07.2019 tarihli dilekçesi ve ekli Almanya'da çalıştığı günlere ilişkin Hizmet Belgesi ve Borçlanma Başvuru Belgesi ile davalı idareye müracaat ederek; bakmakla yükümlü olduğu ailesini geçindirmek için halihazırda Almanya'da fiilen çalışmakta olması, plansız olarak izin istemesi ve izne ayrılması halinde işini kaybetme ve telafisinin mümkün olmayacak zararlara uğrayacak olması sebebiyle, 7186 sayılı Kanunla yapılan düzenlemenin aleyhine sonuç doğurmaması için dilekçesinin imzalandığı tarih ile dilekçesinin ekindeki hizmet belgesi ve borçlanma başvuru belgesinin postaya verildiği günün kurumca başvuru tarihi olarak kabul edilmesini talep ettiğini, ... Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının 24.10.2019 tarihli yazısıyla; yurt dışı süreleri borçlanma mevzuatındaki 01.08.2019 tarihinden itibaren kanun değişikliği sebebiyle müvekkilin posta başvuru şeklinin tespiti gerektiği, buna göre müvekkilin başvuru dilekçesini iadeli taahhütlü veya taahhütlü yahut APS ile göndermiş ise BARKOD kodu bildirmesi gerektiği, istenilen belgenin üç ay içinde gönderilmemesi halinde başvurusunun iptal edileceğinin müvekkiline bildirildiğini, bunun üzerine müvekkilinin 14.11.2019 tarihli dilekçesiyle, 29.07.2019 tarihli dilekçesinin 30.07.2019 tarihinde Almanya ...easy Internatıonal Acil Posta Servisi ile gönderildiğine ilişkin ...numaralı barkod kodu bilgileri orjinal yaprakçığını davalı idareye gönderdiğini, ..... Sosyal Güvenlik Merkezinin 07.02.2020 tarih ve 11149488-203.05.15-E.2318903 sayılı yazısıyla; müvekkilinin ilgide kayıtlı dilekçesi ile yapmış olduğu yurt dışı borçlanma talebinin incelenmesi sonucunda (X) ile işaretlenmiş olan (Borçlanmak istediğiniz süre bölümünde birden fazla kutu işaretlenmesi) bilgi/belgelerin eksik olduğunun tespit edildiği, yurt dışında geçen sürelerini borçlanmak isteyenlerin borçlanmaya esas sürelerine ait bilgi ve belgeleri başvuru anında eksiksiz olarak kuruma ibraz etmeleri gerektiğinden bahisle, eksik bilgi/belge nedeniyle müvekkilinin borçlanma talebinin reddedildiğini, idarenin söz konusu ret işlemine ilişkin 07.02.2020 tarihli yazısının, 11.02.2020 tarihinde postaya verilmesine müteakip, müvekkiline iadeli, iadeli taahhütlü vb. yöntemle imza karşılığı tebligatta bulunulmak suretiyle teslim edilmediğini, müvekkilinin söz konusu ret işleminden, ikamet adresindeki posta kutusuna bırakılan 07.02.2020 tarihli yazıyı 15 Mart 2020 tarihinde alıp okuyarak haberdar olduğunu, son olarak ..... Sosyal Güvenlik Merkezinin 14.05.2020 tarihli yazısıyla; 06.08.2019 tarih ve...sayı ile Kurum kayıtlarına giren müvekkilinin yurt dışı hizmet borçlanma talep dilekçesi ve eklerinin, Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Posta ve Kargo İle Yapılan Yurt Dışı Borçlanma Başvuruları Hakkında 03.01.2020 tarihli ve 159645 Sayılı Genelge Yazısı gereği, Kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihi olan 06.08.2019 tarihinin, Kuruma başvuru tarihi olarak tespit edildiğini, bu nedenle müvekkilinin talebinin, Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri Hakkında 15.08.2019 tarihli ve 2019/16 sayılı Genelge hükümlerine göre değerlendirilerek reddedildiğinin belirlendiği bildirilmiş olup, bahse konu yazı da müvekkiline iadeli, iadeli taahhütlü vb. yöntemle imza karşılığı tebligatta bulunulmak suretiyle teslim edilmemiş olup, müvekkilim bahse konu yazının içeriği hakkında, ikamet adresindeki posta kutusuna bırakılan bahse konu yazıyı 23 Haziran 2020 tarihinde alıp okuyarak haberdar olduğunu, davalı idarece, müvekkilinin 30.07.2019 tarihinde Almanya’da faaliyet gösteren ...easy Internatıonal Acil Posta servisine vererek gönderdiği yurt dışı hizmet borçlanma talep dilekçesi ve eklerinin, kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihi olan 06.08.2019 tarihinin, kuruma başvuru tarihi olarak kabul edilmesi nedeniyle müvekkilinin yurt dışı borçlanma talebinin reddedilmesinin, hukuki dayanaktan yoksun ve açıkça hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğunu, yukarıda yer verdiğimiz kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere; müvekkilinin bahse konu başvuru dilekçesinin, Almanya'dan postaya verildiği tarihin 30.07.2019 değil de davalı kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihinin 06.08.2019 davalı kuruma başvuru tarihi olarak kabul edileceğine dair hak kaybına yol açan kısıtlayıcı herhangi bir hükmün olmadığını ve bahse konu kanun hükmüne aykırı olarak alt normlarla hak kaybına yol açan kısıtlayıcı bir düzenleme yapılmasının mümkün olmadığını, 7186 sayılı Kanun'un 3201 sayılı Kanun ile ilgili 8 ila 13 üncü maddeleri hükümlerinden yararlanabilmek için önemli ve gerekli olan husus, başvurucunun, bahse konu kanun maddelerinin yürürlük tarihi olan 01.08.2019 tarihi öncesinde, başvuru iradesini ortaya koyarak başvurusunu yapmış olması ve bu başvuru tarihini ispatlamasının olduğunu, öte yandan müvekkilime başvuru evraklarının tanzim edildiği Almanya Karlsurhe Başkonsolosluğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Uzmanlığı/Ataşeliği görevlilerince de müracaat evraklarının hangi posta servisi aracılığıyla ne şekilde gönderilmesinin zorunlu olduğu konusunda da herhangi bir şekilde yazılı tebligatta bulunulmadığını, bu itibarla davalı idarece 01.08.2019 tarihi sonrasında düzenlenen 15.08.2019 tarih ve 2019/16 sayılı Genelge ile hakkaniyete, üst normlara ve hukuka aykırı olarak hak kaybına yol açan böyle kısıtlayıcı bir düzenleme yapılması ve bu düzenlemeye dayanılarak müvekkilin başvurusunun reddedilmesi hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, sonuç olarak; yukarıda ayrıntılı olarak izah ettiği üzere, davalı idarece, müvekkilinin yurt dışı borçlanma talebinin reddedilmesinin, hukuki dayanaktan yoksun ve açıkça hakkaniyete, üst normlara ve hukuka aykırı olduğundan, ..... Sosyal Güvenlik Merkezince, müvekkilinin yurt dışı hizmet borçlanma talebinin kabulü ve hizmet tespitine karar verilmesini talep ettiğini, haklı davalarının kabulü ile ..... Sosyal Güvenlik Merkezince, müvekkilinin yurt dışı hizmet borçlanma talebinin kabulüne karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Bağ-Kur numaralı ...'in, 06.08.2019 tarih ve...sayı ile kurum kayıtlarına giren yurtdışı hizmet borçlanma dilekçesi ve eklerinin Emeklilik Hizmetleri Müdürlüğü'nün Posta ve Kargo ile yapılan yurtdışı borçlanma başvuruları hakkında 03.01.2020 tarihli ve 159645 sayılı Genel Yazısı gereği, kurumun gelen evrak kayıtlarına intikal tarihinin 06.08.2019 tarihinin kuruma başvuru tarihi olarak tespit edildiğini bu nedenle talebin Yurtdışı borçlanma işlemleri hakkında 15.08.2019 tarihli ve 2019/16 sayılı Genelge hükümlerine göre değerlendirilerek reddedildiğinin görüldüdüğünü, ilgili evrakları dilekçeleri ekinde yer aldığını, 3201 sayılı Kanun'un geçici 9 uncu maddesinde; "kısmi aylık bağlanmış olanlar dahil olmak üzere bu maddenin yürürlük tarihinden önce yurt dışında geçen sürelerini borçlanma talebinde bulunanlardan tahakkuk ettirilen borçlarını yasal süresi içinde ödeyenlerin, sigortalılık sürelerinin hangi statüde değerlendirileceğinin ve tahakkuk ettirilecek borç tutarının tespitinde önceki hükümlerin esas alındığı hükmünün yer aldığını, yukarıda kısaca arz ve izah ettikleri sebepler muvacehesinde davacının usul ve esas açısından hukuka aykırı olan davasının reddine karar verilmesini talep ettiklerini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini bilvekale arz ve talep ettiğini beyan etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacının kuruma Almanya'da çalıştığı günlere ilişkin yurtdışı borçlanması talep dilekçesi ile müracaat ettiği, talebini ... kargo ile gönderdiği ve talep dilekçesinin 06.08.2019 tarihinde kurum kayıtlarına girdiği, kargo kodunda RA-RZ ve EA-EZ barkod kodları bulunmadığından davacının borçlanma talep tarihinin 06.08.2019 olarak kabul edildiği, davacı tarafından borçlanmak istenilen süre bölümünde birden fazla seçenek işaretlenmesi ve hizmet belgesinin Türkçe tercümesinin eklenmemesi nedenleriyle 2019/19 sayılı kurum genelgesi gereği davacının talebinin kurumca reddedildiği anlaşılmış, kurum işleminin hukuka uygun olduğu değerlendirildiğinden davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili, davacının yurt dışı hizmet borçlanması için davalı kuruma göndermiş olduğu talep dilekçesini acil posta servisi ile gönderilmek üzere postaya verdiği tarihin 30.07.2019 olduğu, dilekçenin kuruma 06.08.2019 tarihinde ulaştığını, buna rağmen davalı idarenin bu tarihlerden sonra meydana gelen kanun değişikliklerine ve düzenleyici işlemlere göre değerlendirme yaparak davacının yurt dışı hizmet borçlanma talep dilekçesinin reddedilmesinin haksız olup hukuka aykırı olduğunu, Türkiye'deki posta idareleri aracılığıyla yapılan başvurulara ilişkin olduğundan davalı idarece hükmün genelge ile yurt dışındaki yani yabancı ülkelerdeki posta idareleri aracılığıyla yapılan başvurulara da teşmil edilerek uygulanmasının mümkün olmayacağını, davacının kanun hükümlerinden yararlanmak için 01.08.2019 tarihi öncesinde başvuru iradesini ortaya koyduğunu, Almanya'daki ilgili posta idaresi aracılığıyla 30.07.2019 tarihinde posta ile başvurusunu yaptığını ve bu başvuru tarihini dava dilekçesi yaprakçığı ile ispatladığını, 30.07.2019 tarihinin davalı kuruma başvuru tarihi olarak kabul edilmesi ve davalının yurt dışı hizmet borçlanma talebinin kabul edilmesi gerektiğini, davalı idarece 01.08.2019 tarihi sonrasında düzenlenen 15.08.2019 tarih ve 2019/16 sayılı Genelge ile hakkaniyete, üst normlara ve hukuka aykırı olarak hak kaybına yol açan böyle kısıtlayıcı bir düzenleme yapılması ve bu düzenlemeye dayanılarak, davacının başvurusunun reddedilmesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, hakkaniyete, üst normlara ve hukuka aykırı olarak hak kaybına yol açan kısıtlayıcı bir düzenleme yapıldığını, bu düzenlemeye dayanılarak davacının başvurusunun reddedilmesinin ayrıca, Yurtdışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesini, işaretlenmesi gereken bölümlerin birden fazla işaretlendiğini ve bilgi belgelerin eksik olduğunun belirtildiğini ancak davacının T.C. Karlsruhe Başkonsolosluğunda yetkili ve görevli memurlar aracılığıyla ve onların gözetiminde doldurmuş olup bu hususta davacının sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, davacının davalı idareye yurt dışı borçlanma talep dilekçesinin yanında gönderdiği belgelerin arasında Almanya Hizmet Belgesinin Türkçe tercümesinin bulunduğunu, davalı idarece davacının yasal hakkının engellendiğini ve hiçbir şekilde kolaylık sağlanmadığını, davalı idarenin sorunu çözmek için, çözüm üretmek için bir çaba sarf etmediğini, davalı idarenin sonuç ve vatandaş odaklı hareket etmesi gerektiğini istinaf başvuru sebepleri olarak ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge adliye mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; somut olayda; davacının kuruma Almanya'da çalıştığı günlere ilişkin yurtdışı borçlanması talep dilekçesi ile müracaat ettiği, talebini ... kargo ile 30.07.2019 tarihinde gönderdiği ve talep dilekçesinin 06.08.2019 tarihinde kurum kayıtlarına girdiği, kargo kodunda RA-RZ ve EA-EZ barkod kodları bulunmadığından davacının borçlanma talep tarihinin 06.08.2019 olarak kabul edildiği, davacı tarafından borçlanmak istenilen süre bölümünde birden fazla seçenek işaretlenmesi ve hizmet belgesinin Türkçe tercümesinin eklenmemesi nedenleriyle 2019/19 sayılı kurum genelgesi gereği davacının talebinin kurumca reddedildiği belirlenmiştir. Mahkemenin red hükmü hatalıdır. Davacının kuruma yaptığı talebe ilişkin başvuru tarihi olarak, Alman Posta İdaresine dahil olan DHL yolu ile posta idaresine başvurduğu tarih olan 30.07.2019 tarihinin kabul edilerek sonucuna göre karar verilmesi gereklidir." gerekçeleriyle A-)Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK’nin 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca, Kayseri 1. İş Mahkemesi'nin 09.04.2021 tarih ve 2020/426 Esas - 2021/119 Karar sayılı kararının kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle; B-)1-)Davanın kabulü ile ; 2-)Davacının 30.07.2019 tarihinde DHL yolu ile gönderilen Yurt Dışı Hizmet Borçlanması dilekçesinin 01.08.2019 tarihinden önce yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilerek işlem tesis edilmesi gerektiğinin tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı kurum vekili; kararın yerinde olmadığı, yeterli inceleme yapılmadığını ileri sürerek, eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının yurtdışı borçlanma müracaatının geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3201 sayılı Kanun'un 1, 5 inci maddeleridir. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. T.H.