VI. TEMYİZ
A.Temyiz Yoluna Başvuran
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı vekili; taraflar arasındaki kira ilişkisinin başlangıç tarihi olarak 01.10.2012 tarihinin esas alınmasının mümkün olmadığını, davacı tarafından 2014-2015 kira dönemi kira alacağının tahsili amacıyla açılan başka bir davada, kira başlangıç tarihinin uzatma kararları sonrası 01.02.2013 olduğunun tespit edildiğini, işbu emsal kararın dikkate alınmamış olmasının hatalı olduğunu, yine İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğünün 01.08.2012 tarihli ve 4068 sayılı "2. Süre Uzatımının Verilmesi ve 1. Süre Uzatımın İptal edilmesi" konu başlıklı tespitinde, işin nihai süre sonu olarak 31.01.2013 tarihinin belirlendiğini, ekli Sayıştay kararı gereği de işin bitimi ve dolayısıyla işletmeye başlama tarihinin 31.01.2013 olmasında usul ve yasaya aykırı bir durumun olmadığı hususunun tespit edildiğini, kabule göre de; taraflar arasında akdedilen sözleşme ile sabit olduğu üzere belirlenen kira bedelinin ihale şartnamesindeki tüm yapıların yapılması ile muaccel hale geleceği kararlaştırılmasına rağmen, tüm komplekslerin açılmadığı, hazır olmadığı, hatta otelin daha yapılmadığı bile sabitken, tüm kompleksler bitmiş gibi kira bedeli tahakkukunun taraflar arasında akdedilen sözleşmeye, hukuka ve hakkaniyete aykırı olacağı gibi hayatın olağan akışına da aykırılık teşkil etmekte olduğunu ileri sürerek, kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kira alacağının tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 299 ve devamı maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Taraflar arasında imzalandığı uyuşmazlık konusu olmayan 06.11.2007 imza tarihli "İstanbul Büyükşehir Belediyesi Tesis Yaptırma Sözleşmesi" ile mülkiyeti Belediyeye ait olan taşınmazda Akvaryum, Otopark, Aquapark, Yunus Gösteri Merkezi, Bilim Merkezi, AVM ve Imax Sinema Yapılması ve İşletilmesi işi, 80.000.000,00 TL yatırım yapılması ve yıllık 4.510.000,00 TL kira bedeli ödenmesi şartı ile 12 ay yapım süresi + 30 yıl müddetle davalıya verilmiş olup, sözleşmenin (3.2.) maddesinde kira ödemesinin işletme süresinin başladığı yılın ilk ayında peşin olarak idare tarafından gösterilecek banka hesabına nakit olarak ödeneceği, (9.) maddesinde ise inşaat işinin yapım süresinin 12 ay olduğu, binanın ise 8 ay sonunda tamamlanarak işletmeye açılacağı, yüklenicinin taahhüdün tümünü 12 ayda tamamlayıp geçici kabule hazır hale getirmeye mecbur olduğu, idarece verilen süre uzatımı hariç iş zamanında bitirilmezse gecikme cezası ödeneceği kararlaştırılmıştır.
2. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğünün 01.08.2012 tarihli yazıları ile Avan projesinin iptal edilerek yeniden yapılması ve inşaat alanının 58.816 m2den 163.742 m²'ye çıkması nedeni ile artış miktarı kadar işin yapılabilmesi için ek süre verilmesi hususu Başkanlık Makamının onayına sunulmuş, neticede Florya Akvaryum Kompleksi İntifa Hakkı Karşılığı İnşaat ve İşletme işinin 1. süre uzatım sonu olarak kararlaştırılan 06.12.2011 tarihi iptal edilerek, 2. süre uzatım tarihi nihai süre sonu olarak 31.01.2013 tarihi onaylanmıştır.
3. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının 20.09.2012 tarihli Kısmi Geçici Kabul Tutanağında ise; işin kısmi olarak bitirildiği 18.09.2012 tarihi itibariyle, biten kısımlara ilişkin kısmi geçici kabulün yapılmasının uygun görüldüğü ve 01.10.2012 tarihi itibariyle kısmi geçici kabulün onaylandığı, yine 11.12.2015 tarihli Geçici Kabul Tutanağında ise işin tamamına ilişkin geçici kabulün 31.01.2013 tarihinde yapıldığının açıklandığı anlaşılmaktadır.
4. Davacı Belediyenin 12.11.2012 tarihli yazısı ile işin %78lik kısmının tamamlandığı ve kısmi geçici kabulün yapıldığı, 27.10.2012 tarihinden itibaren ise kira tahakkuklarının muhasebeleştirildiği bildirilmiş, 13.03.2013 tarihinde düzenlenen ihtarname ile de; sözleşme ile kararlaştırılan yıllık kira bedelinin tamamlanan kısma oranlanması suretiyle 2012 yılı Ekim-Kasım-Aralık aylarının kira bedeli karşılığı 879.450,00 TL'nin tahsili talep edilmiş, 02.06.2014 tarihinde başlatılan icra takibinde ise yapılan ödemeler mahsup edilerek, sözleşmede kararlaştırılan yıllık kira bedelinin tamamı üzerinden 2012 yılı Ekim-Kasım-Aralık ayları kira bedeli ile 2013 yılı yıllık kira bedeli faiziyle birlikte talep edilmiştir.
5. Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık ilkesi (Ahde Vefa- Pacta Sunta Servanda) yanında sözleşme serbestisi ilkeleri kabul edilmiştir. Bu kurala göre sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalı ve hükümlerine riayet edilmelidir. Sözleşmeyle bağlılık ilkesi; hukuki güvenlik, doğruluk ve dürüstlük kuralının bir gereği olarak, sözleşme hukukunun temel ilkelerinden biridir. Karşılıklı edimleri içeren sözleşmelerde, edimler arasında mevcut olan denge şartlarının sözleşmenin tümü, birlikte yorumlanarak değerlendirilmelidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda genel kural; tarafların bu sözleşme ile gerçek ve ortak amacın varlığını ortaya koyabilecek şekilde bir düzenleme ve yorum yapılmasıdır.
6. Bu açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince, 20.09.2012 tarihinde biten bölümlerin geçici kabullerinin yapıldığı, mağazaların boş olarak işaretlendiği, geçici kabul tutanağı ile kiralananın kullanımının ve ondan yararlanılmasının davalıya bırakıldığı, davalı tarafından ise emlak kira, ana para ve kira faizi olmak üzere 29.11.2012 tarihinde ödemeler yapıldığı gerekçesiyle, kira sözleşmesinin 01.10.2012 tarihinde başladığı kabul edilerek karar verilmiş ise de; İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 2011 yılı hesabı ile ilgili yapılan denetimler sonucunda Sayıştay 5. Dairesinin 16.07.2013 tarihli ilamında yer alan davacı ... savunmasında, kira bedelinin ünitelerin tamamının bitirilerek işletmeye açılması halinde alınacağı, sadece bir ünite-akvaryum binasının bitirildiği, yedi adet açılmayan ünite bulunduğu, açılan ünitenin kamuya verilen sözler nedeniyle olduğu, zaten işleticinin de zarar ettiği, bu nedenle açılan üniteden kira alınmadığının ifade edildiği, ilgili kararda işletmenin sekiz ayrı üniteden oluştuğu ve tamamının bitiminde kira ödeneceğinin kararlaştırıldığı, tamamının işletmeye açılmaması nedeniyle işletme ve kira bedeli tahsil edilmemesi sonucu kamu zararı oluşmadığına karar verildiği, yine süre uzatım kararlarının idarenin sebebiyet verdiği hallerden kaynaklandığı, söz konusu süre uzatımlarının işe ait şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak alındığı hususlarının tespit edildiği, keza yukarıda yer verilen sözleşme maddelerinde açıkça kira başlangıç tarihinin işletme süresinin başladığı tarih olarak belirlendiği, yine inşaat işinin yapım süresi olarak belirlenen ve alınan kararlar doğrultusunda uzatılan süre sonunda taşınmazın geçici kabule hazır hale getirileceğinin sözleşme ile kararlaştırılmış olması ve davacı Belediyece verilen süre uzatımlarına ilişkin irade beyanlarının kendisini bağlayacağı, nitekim resmi makamlar huzurunda verilen ifadelerde de bu hususun açıkça kabul edilmiş olması karşısında, işin tamamına ilişkin geçici kabul tarihi olan 31.01.2013 tarihinin kira ödemesinin başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi ve buna göre davacı Belediyenin alacağı olup olmadığının değerlendirilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.
7. Kabule göre de; Bölge Adliye Mahkemesince davanın kabulüne karar verildiği halde, kararın hüküm kısmında itirazın 1.503.343,00 TL üzerinden iptaline, takibin aynen devamına karar verilmekle yetinilerek, infazda tereddüt oluşturacak şekilde kabul edilen işlemiş faiz hususuna yer verilmemiş olması da doğru değildir.
