IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl ve birleşen dosya davacıları vekili ile asıl dosya davalısı ile birleşen dosyalar davalısı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacıların İstinafı
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; feshi istenen kat karşılığı inşaat sözleşmelerine göre her halükarda teslim süresinin 21.04.2015 tarihini geçmeyeceğini, dava tarihi itibariyle müvekkillerinin bütün edimlerini yerine getirdiğini, sözleşme gereği teslim tarihi üzerinden 38 ay geçmiş olmasına rağmen inşaatın 3. katına kadar yapılabildiğini, bilirkişi raporlarına göre arsa sahiplerinin fesih haklarının bulunduğu belirtilmiş olmasına rağmen yüklenicinin inşaatı yapma iradesinin bulunduğuna ilişkin hukuken kabul edilmesi imkansız bir gerekçe ile davanın reddinin kabul edilemez olduğunu, TBK'nın 124. maddesi gereği borçlunun içinde bulunduğu durum veya tutumdan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyor ise süre verilmesine gerek olmadığını, gecikme nedeniyle ödenen paralarının kentsel dönüşüm nedeniyle ödenen paralar olduğunu onunda sadece sözleşme tarihinden itibaren 18 ay ödendiğini, davalı yüklenicinin sözleşmeye aykırı olarak müvekkillerine ait 16800 m² müvekkil hisselerini vekaleti kötüye kullanarak şirket ortağı ...'a devrettiğini, ayrıca müvekkillerine ait olup yasa gereği terki gereken ... haricindeki ifraz sonucu oluşan 5437 ada, 3 ve 4 parsel sayılı taşınmazların da ... Belediyesine devredildiğini, 20.09.2019 tarihi itibariyle inşaat seviyesinin %39,26 olan ve müvekkillerinin bütün hisselerini kardeşi üzerine kaçıran müteahhidin inşaat yapma iradesi var diye davanın reddinin hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmün kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalıların İstinafı
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıların sözleşmeden kaynaklı borçlarını tam olarak eksiksiz olarak yerine getirmediğini, arsa sahiplerinden kaynaklanan sorunlar ve müvekkilinin taşınmazların sözleşme tarihindeki kesinlik arz etmeyen imar durumunu lehe dönüştürmek için yaptığı imar çalışmaları, hukuki imkansızlıklar, mücbir sebepler nedeniyle uzamanın oluştuğunu, arsa sahiplerinden ...'nın sözleşmeden sonra payını devrettiğini, devir alan kişi ile sözleşmenin yeniden yapılana kadar bir takım resmi sorunlarla karşılaşıldığını, davacılarının 16 parsel sayılı taşınmazının arsa iken sözleşmenin yapıldığını, imar uygulaması istenmesi üzerinde bulunan kanal nedeniyle taleplerinin reddediliğini, bu su kanalı işinin çözülüp Hazine adına tescili sağlandıktan sonra ihaleyle ... tarafından alındığı ve ...'la da anlaşma yapılmak zorunda kalındığını, kanal işinin çözümünün 27 ay sürdüğünü sonrasında imar için yeniden başvurularında belediyenin %65 kesinti yapmak istemesi üzerinde arsa sahipleri daha az kesinti yapılmasını sağlamak için bitişikteki 17 parsel ile birlikte iki parsel için anlaşma yapılmasını istediklerini sonrasında 17 parsel sayılı taşınmazla ilgili de sözleşmenin imzalandığını, ancak davacılar ile parsel maliki ... ... arasında ortaklığın giderilmesi davası olduğu içinde 17 parselle ilgili sözleşmenin 1 sene sonra imzalandığını, davacıların belediyeden satın aldıkları payın bedelini müvekkilinin ödediğini, arsa sahibi ...'nın hissesi üzerindeki haczin müvekkili tarafından ödenmek zorunda kaldığını bundan ötürü 6 ayın geçtiğini, ayrıca sözleşmeyi imzaladıktan sonra arsa sahiplerinden ...'nın hissesini ...'ya, ... da hissesini ...'e devrettiğini, bunun sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, ... ile sözleşmenin 24.05.2015 tarihinde imzalandığını ve bu sözleşmede de yeni 36 aylık sürenin belirlendiğini, inşaat yapma süresinin en erken tüm paydaşlarla sözleşme yapıldığı tarih veya en kötü ruhsat alım tarihinden itibaren başlaması gerektiğini, imar durumu davalı yüklenicinin çabalarıyla artmasından sonra eldeki davanın açılmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davacı ... yöneyle teslim süresinin basit bir matematik hesabıyla dolmadığının anlaşılacağı, Erdoğdu'nun hukuki yararı ve dava ehliyetinin olmadığını, hiç bir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için teslim süresinin geçtiği farz edilse dahi müvekkilinin usulüne uygun bir temerrüdünün olmadığını, inşaat süresinin müvekkilinin elinde olmayan nedenlerle uzamasına rağmen arsa sahiplerinin rızası ile yine arsa sahiplerinin bildirdiği banka hesaplarına ödeme yaptığını, arsa sahiplerince iddia edilen teslim tarihi ile dava tarihi arasında sözleşmeyi fesih ettiklerine dair bir bildirim olmadığını, YGK kararında bu yönde olduğunu, müvekkilinin dürüstlük kuralına ve taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı bir davranışının olmadığını, hükmen gerekçe kısmının düzeltilmesi gerektiğini, yararlarına hem asıl hem de birleşen dosyada maktu vekalet ücreti hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek hükmün kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi tarafından taraf yönünden eksikliklerin giderildiği, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 1055 ada, 16 ve 17 parsel sayılı tarla niteliğindeki taşınmaz malikleri ile davalı yüklenici arasında ... 8. Noterliğinin 21.04.2011 gün ve 17076 yevmiye no.lu, 28.06.2013 gün ve 31406 yevmiye no.lu yine 17.06.2014 gün ve 23901 yevmiye no.lu düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığı, 16 parselle ilgili sözleşmede inşaat süresinin sözleşme tarihinden itibaren 36 ay takvim günü olarak belirlendiği, buna göre inşaat süresinin 01.04.2014 tarihinde biteceği, ancak arsada hissesi bulunan arsa sahiplerinin herhangi birinden veya vekillerinden doğacak sorunlardan dolayı olacak gecikmeler ve ilgili belediyeler ve resmi kurumlarla ilgili resmi işlemlerde belediye veya başkaca resmi mercilerden gecikmelerde ve dahi doğal afet, deprem, sel vb. mücbir sebeplerden doğabilecek gecikmelerde bu sürenin geçerliliğini yitireceği, şayet 18 ay içinde inşaata başlanmaz ise sözleşmenin arsa sahiplerince tek taraflı fesih edileceği, 17 parselle ilgili sözleşmede inşaatın 16 parselle tevhit ve ifrazından oluşacak arsa üzerin yapılacağı, 16 parselle ilgili 21.04.2011 gün ve 17076 yevmiye nolu sözleşmede geçen inşaat süresinin geçerli olup o süreden 1 sonrası olarak belirlendiği, 17.06.2014 gün ve 23901 yevmiye no.lu sözleşme ... ... ... ile yüklenici arasında 17 parsel yönüyle imzalanmış olup inşaat süresi sözleşme tarihinden itibaren 36 ay olarak kararlaştırıldığı, imzalanan sözleşmeler ve pay devirleri ile tüm paydaşlarla sözleme imzalandığının anlaşıldığı, arsa sahiplerince kat karşılığı inşaat sözleşmeleri uyarınca .... ve ....'a vekalet verildiği, davalı yüklenicinin sunmuş olduğu belgelere göre sonrasında arsa sahipleri ile yüklenici arasında ek sözleşmeler imzalandığı, 21.04.2011 tarihli ek sözleşme ... adına, ... adına, ..., ..., ... varisleri, ..., ..., ..., 24.02.2015 tarihli ek sözleşme ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., 02.03.2015 tarihli ek sözleşme arsa sahipleri ..., ..., ... ve ... tarafından imzalandığı, 21.04.2011 tarihli ek sözleşmede cezai şart, 24.02.2015 ve 02.03.2015 tarihli ek sözleşmede arsa sahiplerine verilecek dairelerin dağılımı, yüklenicinin çekmiş olduğu 25.07.2013 tarihli ihtarname baz alınarak inşaat süresinin 25.07.2016 tarihine kadar çekilmesi, gecikme halinde ödenecek kira düzenlendiği, yine bir kısım arsa sahiplerinin 28.06.2013 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca ödenecek olan aylık kiranın ödenmesine ilişkin talimatları içerir bila tarihli dilekçeleri bulunduğu gibi tediye makbuzu ve banka dekont örneklerinden arsa sahiplerine yüklenici tarafından 2015, 2016 ve 2017 yıllarında kira ödemesi yapıldığı, davalı yüklenici tarafından keşide edilen ... 5. Noterliğinin 25.07.2013 tarih 14322 yevmiye no.lu ihtarı ile arsa sahiplerine sözleşmenin 5. maddesinde yazılı bulunan belediye ve resmi kurumlarda ilgili resmi işlemlerde geçen süre dikkate alınarak ... Müdürlüğünden tamamlanmak üzere alınması gereken parça parsellerin 04.04.2013 tarihinde resmen alındığını, sözleşme tarihinden bu tarihe kadara geçen sürelerin bu fıkra gereğince inşaat süresine ilave edileceği, aynı fıkrada arsada hissesi bulunan arsa sahiplerinden herhangi birinden veya vekillerinden doğacak sorunlardan dolayı olabilecek gecikmelerde inşaat süresine ilave edileceğinin yazılı olduğu, arsa sahiplerinden ...'nın şahsi borçlarından hissesini sözleşme tarihinden sonra devrettiğini, devir alan kişi ile sözleşme yapılana kadar bir takım resmi sorunlarla karşılaşıldığını, ... Encümeninin 16.04.2013 tarih ve 16/449 sayılı kararı ile parsellerinin 14 ve 15 parsellerle tevhit ve ifraz işlemlerinin yaptırılmış olup dosyanın tapuya gönderildiğini, tapudaki işlemler için alınmış olana vekaletlerin yetersiz kaldığını, arsa sahiplerinin vekaletlerinin tamamının ellerine ulaşmadığını, bu sebeplerden dolayı ifraz ve tevhit işlemleri yapılamadığından 15 gün içinde vekaletlerin gönderilmesi aksi halde sözleşme şartlarına uyulmadığından cezai şart uygulanacağının ihtar olunduğu, arsa sahipleri tarafından 07.08.2017, 07.08.2017, 14.07.2017, 18.07.2017, 18.08.2017 ve 18.08.2018 tarihli azilnameler ile kat karşılığı sözleşmesi uyarınca verilen vekaletlerin sonlandırıldığı, mahkemece Çevre ve Şehircilik Bakanlığından sözleşmelere konu 16 ve 17 parsel sayılı taşınmazın davacı arsa sahipleri için kira yardımı ödemesi yapılıp yapılmadığı sorulmuş olup maliklerden ... adına kira yardımı ödemesi yapıldığının bildirildiği, davacıların hissedar oldukları ve 25.03.1963 tarihinde tapuya tescili yapılan ... ili ... ilçesi ... Mahallesinde kayıtlı olan eski 1055 ada 16 ve 17 parsel numaralı kadastro parsellerinde, ... Belediyesinin 18.11.2014 tarihli ve 437967 numaralı, 25.11.2014 tarihli ve 4474002 numaralı Encümen Kararları'na istinaden 3194 sayılı İmar Kanununun 18. madde uygulaması yapıldığı, dava konusu 1055 ada 16 parsel numaralı taşınmazın imar Uygulaması düzenleme sınırı dışında kalan ve krokide 16/B ile gösterilen kısmı ayırma çapı ile ayrılarak "tarla" vasfı ve 860.94 m² yüzölçümü ile 1055 ada 16 parsel olarak tescil gördüğü, diğer dava konusu 1055 ada 17 parsel numaralı taşınmazın imar uygulaması düzenleme sınırı dışında kalan ve krokide 17/B ile gösterilen kısmı ayırma çapı ile ayrılarak “tarla” vasfı ve 867,00 m² yüzölçümü ile 1055 ada 17 parsel olarak tescil gördüğü, davacıların hissedar oldukları 15880.00 m² yüzölçüme sahip 1055 ada 16 parsel numaralı taşınmazın 15019.06 m²'si, 6520.00 m² yüzölçüme sahip 1055 ada 17 parsel numaralı taşınmazın ise 5653.00 m²'si imar uygulamasına girdiği, imar Uygulaması sonucu davacıların, 2415 ada 13 parsel, 5437 ada 3 ve 4 parsel, 7322 ada 1 ve 2 parsel numaralı taşınmazlarda hissedar oldukları, 2415 ada 13 parsel sayılı taşınmazdaki davacıların 186100/432371 hissesi ...'a trampa yoluyla devredildiği ve sonrasında taşınmazda 23.03.2018 tarihinde kat irtifakına geçildiği, dava konusu 5437 ada 3 ve 4 parsel numaralı taşınmazların 27.03.2017 tarihinde ...'ne satış suretiyle devri yapıldığı, dava konusu 7322 ada 1 parsel numaralı taşınmaz üzerinde yarım inşaat ile temeli açılmış grobetonu dökülmüş olan alan bulunduğu, 7322 ada 1 parselin kayıt malikleri davacılar ile dava dışı ... ... ..., ile davalı ... olduğu, ... ... ... ile 17.06.2014 gün ve 23901 yevmiye nolu sözleşme, ... ile de 21.04.2011 gün ve 17076 yevmiye nolu sözleşmenin imzalandığı, incelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere ve ileri sürülen istinaf sebeplerine ve arsa sahiplerince işin vadesi olarak ileri sürülen tarihten sonra derhal fesih hakkı kullanılmayıp yükleniciden aylık dönemler halinde kira tazminatı alınarak kesin vadeden vazgeçmiş olmalarına, bu durumda arsa sahiplerinin sözleşmeyi fesih etmeleri için yükleniciyi yeniden temerrüde düşürmeleri gerekmesine göre (TBK'nın 125/2. m) mahkemenin davanın ve birleşen davaların reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak; konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen bir şey olan davalarda vekalet ücretinin nispi tarifeye göre hesaplanacağı, somut olayda ise davanın reddine karar verilmiş olmasında rağmen istinaf eden davalılar yararına asıl davada harcı tamamlanan sözleşme değerinin, birleşen davada ise ıslah ile tamamlanan dava değeri üzerinden nispi vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken maktu vekalet ücreti takdir olunmasının doğru olmadığı belirtilerek asıl ve birleşen dosya davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/336 Esas, 2022/120 Karar sayılı kararının yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, asıl ve birleşen davaların reddine, davalı taraf vekille temsil edildiğinden A.A.Ü.T'si gereğince 7.696,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine, davalı ... vekille temsil edildiğinden A.A.Ü.T gereğince 245.317,55 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davacı ...'a verilmesine, davalı ... vekille temsil edildiğinden A.A.Ü.T gereğince 195.124,43 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ...'a verilmesine karar verilmiştir.
