İçtihatYargıtay11. Ceza Dairesi08.01.2024

Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2023/2688 · K. 2024/33

11. Ceza Dairesi 2023/2688 E. , 2024/33 K. "İçtihat Metni"

K A N U N Y A R A R I N A

B O Z M A

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2020/803 Değişik iş SUÇ : Dolandırıcılık

İNCELEME KONUSU

KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi

KANUN YARARINA

BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması ... Cumhuriyet Başsavcılığının 09.01.2020 tarihli ve 2019/230449 Soruşturma, 2020/5229 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 8. Sulh Ceza Hakimliğinin 30.01.2020 tarihli ve 2020/803 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 30.01.2020 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.04.2023 tarihli ve 2022/14909 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/45325 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/45325 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Dosya kapsamına göre, müştekinin Kudüs turu için şüphelilerden ... ile seyahat sözleşmesi imzaladığını ve seyahat bedeli olarak 4.000,00 Türk lirasını ...Turizm-...Turizm sahibi olarak kendisine bildirilen ...'ın hesabına yatırdığını, pasaportunu verdiğini, ancak o günden sonra bu kişilere ulaşamadığını, kendisi ile birlikte arkadaşı Ziya Güllü isimli arkadaşının da dolandırıldığını, ayrıca daha sonradan benzer şekilde pek çok kişinin dolandırıldığını öğrendiğini belirterek şüphelilerden şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sonunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilafa ilişkin olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, müştekinin dosyaya sunduğu internet sayfası görüntülerinden farklı sosyal medya hesaplarından anılan şirketin farklı isimlerle kendilerini umreye götüreceklerinden bahisle kandırdığına ilişkin farklı hesaplardan yapılan paylaşımlar ve müştekinin kendisi ile birlikte dolandırıldığını beyan ettiği arkadaşının şikayetçi olması üzerine şüpheliler haklarında ... 66. Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/420 esas sayılı dosyası ile kamu davası açılmış olduğunun anlaşılması karşısında, ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden ...Turizm-...Turizm Limited Şirketi adında gerçekten bir şirket bulunup bulunmadığının, bulunuyor ise yetkililerinin kimler olduğunun sorulması, şüpheliler haklarında benzer iddialarla açılmış kamu davası bulunup bulunmadığının Uyap sistemi üzerinden araştırılması, şüphelilerin ifadelerinin alınması ve sonucuna göre şüphelilerin hukuki durumlarının tayin ve takdir edilmesi gerektiği cihetle, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir. 5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçi ... ...'ın Kudüs turuna gitmek üzere şüphelilerden ... ile 4.000,00 TL bedel karşılığında anlaştığının, parayı ...Turizm-...Turizm sahibi olduğu belirtilen şüpheli ...'ın hesabına havale ettiğinin, ancak aradan zaman geçmesine rağmen vize işlemlerinin yapılmadığının, telefonlarına cevap verilmediğinin, daha önce de şüphelilerin farklı şirket isimleriyle benzer eylemlerde bulunduklarının iddia olunması karşısında; şüphelilerin ifadelerinin alınması, Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Vergi Dairesinden de sorulmak suretiyle gerçekte ...Turizm ve ... Turizm isimli şirketlerin bulunup bulunmadığının, şüphelilerin suç tarihinde bu şirketlerin yetkilisi/yetkilileri olup olmadıklarının belirlenmesi, şüpheliler hakkında benzer eylemlerine yönelik olarak başkaca soruşturma/kovuşturma dosyaları olup olmadığının araştırılması ile şikâyetçinin arkadaşı olduğu belirtilen Ziya Güllü'nün müracaatı üzerine şüpheliler hakkında dolandırıcılık suçundan açılan kamu davasına ilişkin ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/564 Esas, 2022/170 Karar sayılı dosyası ile tespit edilecek diğer dosyaların getirtilerek incelenmesi ve bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesinden sonra, sonucuna göre şüphelilerin hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken; olayın hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.