İçtihatYargıtay10. Hukuk Dairesi05.04.2023

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/2804 · K. 2023/3737

10. Hukuk Dairesi 2023/2804 E. , 2023/3737 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/122 E., 2022/2545 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : Ödemiş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2016/915 E., 2020/545 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01.04.2014 - 01.09.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile sigortalılık başlangıç tarihinin 01.04.2014 tarihi olarak tespitine, bu süreleri içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına ve SGK kayıtlarına işlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1. Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacının iş yerine girişi ve işten kendisinin ayrılışının resmi belgelerle sabit olduğunu, davacının yaz ve kış ayları için belirttiği mesai sürelerinin doğru olmadığını beyan ederek, haksız açılan davanın reddine, lehine ücret ve masraf takdirine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın talep ve davasının kabulünün mümkün olmadığını, kurumlarının davalı olarak değil feri müdahil olarak davalara kabul edilmesini, davacının, kurumlarının bilgisayar kayıtlarında yapılan incelemesinde ... Sicil No ile 4A sigorta kaydının olduğunun tespit edildiği, davalı işverenin ise ...sicil numarası ile kurumlarına kayıtlı olduğunu, davalı işveren nezdinde davacının adına hizmet bildirimi yapılmadığını, haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri 1.Fer’i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; hizmet tespitine ilişkin davalar kamu düzenine ilişkin olduğundan çalışma olgusunun hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ve resen deliller toplanmak suretiyle aydınlatılması gerektiğini, mahkemece işveren nezdindeki kayıtların incelenmediğini, dosyaya sunulan bilirkişi raporunun varsayımlara ve tanık anlatımlarına dayanılarak hazırlandığını, hiçbir yazılı belgeye dayanmadığını, davacının iddiasını somut delillerle ispat edemediğini, tanık anlatımları dikkate alınarak tespit yapılmış olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; kesin süre içerisinde sunulmayan delillerin karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça hükme esas alınamayacağını, davacının iddiasını ispatlayamadığını, beyanları hükme esas alınan ... ve ...'un, hangi tarihte davalı işyerinde çalışmaya başladıkları ve kendilerinden ne kadar önce davacının, davalı işyerinde çalıştığı tam tespit edilmeden davanın kabulüne karar verildiğini, davacının müvekkili şirkette 510 gün çalıştığını ve bu çalışma süresinin SGK'ya bildirildiğini, eksik inceleme sonucu verilen ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Ödemiş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 21.10.2020 tarih, 2016/915 Esas ve 2020/545 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; Davanın basit yargılama usulüne tabi olduğunu, mahkemece delil toplanmasının usule aykırı olduğunu, davacının kursta kalmasının hizmet tespitine neden sayılamayacağını, delil bildirmek için verilen süreye rağmen bildirilmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; hizmet tespiti istemine ilişkindir 2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2. 506 sayılı Kanun'un 63/A, B 79 ile 5510 sayılı Kanun’un 80 ve 86/9 uncu maddesi hükümleridir. 3.Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesidir. 506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır. 2.İnceleme konusu dosyada; davacı 01.04.2014-01.09.2016 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden davacının davalı iş yerinden 01.04.2015-31.08.2016 tarihleri arasında bildiriminin olduğu, davacının 01.04.2011 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında aylık aldığı anlaşılmaktadır. 3.506 sayılı Kanunun 63/A bendi hükmüne göre yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmektedir. Ancak aynı Kanunun 63/B bendi kapsamında sigortalının istemi bulunması halinde sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenerek veya sigortalı adına tüm sigorta kollarından prim ödenmesi durumunda bunun sigortalının aylığı kesilmeden çalışma tercihini gösterdiği kabulüyle aylığı kesilmeden çalışmaya devam etmesi mümkündür. Sigortalı ister sosyal güvenlik destek primi, isterse tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışsın, Kanunun öngördüğü belli bir sosyal güvenlik kuruluşu sigortalısı olması, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilmez ve kaçınılmaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır. Bu statüye Kurumun prim tahakkuk ettirmesi, sigortalının iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına yakalanması halinde kendisi ya da hak sahiplerine gelir bağlanması gibi çeşitli sonuçlar bağlanmıştır. Bu sonuçlar kapsamında davacının bildirim yapılmayan dönemlerdeki çalışmalarının tespitini istemekte hukuki yararının bulunduğu ve aksinin kabulü halinde yaşlılık ya da emekli aylığı alan kişilerin sigortasız çalıştırılabileceği gibi sosyal güvenlik hakkının zorunlu ve vazgeçilemez niteliğine aykırı bir sonuç çıkacağı açıktır. 4.Somut dosyada, davacıya ilişkin yaşlılık aylığıyla ilgili tahsis dosyası celp edilmeli, yaşlılık aylığı aldığının tespiti halinde davacının beyanı alınmak suretiyle talebin sosyal güvenlik destek primine tabi olarak geçen sürelerin tespitine mi yoksa hizmet akdine dayalı zorunlu çalışmaların tespitine mi yönelik olduğu hususları açıklığa kavuşturulmalı, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.