Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/3297 · K. 2023/4239

10. Hukuk Dairesi         2023/3297 E.  ,  2023/4239 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2013/35 E., 2014/541 K. HÜKÜM/KARAR : Kabul Taraflar arasındaki rücuan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı kurum vekili, Kurum sigortalısı Ensar Köylü’nün 9.4.2010 tarihli Sağlık Raporu ile Silikozis hastalığı teşhisi konulması nedeniyle (Meslek Hastalığı % 12,30) nedeniyle adı geçene 14.924,19 TL tutarında peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, davalı işverenin kusurlu olduğu ve sigortalının işe girişinin kuruma bildirilmediği nedeniyle 3.731,04TL nin 5510 sayılı Kanun'un 13, 21, 23 üncü maddelerine göre tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı işveren şirkete tebligat yapılmış, ancak yazılı bir cevap verilmemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan incelemede davalı işverenin %90 oranında kusurlu ve sigortalının da kusursuz olup, %10 kaçınılmazlık faktörünün belirlendiği bu doğrultuda alınan hesap raporu gereğince davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili, kusura itirazla kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, meslek hastalığına dayalı rücuan tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı; 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesiyle yeniden getirilen “sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı” tazmin hükmünün, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğü öncesinde gerçekleşen iş kazalarından kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı gözetildiğinde, 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi olup, bu tür davalar kusur sorumluluğu esasına dayanmaktadır. Kusur durumu saptanırken, iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığının ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının 4857 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi hükmü doğrultusunda raporda tartışılması gerekir. Kaçınılmazlıktan ise, işveren tarafından tüm bu önlemler alındığı ve kazalı da bu önlemlere uyduğu halde kaza meydana gelmişse söz edilebilecektir.“Kaçınılmazlık sosyal sigortalar uygulamasında, hukuksal ve teknik anlamda, olayın meydana geldiği tarihte geçerli olan bilimsel ve teknik tüm önlemlere rağmen zararın meydana geldiği ve önlenemediği durumları anlatan bir kavram.. ,”(Prof. Dr. A. Can Tuncay, Kurumun işverene Rücuu-Olayda Kaçınılmazlık Durumu, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 185) olup; bu halin kabulünün koşulu, “.. vuku bulan olaya karşı koyulmazlık hali ve her türlü tedbirin alınmasına rağmen gerçekleşmesi önlenemeyen ve objektif bir kaçınılmazlık durumunun söz konusu olmasıdır. Umulmadık bir hal kaçınılmazlık olarak nitelenemeyecektir. Ummamak, ummayı düşünmemek ve zarar verici olay ile karşılaşmak, kaçınılmazlık olarak değerlendirilemez.” (Prof.Dr. Berin Engin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İşverene Rücuya Nasıl Bakıyor?, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 139) Diğer taraftan Anayasamızın 17 nci maddesinde, herkesin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu, tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında vücut bütünlüğüne dokunulamayacağı düzenlenmek suretiyle, yaşama hakkı, Anayasal bir hak olarak teminat altına alınmış bulunmaktadır. Dava konusu somut olayda; mesleki silikozis hastalığına yakalanmasına sebebiyet veren kot taşlama işi, kotların beyazlatılması ve eskitilmiş görünümü verilmesi için, kumun kuru hava kompresörleriyle kotların yüzeyine tutularak aşındırılması işlemi olup, üretimin zorunlu bir parçası olmayıp tamamen estetik kaygılarla uygulanan bir yöntemdir. Kaldı ki, aynı iş makine kullanılarak laser veya robotlar aracılığıyla da yapılmaktadır. İşyerinde alınması gereken önlemlerin hiçbirinin işveren tarafından alınmadığının bilirkişiler tarafından tespit edilmiş olması karşısında, tamamen estetik kaygılar nedeniyle anılan kumlama yöntemiyle üretim yapmakta ısrar edilmiş olması, Anayasa ile teminat altına alınmış olan yaşama hakkının ihlali niteliğinde olup, bu durumun "kaçınılmaz bir sonuç olarak değerlendirilmesi" isabetli bulunmamaktadır. 3. Değerlendirme Dava konusu somut olayda, sigortalının kot kumlama işçisi olarak çalışması sonucu %12,30 oranında silikozis olarak tanımlanan meslek hastalığına maruz kaldığı olayda bilirkişi raporuna göre davalı işveren %90 oranında kusurlu bulunmuş olup sigortalının çalıştığı iş ortamı göz önüne alındığında meslek hastalığının meydana gelmesinde %10 oranında kaçınılmazlık söz konusu olduğu belirtilmiş; Mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak hüküm tesis edilmiş ise de yapılan işin kot kumlama işi niteliğinde olduğu dikkate alındığında Mahkemece; yukarıda açıklanan nedenlerle, meslek hastalığının oluşumunda kaçınılmazlık faktörünün uygulama yeri ve etkisinin bulunmadığı gözetilerek yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak karar verilmiş olması ile davalı işverenin sorumluluğunun %100 olduğu gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesis usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. V. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 13.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.