Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/332 · K. 2023/829

10. Hukuk Dairesi         2023/332 E.  ,  2023/829 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/449 E., 2022/1368 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 5. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/60 E., 2020/174 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 2002/Eylül ile 09.06.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde ana sınıfı personeli olarak aralıksız çalıştığı halde, Kuruma eksik olarak bildirilen hizmetinin tespitinie karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının okulda çalıştığı tüm dönemlerde sigorta primlerinin eksiksiz yatırıldığını, davacının şirketler tarafından hizmet alımı yoluyla çalıştığını, sözleşmelerin okulların eğitim öğretime açık olduğunu günleri kapsadığını, yaz tatilinde işçi çalıştırılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Feri Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının davalı iş yerinde ilk olarak 01.03.2004 tarihinde sigortalı gösterildiği ve dönem dönem giriş çıkışlarının yapıldığını, dosyada dinlenen tanıkların, davacının okulun açık olduğu dönemlerde ana sınıfında yardımcı personel olarak kesintisiz çalıştığını beyan ettikleri gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının 16.09.2002 - 13.06.2017 tarihleri arasında davalı ... Bakanlığına bağlı iş yerinde Kuruma bildirilen süreler hariç sürekli ve asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Bakanlık vekili, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun Mahkeme kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, okulların açık olduğu dönemde davacının çalışmalarının bir kısmının okul aile birliği ve şirketler tarafından bildirildiği, bildirilmeyen dönemin çoğunluğunun yaz tatili ve sömestr tatili dönemi olduğu, dinlenen bordro tanıklarının davacının okulların kapalı olduğu dönemde de hizmetli olarak okulda çalışmaya devam ettiğini beyan ettikleri gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar vermiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili, davacının hizmetlerinin bildirildiği şirketler ile okul arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, davanın işveren şirketlere yöneltilmesi gerektiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının talebinden fazlasına hükmedilemeyeceğinden 13.06.2017 tarihine kadar tespite karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. Feri Müdahil Kurum vekili, dinlenen tanıkların çoğunun davacı ile aynı dönem çalışması bulunmadığını, Kurumun feri müdahil olarak kabul edilmesi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri 3. Değerlendirme Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. Somut olayda, yukarıdaki açıklamalar kapsamında yeterli araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece yapılacak iş; ... İlköğretim okulunda hizmet tespiti istemine konu 2002/Eylül-2017/6 arası yönünden tüm dönemi kapsayacak şekilde görevli müdür, müdür yardımcısı ve yeteri kadar öğretmeni, ayrıca davacının yaz aylarında çalışıp çalışmadığı konusunda bilgi sahibi olabilecek temizlik görevlisi ve diğer çalışanları tespit ederek dinlemek ve davacının özellikle ihtilafa konu yaz tatiline denk gelen dönemlerde çalışıp çalışmadığı konusunda tanık beyanları arasında mevcut çelişkiyi ve belirsizliği gidermek, dinlenen tanıkların okulda hangi tarih aralığından görev yaptığını belirlemek üzere hizmet belgelerini dosyaya eklemek, davacının 01.03.2003-13.06.2003 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği 20373 sicil numarası ile kurumda tescilli ... Ticaret Limited Şirketi ile okul arasında sözleşme olup olmadığını, bu şirketin söz konusu dönemde okuldan ihale ile iş alan bir firma olup olmadığını araştırarak gerekirse hak düşürücü süre yönünden değerlendirmek ve varılacak sonuca göre bir karar vermektir. Kabule göre de, hizmet tespitine ilişkin olarak 06.02.2018 tarihinde açılan davada, 6552 sayılı Kanunun 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64. maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 inci maddesine eklenen 4 üncü fıkra gereği, ... Başkanlığı'nın feri müdahil konumunda olduğu gözetilerek yargılama gideri ve vekalet ücreti buna göre değerlendirilmelidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle,; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...