İçtihatYargıtay10. Hukuk Dairesi12.04.2023

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/3780 · K. 2023/4106

10. Hukuk Dairesi 2023/3780 E. , 2023/4106 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/642 E., 2023/310 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Pazar (...) 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2020/276 E., 2021/858 K. Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının 5510 sayılı Kanun'un Ek-5 maddesi kapsamında sigortalı olduğunu, telefonuna prim ödemesi uyarısı geldiğini, prim uyarısı ile ilgili ... SGK İl Müdürlüğüne gittiğinde kendisi adına düzenlenmiş ve kendi adına imzalanıp davalı kuruma 30.01.2013 tarihinde verilen dilekçesi ile Ek-5 sigortalılığının durdurulmuş olduğunu öğrendiğini, yaptığı araştırmada kendi adına davalı kuruma dilekçenin fiilen ayrı yaşadıkları eşi... tarafından verildiğini tespit ettiğini, davacı tarafından verilmeyen geçersiz dilekçenin davacının Anayasanın teminatı altında bulunan sosyal güvenlik hakkını ihlal ettiğini, kurum işleminin iptali için iş bu davanın açılmasının zaruri olduğunu belirterek Ek-5 sigortalılığını durduran kurum işleminin iptali ile davacının 5510 sayılı ek sigortalılığının devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının kuruma iş bu davayı ikame etmeden önce usulüne uygun bir şekilde yapılmış başvurusu bulunmadığını, kuruma başvuru zorunluluğu bulunduğunu, davanın usulden reddi gerektiğini, davacının emeklilik işlemlerine ilişkin dosyasının ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde bulunduğunu, yetkili mahkemenin ... İş Mahkemeleri olduğunu, bu tür tespit davalarının talep tarihi takip eden beş yıl içersinde açılması gerekliliğinin yasanın amir hükmü olduğunu, bu bakımdan 5 yıllık hak düşümü süresi itirazının bulunduğunu, yapılan işleme yönelik olarak zamanaşımı itirazında bulunduğunu, davacının 30.01.2013 yılında yazılı başvurusu üzerine işlem yapıldığını, yapılan işleme yönelik bugüne kadar herhangi bir itiraz ya da şikayet yoluna başvurulmadığını, davacının iddiasının tanık ya da imza örnekleriyle giderilebilecek bir durum olmadığını, davacının iddiasının belgede sahtecilik suçunu oluşturduğunu, bu konuda tereddüte yer vermeyecek ölçüde iddiasını yasal zeminde oturtmadan afaki beyanla hareket etmesinin kabul edilebilir bir durum olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili; davacının kuruma iş bu davayı ikame etmeden önce usulüne uygun bir şekilde yapılmış başvurusu bulunmadığını, kuruma başvuru şartını yerine getirmediğini, bu tür tespit davalarının talep tarihini takip eden beş yıl içersinde açılması gerektiğini, bu bakımdan 5 yıllık hak düşümü süresi itirazlarının bulunduğunu, davacının 30.01.2013 yılında yazılı başvurusu üzerine işlem yapıldığını, yapılan işleme yönelik bugüne kadar herhangi bir itiraz ya da şikayet yoluna başvurulmadığını, davacının iddiasının belgede sahtecilik suçu oluşturduğunu, davacının dosyada tanık olarak dinlenen eşinden yola çıkarak eksik inceleme ile karar verilmesinin hatalı olduğunu, ortada sahte evrakla ilgili bir mahkeme kararı bulunmadığını, bununla ilgili başlatılmış bir soruşturma olup olmadığının araştırılmadığını, resmi kurum kayıtlarında gerçeğe aykırı bir işlem iddiasıyla yeterince araştırma yapılmadığını, sosyal güvenlik hakkı, kamu düzenini ilgilendirdiğinden, bu konudaki araştırmanın titizlikle yapılması ve tereddüde yer vermeyecek kesin delillerle kanıtlanması gerektiğini belirterek kararı istinaf etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Ek-5 sigortalılığının durdurulmasına ilişkin dilekçesinin altındaki imzaya yönelik yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda alınan ATK raporunda imzanın davacıya ait olmadığının açıkça belirtildiği, davacının eşi olan tanığın imzanın yardım alabilmek için kendisi tarafından atıldığını beyan ettiği, bu halde ilgili dilekçenin davacı tarafından verilmediğinin sabit olduğu, kurumun durdurma işleminin sadece dilekçeye dayandığı, bu halde Mahkemece ek-5 sigortalılığının durdurulması işleminin iptaline karar verilmesinin yerinde olduğu anlaşılmakla davalı kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle kararının bozulması istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık davacının 5510 sayılı Kanun'un Ek-5 maddesi kapsamındaki sigortalılığın iptaline ilişkin kurum işleminin iptali, Ek-5 sigortalılığının devamı istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi ve ilgili maddeleri. 3. Değerlendirme İnceelemeye konu somut olayda, davacının 22.05.2012 tarihi itibariyle Ek-5 Tarım Sigortalısı olduğu, 30.01.2013 tarihinde sigortalılığın durdurulması talepli dilekçesinin Kuruma verilmesi üzerine sigortalılığının durdurulduğu, açılan dava ile de davacı adına davalı kuruma dilekçenin fiilen ayrı yaşadıkları eşi... tarafından verildiğini iddia edildiği, yargılama aşamasında yaptırılan imza incelemesine göre ilgili belgedeki imzanın davaya ait olmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır. Her ne kadar mahkemece belgedeki imzanın davaya ait olmadığı ve davacının Ek-5 tarım sigortalılığının durdurulmasına yönelik bir talebinin bulunmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kabulü yönünde hüküm tesis edilmiş ise de, dava konusu dönemde ve devamında davacı tarafından sigorta primlerinin ödenmemiş olmasının, sigortalılık iradesini ortaya koyacak bir başvurusunun olmamasının ve işleme yönelik herhangi bir itiraz ya da şikayet yoluna başvurunun veya başlatılmış bir soruşturmanın olup olmamasının, davacının durdurulma işleminin bilgisi ve isteği dahilinde olup olmadığının irdelenip tartışılmaması isabetsiz bulunmuş olup, bozmayı gerektirmiştir. Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.